GEBELİKTE EPİLEPSİ – GENEL BAKIŞ
| Özellik | Açıklama |
| Anne | Epileptik kadınlarda nöbet sıklığı gebelikte %50 aynı kalır, %30 artar, %20 azalır |
| Fetus | Epilepsi değil, antiepileptik ilaçlar (AEİ) teratojenik etki gösterir |
| Hedef | En az sayıda AEİ ile monoterapi, mümkünse düşük dozda |
FETAL RİSKLER
- Antiepileptik ilaçlara bağlı malformasyon riski
- Nöbetin kendisi de (özellikle tonik-klonik) hipoksi → abortus/prematürite riski
Antiepileptik İlaçların Teratojenitesi
| İlaç | Malformasyon Riski | Not |
| Valproik asit (VPA) | 🚨 Yüksek (%10’a kadar) | NTD, kraniofasiyal defekt, ASD/konotrunkal kalp defekti |
| Fenitoin | 🚨 Orta-Yüksek | Fetal hidantoin sendromu |
| Fenobarbital | 🚨 Orta | Kalp defekti, gelişme geriliği |
| Karbamazepin | ⚠️ Orta | NTD riski (VPA’den daha düşük) |
| Lamotrijin | ✅ Düşük risk | Tercih edilen ilaçlardan |
| Levetirasetam | ✅ Düşük risk | Güvenli kabul edilir |
🔴 Valproat en teratojeniktir → mümkünse gebelik öncesi kesilir veya değiştirilir.
Nöral Tüp Defekti (NTD) ile İlişkili AEİ’ler:
- Valproik asit > Karbamazepin > Fenitoin
GEBELİKTE TEDAVİ İLKELERİ
| İlke | Detay |
| ✅ Monoterapi | En az teratojenik AEİ seçilir |
| ✅ Düşük doz | Teratojenite doza bağlıdır |
| ✅ Folik asit desteği | Gebelik öncesi başlanır, yüksek doz: 4–5 mg/gün |
| ✅ Düzenli kan düzeyi izlemi | Özellikle lamotrijin/metabolizması değişir |
| 🚫 Valproat, politerapi | Mümkünse kaçınılmalı |
DOĞUM VE EMZİRME
- Doğum sırasında nöbet kontrolü kritik → AED devam ettirilir
- Emzirmede çoğu AED kullanılabilir (VPA, lamotrijin, levetirasetam gibi)
İPUÇLARI
- ❗ Gebelik öncesi planlama çok önemli
- ❗ Folik asit 4 mg/gün → TUS’ta sık sorulur!
- ❗ Valproat = en teratojenik → NTD, kraniofasiyal defekt
- ❗ Lamotrijin ve levetirasetam → güvenli seçenekler
- ❗ Nöbet geçirirse → hipoksi + spontan abortus riski artar
ÖRNEK SORU
Soru: Epilepsi nedeniyle valproik asit kullanan 24 yaşındaki kadın gebelik planlamaktadır. Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi en uygundur?
A) İlaca devam edilir, ek önlem gerekmez
B) İlaca ek olarak aspirin başlanır
C) İlaca devam edilir, düşük doz folik asit verilir
✅ D) Valproik asit kesilir, daha güvenli AEİ ile monoterapiye geçilir, yüksek doz folik asit başlanır
E) Hiçbir müdahale gerekmez
Cevap: ✅ D