PRAM, HIV/AIDS’te Görülen CMV Nörolojik Sendromlarından Biri: CMV, immün sistemi baskılanmış bireylerde, özellikle ileri evre HIV/AIDS hastalarında çeşitli nörolojik sorunlara yol açabilir ve PRAM bunlardan biridir.
Belirtiler: PRAM, genellikle subakut seyirli (yani hızlı değil, ancak ani de olmayan bir başlangıçla) alt ekstremite güçsüzlüğü ile karakterizedir. Buna ek olarak, parestezi (duyu bozuklukları, karıncalanma gibi), radiküler ağrı (sinir kökü iltihabına bağlı yayılan ağrı), hiporefleksi (reflekslerde azalma) veya arefleksi (reflekslerin tamamen kaybolması) ve idrar retansiyonu (idrar yapamama) gibi belirtiler de eşlik eder. Bu belirtiler, omurilik ve sinir köklerinin tutulumuna işaret eder.
Tedavi: PRAM’ın tedavisinde gansiklovir ve foskarnet gibi antiviral ilaçların kullanılması önerilmektedir. Özellikle, bu ilaçlardan herhangi birini alırken dahi hastalığı geliştiren hastalarda, kombinasyon tedavisinin (yani hem gansiklovir hem de foskarnetin birlikte kullanılması) faydalı olabileceği belirtilmektedir. Bu, CMV’nin ilaçlara karşı direnç geliştirme potansiyeli veya hastalığın şiddeti nedeniyle daha agresif bir tedavi yaklaşımına ihtiyaç duyulduğunu gösterir.
CMV Poliradikülomiyelopatisi (PRAM); Sitomegalovirüs (CMV) enfeksiyonunun, özellikle ileri evre HIV/AIDS hastalarında neden olabileceği nörolojik sendromlardan biridir. Bu tablo, lumbosakral spinal kord ve sinir köklerinin (radikslerin) CMV tarafından tutulması sonucu gelişir.
Klinik Özellikleri:
Subakut başlangıçlı alt ekstremite güçsüzlüğü
Radiküler ağrı (belden bacağa yayılan sinir kökenli ağrı)
Parestezi (karıncalanma, uyuşma) Arefleksi / hiporefleksi (özellikle alt ekstremitelerde)
İdrar retansiyonu ve/veya diğer otonom bozukluklar
Genellikle asimetrik başlayabilir, fakat ilerledikçe bilateral tutuluma neden olur.
Tanı:
Belirgin immünsüpresyon (CD4 < 50/mm³) olan bir hastada bu klinik tablo CMV PRAM’ı düşündürmelidir.
Lomber ponksiyon (LP): BOS’ta CMV DNA’sının PCR ile gösterilmesi tanıda kritiktir.
BOS Bulguları (Lomber Ponksiyon Sonucu):
- Yüksek protein
- Düşük-normal glukoz
- Lenfomononükleer pleositoz (ama sayıca düşük olabilir)
- CMV DNA PCR: pozitif → Altın standart
MRI genellikle spinal kordda nonspesifik değişiklikler gösterebilir.
Ayırıcı tanıda HIV ile ilişkili miyelopati, VZV (zona) nöropatisi gibi diğer nedenler düşünülmelidir.
Tedavi:
Gansiklovir (IV) ve/veya Foskarnet (IV) ile yapılır.
Çift antiviral tedavi (gansiklovir + foskarnet), tek başına tedaviye yanıt vermeyen ya da ciddi seyreden olgularda önerilir.
ART (antiretroviral tedavi) mutlaka optimize edilmelidir.
Tedaviye erken başlanması, nörolojik sekelleri önlemede çok önemlidir.
CMV’nin HIV/AIDS’te Neden Olabileceği Diğer Nörolojik Sendromlar:
- CMV retiniti – en sık görülen tablo
- CMV ensefaliti
- CMV poliradikülomiyelopatisi (PRAM)
- CMV mononöritik multiplks
- Periferik nöropati (daha nadir)
Özet:
CMV-PRAM, HIV/AIDS hastalarında CMV’nin neden olduğu, alt ekstremitelerde subakut güçsüzlük, radiküler ağrı ve idrar retansiyonu ile giden ciddi bir nörolojik komplikasyondur.
Tedavide gansiklovir + foskarnet kombinasyonu, etkinliği artırmak amacıyla önerilir.
Tanı erken konulup tedavi başlanmazsa geri dönüşsüz sekeller bırakabilir.
Ayırıcı Tanıda Düşünülmesi Gerekenler:
| Durum | Ayrım Özelliği |
| HIV ilişkili miyelopati | Daha yavaş ilerler, CMV DNA negatif |
| Varisella zoster radiküliti | Ciltte zona döküntüsü öyküsü, VZV PCR (+) |
| Listeria, HSV gibi BOS patojenleri | BOS’ta farklı mikrobiyolojik bulgular |
| Guillain-Barré Sendromu | BOS’ta albüminositolojik dissosiyasyon |