Bazal hücre tabakasının kaybı; Normal prostat bezlerinde dışta bazal hücre tabakası bulunur. Adenokarsinomda bu tabaka kaybolur. Bu bulgu yüksek tanısal özgüllük taşır ve genellikle immünohistokimyasal olarak p63 veya CK5/6 ile gösterilir.

Elli yedi yaşındaki erkek hasta geceleri idrara sık çıkma şikâyetiyle başvuruyor. Laboratuvar sonuçlarında PSA (prostat spesifik antijen) düzeyi 6,5 ng/mL olarak saptanan hastaya prostat iğne biyopsisi yapılması planlanıyor. Prostat iğne biyopsi materyalinin histopatolojik incelemesinde malignite tanısını destekleyen en olası morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Gland lümenlerinde konsantrik proteinöz sekretuvar materyal
2. Farklı çap ve boyutlarda sayıca artmış glandlar
3. Dallanan papiller çıkıntılar yapan glandüler yapılar
4. Mikronükleol içeren hücrelerden oluşan prolifere glandlar
5. Bazal tabaka kaybı gösteren kalabalık görünümlü küçük glandlar

DOĞRU CEVAP: E

Prostat iğne biyopsi materyalinin histopatolojik incelemesinde malignite tanısını destekleyen en olası morfolojik bulgu Bazal tabaka kaybı gösteren kalabalık görünümlü küçük glandlardır.

Prostat Adenokarsinomunun Histopatolojik Özellikleri

Prostat kanserinin (adenokarsinom) histopatolojik tanısında, normal prostat bezlerinden farklılaşan morfolojik özellikler aranır. Bu özellikler arasında en kritik olanlardan biri bazal hücre tabakasının kaybıdır.

Normal prostat bezlerinde, glandları çevreleyen iki katmanlı bir epitel bulunur: içte salgı yapan lüminal hücreler ve dışta, glandın temelini oluşturan bazal hücreler. Bu bazal hücreler, immünohistokimyasal olarak (örneğin p63, yüksek moleküler ağırlıklı sitokeratinler gibi belirteçlerle) gösterilebilir.

Malign (Kanserli) Prostat Glandlarında:

• Bazal tabaka kaybı: Prostat adenokarsinomunun en önemli ve güvenilir tanısal özelliklerinden biridir. Kanserli glandlarda bu bazal hücre tabakası tamamen veya kısmen kaybolur. Bu durum, glandların tek katlı epitelden oluştuğu izlenimini verir.
• Kalabalık görünümlü küçük glandlar (Crowded small glands): Kanserli glandlar genellikle düzensiz, dar ve birbirine yakın, küçük boyutlu yapılar oluşturur. Normal prostat bezleri daha büyük, yuvarlak ve düzenli aralıklarla yerleşmiş glandlardır.
• İnvazyon: Kanserli glandlar, normal doku sınırlarını aşarak çevre stromaya (bağ dokusu) veya sinir kılıflarına doğru yayılım gösterir (perinöral invazyon).
• Nükleer atipi: Kanser hücrelerinin çekirdeklerinde büyüklük, şekil ve kromatin dağılımında düzensizlikler (pleomorfizm), belirgin nükleoller (özellikle büyük ve tek) ve hiperkromazi (koyu boyanma) gibi atipik özellikler görülür.

Diğer Seçenekler Neden Uygun Değil?

a) Gland lümenlerinde konsantrik proteinöz sekretuvar materyal (Korpora amilasea): Bunlar, normal veya benign (iyi huylu) prostat bezlerinde sıkça görülen, yaşla birlikte artan, kalsifiye olabilen proteinöz yapılardır. Malignite bulgusu değildir.

b) Farklı çap ve boyutlarda sayıca artmış glandlar: Bu tanım, benign prostat hiperplazisi (BPH) gibi iyi huylu durumlarda da görülebilir. BPH’de glandüler hiperplazi (bez sayısında artış) ve çeşitli boyutlarda glandlar olabilir. Maligniteye özgü değildir.

c) Dallanan papiller çıkıntılar yapan glandüler yapılar: Bu morfoloji, genellikle papiller karsinomlar (örneğin tiroid veya mesane kanserleri gibi) veya bazı benign proliferasyonlar için daha tipiktir. Prostat adenokarsinomunda bu kadar belirgin papiller yapılar nadirdir ve ana tanısal özellik değildir.

d) Mikronükleol içeren hücrelerden oluşan prolifere glandlar: Mikronükleoller, hücre çekirdeğindeki küçük, yuvarlak cisimciklerdir ve genetik hasarın bir göstergesi olabilirler. Ancak prostat kanseri tanısında aranan nükleer özellikler genellikle makronükleoller (büyük ve belirgin nükleoller) ve nükleer pleomorfizmdir. “Mikronükleol” ifadesi, prostat kanseri için tipik bir tanısal kriter değildir.

Bu nedenle, prostat adenokarsinomu tanısında en güçlü ve ayırt edici morfolojik bulgu, bazal tabaka kaybı gösteren kalabalık görünümlü küçük glandların varlığıdır.

Prostat adenokarsinomu, özellikle periferik zon yerleşimli bir malign tümördür ve iğne biyopsisiyle tanı konur. Tanıyı koyduracak en belirgin histolojik özellikler şunlardır:

Malignite Lehine En Önemli Bulgular

1-Küçük, kalabalık, iyi sınırlı glandlar Normalden küçük, düzgün sınırlı ancak yoğun şekilde paketlenmiş gland yapılarıdır.

2-Bazal hücre tabakasının kaybı; Normal prostat bezlerinde dışta bazal hücre tabakası bulunur. Adenokarsinomda bu tabaka kaybolur. Bu bulgu yüksek tanısal özgüllük taşır ve genellikle immünohistokimyasal olarak p63 veya CK5/6 ile gösterilir.

3-Sitolojik atipi; Nükleol içeren hücreler olabilir (şık D ile ilişkili) ama tek başına tanı koydurmaz.

Tanıda bazal hücre kaybı daha güçlü bir kriterdir.

Şıkların Değerlendirilmesi

Ek Bilgi: PSA Yorumlaması

• PSA >4 ng/mL → Biyopsi endikasyonu
• PSA 6.5 ng/mL → Prostat adenokarsinomu ihtimali var
• Ancak kesin tanı biyopsi ve histopatoloji ile konur.

Prostat Patolojileri Karşılaştırma Tablosu

Gleason Skoru (Prostat Adenokarsinomunda)

• 2-6: Düşük dereceli tümör (artık nadiren kullanılır)
• 7: Orta derece
  • 3+4: Daha iyi prognoz
  • 4+3: Daha kötü prognoz
• 8-10: Yüksek dereceli, agresif tümör

Bazal Hücre İmmün Boyamaları (Malignite Tanısı için)