Tutulum Yerleri (En sık tutulandan az olana göre):
- İleoçekal bölge (en sık)
- Kolon (özellikle çekum ve asendan kolon)
- Jejunoileum
- Mide ve duodenum
- Rektum ve anüs
- Özofagus (nadir)
Bulaş Yolları:
- Enfekte balgamın yutulması (sekonder form)
- İnek sütüyle alınan Mycobacterium bovis
- Hematogen ya da lenfatik yayılım (pulmoner TB’den)
- Direkt yayılım (komşu lenf nodlarından)
Patogenez:
- Lenf nodlarında hiperplazi ve nekroz
- İleoçekal bölgede lenfoid doku zenginliği nedeniyle mikobakterilerin yerleşimi kolaydır.
- Ülseratif, hipertrofik veya ülserohipertrofik lezyonlar oluşur.
Klinik Belirtiler:
- Karın ağrısı (genellikle sağ alt kadran)
- Kilo kaybı, ateş
- Diyare veya kabızlık
- Bulantı, kusma
- Bazen ileus veya barsak tıkanıklığı
- Palpabl kitle (çoğunlukla sağ alt kadranda)
- Melena veya gizli kan
Tanı:
- Tüberkülin deri testi (PPD)
- Interferon-gamma salım testleri (IGRA)
- BT/USG: Kalın duvarlı barsak segmentleri, mezenterik lenfadenopati
- Endoskopi/kolonoskopi: Ülseratif veya hipertrofik lezyonlar
- Biyopsi: Granülom, kazeifikasyon nekrozu
- Asit analizi: ADA (adenozin deaminaz) yüksekliği
- PCR, kültür: Balgam, dışkı, asit sıvısından mikobakteri tanısı
Ayırıcı Tanı:
- Crohn hastalığı (klinik ve histolojik olarak çok benzer!)
- Malignite
- İnfeksiyöz enterokolitler (Yersinia, Salmonella)
- Amip absesi
Tedavi:
Tüberküloz tedavi protokolüne göre:
2 ay: HRZE (izoniazid + rifampisin + pirazinamid + etambutol)
4 ay: HR (izoniazid + rifampisin)
(Total 6 ay; komplike olgularda 9-12 aya uzayabilir)
Cerrahi gerektiren durumlar:
- Tıkanıklık
- Perforasyon
- Abse veya fistül
- Kanama
Notlar:
- Crohn hastalığı ile ayrımı en zor hastalıklardan biridir.
- GİTB olan hastaların büyük bir kısmında eşlik eden pulmoner TB saptanabilir.
- HIV pozitif hastalarda daha yaygındır.