Thelazia, insanlar da dahil olmak üzere çeşitli kuş ve memeli konakların gözlerini ve ilişkili dokularını parazitleyen bir nematod solucanı cinsidir .  Bunlara genellikle “göz solucanları” denir ve Thelazia türleriyle istilaya ” thelaziasis ” (bazen “thelaziosis” olarak yazılır) denir. Yetişkinler genellikle göz kapaklarında, gözyaşı bezlerinde , gözyaşı kanallarında veya sözde “üçüncü göz kapağında” ( göz kırpma zarı ) bulunur. Bazen göz küresinin kendisinde, ya konjonktivanın (gözün beyaz kısmını kaplayan zar) altında ya dagöz küresinin vitröz boşluğunda bulunurlar. Yaşam döngüsü incelenen tüm Thelazia türleri,ısırmayan ancak gözyaşlarıyla beslenen Diptera (sinekler) türleri tarafından bulaştırılır.

Thelazia, halk arasında “göz solucanları” olarak bilinen ve insanlar da dahil olmak üzere çeşitli kuş ve memeli konakların gözlerini ve ilişkili dokularını parazitleyen bir nematod (yuvarlak solucan) cinsidir. Bu parazitlerin neden olduğu enfeksiyona thelaziasis (veya thelaziosis) denir.

Thelaziasis: Genel Bakış

• Parazit: Thelazia cinsine ait nematodlardır.
• Yerleşim Yeri: Yetişkin solucanlar genellikle göz ve çevresindeki dokularda bulunur:
  • Göz kapakları
  • Gözyaşı bezleri ve gözyaşı kanalları
  • Üçüncü göz kapağı (göz kırpma zarı)
  • Bazen göz küresinin kendisinde, konjonktiva altında veya vitröz boşlukta da bulunabilirler.
• Bulaşma: İncelenen tüm Thelazia türlerinin yaşam döngüsü, ısırmayan ancak gözyaşlarıyla beslenen Diptera (sinekler) türleri tarafından bulaştırılır. Bu sinekler, enfekte konakçının gözyaşlarından larvaları alır ve başka bir konakçının göz çevresine konduklarında larvaları bırakarak enfeksiyonu yayarlar.

Klinik Belirtiler

İnsanlarda thelaziasis’in belirtileri genellikle göz tahrişi ile ilişkilidir:

• Gözde yabancı cisim hissi
• Aşırı sulanma (lakrimasyon)
• Konjonktivit (göz iltihabı)
• Işığa duyarlılık (fotofobi)
• Gözde kaşıntı ve ağrı
• Göz kapaklarında ödem (şişlik)

Nadir durumlarda, tedavi edilmezse veya enfeksiyon şiddetliyse, kornea ülserasyonu, görme bozuklukları ve hatta körlük gibi daha ciddi komplikasyonlar meydana gelebilir.

Tanı ve Tedavi

• Tanı: Thelaziasis tanısı, enfekte gözden canlı solucanların doğrudan gözlem ve çıkarılmasıyla konulur. Hekim, göz muayenesi sırasında göz kapağının altında veya konjonktiva üzerinde hareket eden beyazımsı, ipliksi solucanları görebilir.
• Tedavi: Tedavi genellikle solucanların gözden mekanik olarak çıkarılmasıdır. Göz yıkama veya topikal antiparaziter ilaçlar da yardımcı olabilir, ancak manuel çıkarım en etkili yöntemdir.

Önleme

Önleme stratejileri, vektör sineklerle teması azaltmaya odaklanır:

• Endemik bölgelerde sivrisinek/sinek kovucu kullanmak
• Gözleri sineklerden korumak
• Evcil hayvanlarda thelaziasis’i kontrol altında tutmak

Thelaziasis, özellikle endemik bölgelerde ve vektör sineklerle temasın yoğun olduğu yerlerde yaşayan kişilerde akılda tutulması gereken bir göz enfeksiyonudur.

Thelaziasis (Göz Solucanı Enfeksiyonu)

Etken:

• Thelazia callipaeda (Asya ve Avrupa’da en sık)
• Thelazia californiensis (Kuzey Amerika)
• İnsanlar dışında köpekler, kediler, tilkiler, kurtlar ve bazı kuşlar da konaktır.

Yaşam Döngüsü:

1. Yetişkin dişi solucan, konak gözünde larva (L1) bırakır.
2. Gözyaşı ile beslenen sinekler (örn. Phortica variegata), bu larvaları alır.
3. Larvalar sinek içinde L3’e dönüşür (bulaşıcı form).
4. Sinek tekrar konak gözüne konduğunda larva bulaşır.
5. Larva konak gözünde gelişerek erişkin olur.

❗ Sinekler gözyaşları ile beslenir, ısırmaz. Bu sinekler “gözyaşı sineği” olarak bilinir.

Klinik Bulgular:

• Konjonktivit, keratit, epifora (aşırı gözyaşı), fotofobi
• Yabancı cisim hissi, kızarıklık
• Erişkin solucanlar göz kapak kıvrımlarında, konjonktiva altı, lakrimal kanal içinde görülebilir
• Genellikle tek taraflıdır, nadiren bilateral olabilir
• Canlı hareket eden solucanlar bazen hastalar tarafından hissedilir

Tanı:

• Doğrudan göz muayenesi ile solucanların görülmesi
• Çekilip çıkarılan parazitin mikroskopik tanısı

Tedavi:

• Mekanik çıkarma (forceps ile) — genellikle tek başına yeterlidir
• İhtiyaç varsa topikal antibiyotik/steroid damlalar
• Nadir olgularda ivermektin veya albendazol gibi antihelmintikler eklenebilir

Klinik Vaka Sorusu Örneği:

Vaka: 8 yaşında erkek çocuk, 3 gündür sağ gözünde sulanma, kaşıntı, kızarıklık ve “gözde hareket eden bir şey hissi” nedeniyle başvuruyor. Göz muayenesinde konjonktiva altına saklanmış 1 cm uzunluğunda, ince, beyazımsı bir solucan saptanıyor ve mekanik olarak çıkarılıyor.

Bu hastalığın en olası etkeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Loa loa
B) Onchocerca volvulus
C) Toxocara canis
D) Thelazia callipaeda
E) Dirofilaria repens

Doğru cevap: D) Thelazia callipaeda

Ayırıcı Tanı:

Türkiye ve Dünyadan Örnek:

• Türkiye’de Doğu Karadeniz ve bazı kırsal bölgelerde köpeklerde vaka bildirimleri vardır.
• İnsan olguları genellikle kırsal yaşam, evcil hayvanla temas ve sinek maruziyeti olan kişilerde görülür.