Lenfatik filaryaz, üç farklı nematod solucanının neden olduğu enfeksiyondan kaynaklanır. Wuchereria bancrofti (%90 vakaya neden olur), Brugia malayi ve Brugia timori. Üç solucan, çoğunlukla Aedes , Anopheles , Culex veya Mansonia cinslerinden enfekte bir sivrisineğin ısırmasıyla bulaşır . Sivrisinek ısırdığında, bulaşıcı nematod larvaları cilde düşer. Isırık yarasına, deri altı dokusuna ve yakındaki lenf damarlarına doğru sürünürler. Orada, yaklaşık bir yıl içinde yetişkin hale gelirler; yetişkin dişiler 10 santimetreye (3,9 inç) kadar, erkekler ise bu uzunluğun yarısına kadar ulaşabilir. Yetişkin dişiler ve erkekler çiftleşir ve dişi, “mikrofilarya” adı verilen larvaların sürekli bir akışını serbest bırakmaya başlar; yetişkinin kalan beş ila sekiz yıllık ömrü boyunca her gün 10.000’den fazla mikrofilarya. Mikrofilaryalar genellikle geceleri kan dolaşımında dolaşır; gün boyunca akciğerlerin kılcal damarlarında toplanırlar

Vaka 1 – Gece Mikrofilaremi

Soru: Tayland’da görev yapan 36 yaşındaki erkek hekim, üç aydır tekrarlayan ateş, bacakta ağrı ve ödem şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede sağ bacakta pitting ödem ve inguinal lenfadenopati saptanıyor. Eozinofili belirgin. Gece saat 01:00’de alınan periferik yaymada ince, kıvrımlı, kılıfı olan mikrofilaryalar görülüyor.

Bu hastalıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) En sık etken Wuchereria bancrofti’dir
B) Mikrofilarialar gece saatlerinde kana geçer
C) Vektör genellikle sivrisinek türleridir
D) Tedavide dietilkarbamazin kullanılabilir
E) Mikrofilarialar genellikle karaciğer sinüzoidlerinde dolaşır

Doğru cevap: E) Mikrofilarialar genellikle karaciğer sinüzoidlerinde dolaşır
Yanlış çünkü mikrofilarialar gece saatlerinde periferik kanda dolaşır, gündüzleri ise akciğer kapillerlerine çekilirler. Karaciğerde dolaşmazlar.

Vaka 2 – Elefantiyazisli Kadın

Soru: 42 yaşında kadın hastanın sol bacağında yıllardır artarak devam eden ödem ve ciltte kalınlaşma var. Bacak büyük, şekli bozulmuş ve cilt “mukusumsu, siğilimsi nodüllerle” kaplı. Hastanın tropikal bir bölgede uzun süre yaşadığı öğreniliyor. Eozinofili mevcut. Gündüz alınan kan örneğinde mikrofilaria görülmüyor.

Bu hastanın tanısını desteklemek için en uygun ileri basamak aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akciğer tomografisi
B) Lenfatik doppler
C) Gece kan yayması
D) Biyopsi ile mikrofilarya aranması
E) Kan kültürü

Doğru cevap: C) Gece kan yayması
W. bancrofti ve B. malayi’nin mikrofilariaları sirkadiyen ritme göre gece kana geçer.

Vaka 3 – Wuchereria ve Brugia Ayırımı

Soru:
Hindistan’da yaşayan 30 yaşında bir erkek hastada, geceleri artan ateş ve lenfadenopati var. Periferik yaymada mikrofilarialar gözleniyor. Bu larvalar uzun, kılıflı ve kuyruk ucunda çekirdeksizdir. Hastanın bacaklarında belirgin ödem izleniyor.

Bu mikrofilaria aşağıdaki etkenlerden hangisine en olası olarak aittir?

A) Loa loa
B) Brugia malayi
C) Wuchereria bancrofti
D) Onchocerca volvulus
E) Mansonella perstans

Doğru cevap: C) Wuchereria bancrofti
Kuyruk ucunun çekirdeksiz olması W. bancrofti için ayırt edici özelliktir. B. malayi’nin kuyruğunda çekirdek vardır.

Vaka 4 – Tedavi Seçimi

Soru:
Lenfatik filaryaz tanısı almış 25 yaşındaki erkek hastaya tedavi planlanıyor. Hastanın kan yaymasında aktif mikrofilaria izleniyor. Sistemik belirti bulunmamakla birlikte, semptomları gece ortaya çıkıyor.

Bu hastaya uygun ilk basamak tedavi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Albendazol
B) Praziquantel
C) Dietilkarbamazin
D) İvermektin
E) Mebendazol

Doğru cevap: C) Dietilkarbamazin
Dietilkarbamazin (DEC), hem mikrofilaria hem de yetişkin solucanlara karşı etkilidir. İvermektin daha çok onkoserkiyaziste tercih edilir.