Yengeç Biti (Pthirus pubis) ve Fitriyazis
- Parazit: Pthirus pubis, insan vücudunda yaşayan üç bit türünden biridir (diğerleri kafa biti ve vücut bitidir). Genellikle “yengeç biti” olarak adlandırılır çünkü mikroskop altında bakıldığında kıskaçlı bacakları yengeci andırır.
- Yerleşim Yeri: Pthirus pubis, esas olarak kasık kıllarında yaşar ve ürer, ancak koltuk altı kılları, bacak kılları, sakal, bıyık, göğüs kılları ve nadiren kirpikler ile kaşlarda da bulunabilir. Kafa derisinde veya vücudun diğer tüylü olmayan bölgelerinde yaşamazlar.
- Bulaşma: Fitriyazis, neredeyse her zaman doğrudan cilt temasıyla (genellikle cinsel temas yoluyla) bulaşır. Bu nedenle cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon (CYBE) olarak kabul edilir. Nadiren de olsa, enfekte bir kişinin havlusu, giysisi veya yatak takımı gibi kişisel eşyalarıyla temastan sonra da bulaşma meydana gelebilir.
Klinik Belirtiler (Fitriyazis)
Fitriyazis’in başlıca belirtileri şunlardır:
- Şiddetli Kaşıntı: Kasık bölgesindeki en yaygın ve rahatsız edici semptomdur. Özellikle geceleri daha da kötüleşir. Kaşıntı, bitin tükürüğüne karşı gelişen alerjik reaksiyonun bir sonucudur.
- Görülebilen Bitler ve Sirkeler (Yumurtalar): Kaşıntılı bölgede, küçük (yaklaşık 1-2 mm), yengeç şekilli bitler veya kıl köklerine sıkıca yapışmış küçük, oval, inci benzeri sirkeler (yumurta keseleri) görülebilir. Sirkeler boşaldıklarında beyazımsı, içi dolu olduğunda daha koyu renkte olabilir.
- Mavi-Gri Lekeler (Maculae Caeruleae): Bit ısırıklarına bağlı olarak, ısırılan bölgede küçük, mavi-gri renkte lekeler oluşabilir. Bu lekeler, bitin kan emme sırasında salgıladığı antikoagülan maddeye verilen bir tepkidir.
- Cilt Tahrişi ve İkincil Enfeksiyonlar: Şiddetli kaşıntı ve kaşımaya bağlı olarak ciltte kızarıklık, tahriş, küçük yaralar veya ülserler oluşabilir. Bu yaralar, ikincil bakteriyel enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir.
- Lenfadenopati: Nadiren, kasık bölgesindeki lenf bezlerinde şişme (lenfadenopati) görülebilir.
Tanı ve Tedavi
- Tanı: Tanı, etkilenen kıllar üzerinde bitlerin, sirkelerin veya bit dışkısının (siyah noktalar şeklinde) doğrudan gözlemlenmesiyle konulur. Bitleri veya sirkeleri görmek için büyüteç kullanılabilir.
- Tedavi: Fitriyazis tedavisi oldukça etkilidir. Tedavi genellikle şunları içerir:
- Bit Öldürücü Losyonlar/Şampuanlar: En yaygın tedavi, permetrin içeren losyonlar veya şampuanlardır. Bu ürünler, kıllı bölgelere uygulanır, belirli bir süre bekletilir ve ardından durulanır. Genellikle 7-10 gün sonra tekrarlanan bir uygulama önerilir.
- Oral İvermektin: Yaygın vakalarda veya topikal tedavinin etkisiz olduğu durumlarda oral ivermektin reçete edilebilir.
- Kılların Temizlenmesi: Genellikle kılları tıraş etmek gerekli değildir, ancak tedavinin etkinliğini artırabilir.
- Yakın Temaslıların Tedavisi: Cinsel partnerler ve aynı evde yaşayan yakın temaslılar da, semptomları olmasa bile eşzamanlı olarak tedavi edilmelidir.
- Çevresel Kontrol: Bitler konakçı dışında kısa süre hayatta kalabildiği için, hastanın son 72 saat içinde kullandığı giysiler, yatak takımları ve havlular yüksek ısıda yıkanmalı ve kurutulmalıdır. Yıkanamayan eşyalar hava almayacak şekilde kapalı poşetlerde 2 hafta kadar bekletilmelidir.
Fitriyazis, uygun tedavi ile tamamen kontrol altına alınabilen bir durumdur, ancak cinsel yolla bulaşma riskleri nedeniyle ek CYBE taraması da düşünülebilir.
Yengeç Biti (Pthirus pubis) — Fitriyazis
- Pthirus pubis, halk arasında yengeç biti olarak bilinen, insanlarda özellikle genital bölge kıllarında yaşayan bir parazittir.
- Cinsel yolla bulaşan bir parazit olup, kaşıntı ve lokal irritasyona neden olur.
- Bulaş genellikle cinsel temas ile olur, nadiren çarşaf, havlu gibi eşyalar yoluyla da bulaşabilir.
- Tedavi lokal insektisit kremler veya şampuanlarla yapılır.
Vaka Sorusu:
25 yaşında erkek hasta genital bölgesinde yoğun kaşıntı ve gözle görülür küçük parazitlerin varlığından şikayetçidir. İdrar yaparken yanma veya ağrı yoktur. Genital kıllarda yengeç benzeri küçük parazitler fark edilmiştir. Hastanın son zamanlarda yeni bir cinsel partneri olmuştur.
En olası tanı nedir?
A) Pediculosis corporis
B) Pthirus pubis enfestasyonu (fitriyazis)
C) Sarcoptes scabiei (uyuz)
D) Demodex folliculorum enfestasyonu
E) Cimex lectularius ısırığı
Cevap:
B) Pthirus pubis enfestasyonu (fitriyazis)