Giriş/Füzyon Aşamaları
Virüsün hücreye girişi birkaç adımdan oluşur:
- Virüs – Hücre yüzeyi reseptörüne bağlanma
- Ko-reseptör etkileşimi (gerekiyorsa)
- Füzyon (zarflı virüslerde) → zarf ile hücre zarı birleşir, viral genom hücreye girer
- Endositoz yoluyla giriş (bazı virüsler için alternatif yol)
Füzyon inhibitörleri, özellikle 2. ve 3. aşamalarda etkilidir.
Başlıca Giriş/Füzyon İnhibitörleri
gp41 ( Enfuvirtid (ENF, T-20) )
CCR5 ( Maraviroc (MVC), Vicriviroc, Cenicriviroc, Leronlimab )
CD4 ( İbalizumab (IBA) , Semzuvolimab )
gp120 ( Fostemsavir (FTR) )
——————-
| İlaç / Molekül | Hedef Virüs | Etki Noktası | Klinik Durum |
| Enfuvirtid (T-20) | HIV-1 | gp41 proteinine bağlanır → füzyonu engeller | Onaylı (subkutan) |
| Maravirok | HIV-1 (CCR5-tropik) | CCR5 ko-reseptörünü bloke eder | Onaylı |
| Ibalizumab | HIV-1 | CD4’ün konformasyonunu değiştirir | Onaylı (IV, mAb) |
| Docosanol | HSV-1 | Hücre zarında füzyonu engeller | Reçetesiz (topikal) |
| Umifenovir (Arbidol) | Influenza, SARS-CoV-2 | Zar-füzyon inhibitörü (hemaglutinine etki) | Rusya/Çin’de kullanılır |
| Camostat/Nafamostat | SARS-CoV-2 | TMPRSS2 enzimini inhibe eder → giriş önlenir | Klinik araştırma |
Detaylı İnceleme: Örnek İlaçlar
1. Enfuvirtid (Fuzeon®)
- Hedef: HIV’in gp41 zarf proteini
- Etki Mekanizması: gp41’in hücre zarıyla füzyon için katlanmasını engeller
- Kullanım: Multidireçli HIV hastalarında
- Veriliş: Subkutan (günde 2 kez)
- Yan Etki: Enjeksiyon yerinde ağrı, nodül
2. Maravirok
- Hedef: CCR5 ko-reseptörü (konak hücre)
- Etki Mekanizması: HIV’in CCR5’e bağlanmasını engeller → giriş olmaz
- Kullanım: Sadece CCR5-tropik HIV-1 için etkilidir (önce tropizm testi yapılır)
3. Docosanol (Abreva®)
- Hedef: HSV-1
- Etki Mekanizması: Hücre membranında füzyon inhibisyonu
- Kullanım: Topikal krem → uçuk tedavisinde erken dönemde etkilidir
4. Umifenovir (Arbidol)
- Hedef: İnfluenza, SARS-CoV-2 (araştırma aşamasında)
- Etki Mekanizması: Viral zar ile endozomal zarın füzyonunu önler (hemaglutinin inhibisyonu)
- Durum: Rusya ve Çin’de onaylı
Klinik Vaka Sorusu
Soru:
Multidireçli HIV enfeksiyonu olan bir hastada, zarf proteini gp41’e bağlanarak virüs-hücre füzyonunu inhibe eden bir ilaç başlanıyor. Bu ilacın adı nedir?
A) Maravirok
B) Enfuvirtid
C) Raltegravir
D) Efavirenz
E) Tenofovir
Doğru cevap: B) Enfuvirtid
Notlar
- Zarfsız virüslerde füzyon inhibitörleri etkisizdir çünkü bu virüsler endositozla girer.
- Giriş inhibitörleri, viral direnç gelişimi nedeniyle genellikle kombine tedavilerde (HAART gibi) kullanılır.
- Bazı SARS-CoV-2 ilaç adayları, füzyon engelleyici özellikleri nedeniyle araştırılmıştır (örneğin: Camostat mesilat, EK1 peptidi).