Mezial Temporal Skleroz (MTS)
- Hipokampus başta olmak üzere mezial (iç) temporal yapılarında, nöron kaybı ve gliyozisle karakterize kronik bir patolojidir.
- En çok hipokampus, ardından dentat girus, amigdala, parahipokampal girus etkilenir.
- Temporal lob epilepsisinin (özellikle dirençli olguların) en sık yapısal nedenidir.
Epidemiyoloji
- Fokal epilepsilerin %60’ı temporal lob kaynaklıdır, bunların çoğunda MTS bulunur.
- Genellikle erken çocuklukta geçirilmiş febril konvülziyonlar veya hipoksik-iskemik hasar öyküsü mevcuttur.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
| Nedeni / Risk Faktörü | Açıklama |
| Uzamış febril konvülziyonlar | En sık nedenlerden biridir (özellikle 6 aydan uzun süren) |
| Neonatal hipoksi-iskemi | Oksijen yetersizliği sonucu hipokampal hasar |
| CNS enfeksiyonları (özellikle HSV) | Temporal lobları tutan viral ensefalitler |
| Doğumsal malformasyonlar | Kortikal displazi ile birlikte olabilir |
| Kriptojenik / idiyopatik olgular | Nedeni saptanamaz; otoimmünite de suçlanır |
Patofizyoloji
- Hipokampal CA1 ve CA3 bölgelerinde nöron kaybı olur.
- Bu nöron kaybı sıklıkla gliyozisle birlikte seyreder.
- Bu değişiklikler epileptojenik odak oluşturur.
Klinik Bulgular
| Belirti / Bulgular | Açıklama |
| Aura | Déjà vu, epigastrik rahatsızlık, korku hissi |
| Fokal başlangıçlı nöbet | Genellikle bilinç kaybı olur, otomatizmalar sık |
| Postiktal konfüzyon | Nöbet sonrası bilinç bulanıklığı uzun sürebilir |
| Nöbet sırasında | Baş yana dönmesi, oral otomatizma (dudak şapırdatma), el hareketleri |
Görüntüleme (MRI) Bulguları
MTS’nin MRI ile en iyi tanındığı bölge hipokampustur.
| MRI Bulgusu | Açıklama |
| Hipokampal atrofi | Volüm kaybı, en önemli kriter |
| T2/FLAIR hiperintensitesi | Gliyozis ve yapısal hasarın göstergesi |
| Silvikular fissürün genişlemesi | Sekonder bulgudur |
| Asimetri | Bir taraf diğerine göre bariz atrofi gösterir |
Özellikle T2 ve FLAIR sekanslar tercih edilir.
EEG Bulguları
- Anterior temporal bölgede spike ya da keskin dalga deşarjları
- Uykuda ve fotik stimülasyonla artabilir
- Bazen sadece semptomatik nöbet sırasında belirginleşir
Tedavi
| Yaklaşım | Açıklama |
| İlaç Tedavisi (AED) | Karbamazepin, lamotrijin, levetirasetam sık kullanılır |
| Cerrahi | Dirençli olgularda en etkili yöntem |
| – Anterior temporal lobektomi | %70-90 hastada nöbet kontrolü sağlanır |
| – Selektif amigdalo-hipokampektomi | Daha az invaziv cerrahi seçenektir |
| Nöromodülasyon | VNS gibi seçenekler ilaç ve cerrahiye dirençli olgularda |
Klinik Püf Noktası
| Klinik Soru İpucu | Yanıt |
| Febril konvülziyon geçiren çocukta 15 yaşında dirençli temporal epilepsi | Mezial temporal skleroz |
| MRI: hipokampal atrofi + T2 hiperintensite | Mezial temporal skleroz |
| Anterior temporal lobektomi ile tedavi edilen epilepsi | TLE + MTS |
Özet
Mezial temporal skleroz → çocuklukta geçirilen febril konvülziyon sonrası gelişen hipokampal atrofi ve gliyozis ile karakterizedir.
Temporal lob epilepsisinin en sık nedenidir. MRI tanı koydurucudur, tedaviye dirençli ise cerrahi başarı oranı yüksektir.