Rabdovirüslerin Genel Özellikleri
| Özellik | Açıklama |
| Aile | Rhabdoviridae |
| Cins (Önemli) | Lyssavirus (kuduz etkeni), Vesiculovirus |
| Genom | (−) ssRNA (negatif iplikçikli) |
| Baltimore Sınıfı | Sınıf V: (−)ssRNA virüsleri |
| Zarf | Var |
| Kapsid şekli | Kurşun biçimli |
| Konaklar | İnsan, memeliler, balıklar, böcekler, bitkiler |
| Replikasyon Yeri | Sitoplazma |
| Özgül Viral Proteinler | G (glikoprotein), N (nükleoprotein), L (RNA polimeraz), M, P |
Klinik Önemi – Rabies (Kuduz)
| Özellik | Açıklama |
| Etken | Rabies virus (Lyssavirus türü) |
| Bulaş | Enfekte hayvan ısırığı (köpek, yarasa, tilki vb.) |
| Kuluçka süresi | Genelde 1-3 ay (nadiren birkaç gün – yıl) |
| Hedef organ | Merkezi sinir sistemi – özellikle beyin kökü |
| Yayılım yolu | Sinir aksonları boyunca retrograd transport |
Klinik Evreler – Kuduz
- Prodromal Dönem; Ateş, baş ağrısı, paresteziler (özellikle ısırık yerinde), halsizlik
- Akut Nörolojik Dönem; Hidrofobi (su korkusu), aerofobi, anksiyete, Deliryum, konvülsiyon, felç, koma
- Komaya ilerleme ve ölüm;Desteksiz hastalarda %100 ölümcül
Histopatoloji
Negri cisimcikleri: Rabies virüsü enfekte nöronlarda (hipokampus ve Purkinje hücreleri) görülen inklüzyon cisimcikleridir – tanı için patognomoniktir.
Tanı Yöntemleri
| Test | Açıklama |
| RT-PCR | Tükürük, deri biyopsisi, beyin omurilik sıvısından RNA tespiti |
| DFA (Direkt floresan) | Deri biyopsilerinde virüs antijeninin saptanması |
| Seroloji (IgM, IgG) | Daha çok geç tanı için |
| Negri cisimcikleri | Beyin dokusunda histopatolojik inceleme ile postmortem tanı |
Korunma ve Aşı
| Uygulama Türü | Detay |
| Profilaktik Aşılama | Veterinerler, laboratuvar çalışanları, riskli bireyler |
| Post-eksposür Profilaksi | Isırık sonrası ilk 24-48 saatte – yara temizliği + aşı + Ig |
| Aşı Tipi | İnaktive kuduz aşısı (HDCV, PCEC gibi) |
| İmmün Globulin (RIG) | Isırık bölgesine uygulanır (aşı ile birlikte) |
Tedavi yoktur. Klinik semptomlar başladıktan sonra genellikle ölümle sonuçlanır. Bu nedenle aşı ve immün globulin profilaksisi hayati önemdedir.
Kuduzda Post-Eksposür Aşı Protokolü (0-3-7-14)
Aşı (HDCV veya PCEC):
0. gün
3. gün
7. gün
14. gün
(Bağışıklığı baskılanmış kişilerde 28. günde ek doz önerilir)
Kuduz immün globulini (RIG):
İlk dozla birlikte, ısırık yerine lokal uygulanır
Örnek Klinik Soru (Çoktan Seçmeli)
Soru:
40 yaşındaki bir adam, köydeki başıboş bir köpek tarafından elinden ısırılmış. Hayvan kaçmış ve gözlemlenemiyor. Hasta başvuruya 24 saat sonra gelmiştir. Aşağıdakilerden hangisi en uygun yaklaşımı içerir?
A) Sadece yaranın temizlenmesi
B) Aşı yapılmadan gözlem yeterlidir
C) Aşı + kuduz immün globulini uygulanmalıdır
D) Aşı yapılır, immün globulin gerekmez
E) Antibiyotik tedavisi yeterlidir
Doğru Cevap: C) Aşı + immün globulin birlikte uygulanmalıdır
Rabdovirüs Ailesinden Diğer Örnekler
| Cins | Örnek Virüs | Klinik Önemi |
| Lyssavirus | Rabies virus | Kuduz |
| Vesiculovirus | Vesicular stomatitis virus (VSV) | Atlarda, sığırlarda ülseratif stomatit |
| Ephemerovirus | Bovine ephemeral fever virus | İneklerde ateşli hastalık |
| Novirhabdovirus | Viral hematopoietic necrosis virus (balık) | Balık çiftliklerinde salgın hastalık |