ETYOLOJİ / GENETİK
| Özellik | Açıklama |
| Gen | MPL geni (TPO reseptörü, kromozom 1p34) |
| Mutasyon | Trombopoietin (TPO) reseptörünü kodlayan MPL geninde mutasyon → TPO’ya yanıtsızlık |
| Kalıtım | Otozomal resesif |
| Patogenez | TPO sinyalinin bozulması → megakaryosit öncül hücrelerin proliferasyon ve maturasyonunda duraklama |
KLİNİK BULGULAR
| Yaş | Bulgular |
| Yenidoğan dönemi | Purpura, peteşi, göbek kanaması |
| İlk 6 ay | Şiddetli trombositopeni, kanamalar (epistaksis, GİS, intrakranial) |
| Zamanla | Trombositopeni kalıcıdır, ilerleyen yaşlarda pansitopeni gelişebilir |
| Fizik muayene | Hepatosplenomegali yoktur (ayırıcı tanıda önemlidir) |
LABORATUVAR & TANI
| Test | Bulgular |
| Tam kan sayımı | İzole şiddetli trombositopeni (genelde < 50.000/mm³) |
| Periferik yayma | Dev trombosit yoktur, genelde normal veya azalmış sayıda |
| Kemik iliği aspirasyonu | Amegakaryositozis (megakaryosit yokluğu) |
| MPL gen mutasyonu | Tanıyı kesinleştirir |
AYIRICI TANI
| Hastalık | Farklılıklar |
| TAR sendromu | Trombositopeni + radial aplazi, MPL mutasyonu yok |
| Wiskott-Aldrich | Egzema + immün yetmezlik + küçük trombositler |
| Fanconi anemisi | Konjenital anomaliler + kemik iliği aplazisi |
| Edinsel trombositopeni | Doğumda başlamaz, sıklıkla immün veya sekonder nedenler |
TEDAVİ
| Yöntem | Açıklama |
| Destek tedavisi | Trombosit transfüzyonları (kanama durumunda) |
| Kök hücre nakli | Tek küratif tedavi → erken yaşta allojenik kemik iliği nakli önerilir |
| TPO analogu | Etkisiz (reseptör düzeyinde sorun olduğu için) |
ÖNEMLİ NOKTALAR
- Kemik iliğinde megakaryosit yokluğu + izole trombositopeni = CAMT’yi düşündürür.
- MPL gen mutasyonu tanıda altın standarttır.
- Wiskott-Aldrich veya TAR sendromundan ayırt etmek gerekir.
- Erken dönemde kök hücre nakli önerilir, aksi halde pansitopeniye ilerleyebilir.
1. Soru
1 haftalık erkek bebek, doğumdan beri vücudunda yaygın morluklar olan bir bebek acile getiriliyor. Doğumda peteşi ve göbek kanaması olmuş. Fizik muayenede hepatosplenomegali yok. Tam kan sayımında sadece trombosit sayısı 18.000/mm³. Periferik yaymada dev trombosit görülmedi. Kemik iliğinde megakaryosit yok. Bu hastada en olası tanı hangisidir?
A) Wiskott-Aldrich Sendromu
B) TAR Sendromu
C) Konjenital Amegakaryositik Trombositopeni ✅
D) İmmün Trombositopenik Purpura
E) Neonatal alloimmün trombositopeni
Doğru Cevap: C
İzole ağır trombositopeni + megakaryosit yokluğu → CAMT.
2. Soru
CAMT tanısı konmuş bir çocukta zamanla lökopeni ve anemi de gelişmiştir. Bu ilerleyici tablo hangi durumu düşündürür?
A) Trombopoietin fazlalığı
B) Kemik iliği fibrozisi
C) Edinsel aplastik anemi
D) Kemik iliği yetmezliğine progresyon ✅
E) Lösemi
Doğru Cevap: D
CAMT zamanla tam kemik iliği yetmezliğine ilerleyebilir.
3. Soru
CAMT hastalarında hangi tedavi etkisizdir?
A) Trombosit transfüzyonu
B) TPO analoğu ✅
C) Allojenik kemik iliği nakli
D) Kanama odaklarının kontrolü
E) İzlemde enfeksiyon profilaksisi
Doğru Cevap: B
TPO reseptörü (MPL) mutasyonlu → TPO analogları işe yaramaz.
4. Soru
CAMT için en karakteristik laboratuvar bulgusu nedir?
A) Kemik iliğinde megakaryosit yokluğu ✅
B) Dev trombositler
C) Hematüri
D) IgA eksikliği
E) Anizositoz
Doğru Cevap: A
5. Soru
CAMT’nin genetik temeli nedir?
A) FANK1 gen mutasyonu
B) MPL gen mutasyonu ✅
C) GATA1 gen mutasyonu
D) RAG1 gen delesyonu
E) WASP gen mutasyonu
Doğru Cevap: B
6. Soru
TAR sendromu ile CAMT arasındaki temel fark nedir?
A) Trombosit sayısı
B) Radial kemik hipoplazisi ✅
C) Megakaryosit sayısı
D) Cinsiyet dağılımı
E) TPO düzeyi
Doğru Cevap: B
TAR’da radial hipoplazi görülür, CAMT’de görülmez.
7. Soru
CAMT tanısı konmuş ve kemik iliği nakli bekleyen bir çocukta en sık ölüm nedeni nedir?
A) DIC
B) Masif GİS kanaması
C) Enfeksiyonlar ✅
D) Hipersplenizm
E) Hemolitik kriz
Doğru Cevap: C
8. Soru
Aşağıdakilerden hangisi CAMT için tipik değildir?
A) Doğumda peteşi
B) İzole trombositopeni
C) Hipersplenizm ✅
D) Kemik iliğinde megakaryosit yokluğu
E) Otozomal resesif kalıtım
Doğru Cevap: C
Splenomegali yoktur, hipersplenizm beklenmez.
9. Soru
CAMT tanısında genetik analiz hangi geni hedef almalıdır?
A) TERC
B) MPL ✅
C) WAS
D) RPS19
E) GATA2
Doğru Cevap: B
10. Soru
CAMT tanısı konmuş bir çocukta kemik iliği nakli yapılamazsa en olası uzun dönem komplikasyonu nedir?
A) Talasemi
B) Kronik lösemi
C) Aplastik anemi ✅
D) Mikrositik anemi
E) İmmün yetmezlik
Doğru Cevap: C
📊 AYIRICI TANI TABLOSU
| Özellik | CAMT | TAR Sendromu | Wiskott-Aldrich | Neonatal Alloimmün TP | İTP (pediatrik) |
| Başlangıç | Doğumda | Doğumda | Bebeklik | Doğumda | >6 ay |
| Kalıtım | Otozomal resesif | Otozomal resesif | X’e bağlı | Maternal alloantikor | İdiyopatik |
| Megakaryosit | Yok ✅ | Normal/az | Var | Var | Var |
| Dev trombosit | Yok | Var | Küçük ✅ | Var | Var |
| Ek bulgular | Yok | Radial aplazi ✅ | Egzema, İmmün yetmezlik ✅ | Genelde yok | Yok |
| Splenomegali | Yok | Yok | Olabilir | Yok | Değişken |
| Tedavi | KİT ✅ | Destek + spontan düzelme | KİT, IVIG | Destek | IVIG, Steroid |