Romatoid artrit tedavisinde kullanılan aşağıdaki biyolojik ajanların hangisinde ko-stimülasyon blokajı yapılarak T hücre aktivasyonunun engellenmesi hedeflenir?
- Etanersept
- Rilonasept
- Tosilizumab
- Abatasept
- Sekukinuma
Doğru Cevap: D) Abatasept
Romatoid Artrit Tedavisinde Kullanılan Biyolojik Ajanlar ve Etki Mekanizmaları:
İlaç İsmi Etki Mekanizması Not
Etanersept TNF-α inhibitörü (soluble TNF reseptörü füzyon proteini) TNF blokeri
Rilonasept IL-1 inhibitörü IL-1 reseptör antagonistidir
Tosilizumab IL-6 reseptör antagonisti IL-6 etkisini bloke eder
Abatasept CTLA-4 analoğu → CD80/86’ya bağlanır → T-hücre ko-stimülasyonunu engeller T-hücre aktivasyonunu durdurur
Sekukinumab IL-17A inhibitörü Psöriyazis ve ankilozan spondilit için daha sık kullanılır
Abatasept : CTLA-4-Ig füzyon proteini içerir. CD28–CD80/86 (B7) etkileşimini inhibe eder. Bu etkiyle T hücre aktivasyonu için gerekli olan ko-stimülasyonu bloke eder. Romatoid artrit, juvenil idiyopatik artrit ve psöriyatik artritte endikedir.
Tosilizumab; IL-6 reseptör antagonistidir. Ko-stimülasyonla ilgisi yoktur. RA’da etkili olsa da mekanizması T hücre aktivasyonu değil, sitokin baskısıdır.
Romatoid artrit tedavisinde kullanılan biyolojik ajanlar, bağışıklık sisteminin belirli bileşenlerini hedef alarak hastalığın ilerlemesini yavaşlatır veya semptomları azaltır. Soruda bahsedilen “ko-stimülasyon blokajı yaparak T hücre aktivasyonunun engellenmesi” mekanizması, Abatasept’e aittir.
Abatasept ve Etki Mekanizması; Abatasept (Orencia), romatoid artrit tedavisinde kullanılan bir selektif T hücre ko-stimülasyon modülatörüdüdür.
T Hücre Aktivasyonu: T hücrelerinin tam olarak aktive olabilmesi için iki sinyale ihtiyaç vardır:
1-Sinyal 1: Antijen sunan hücre (APC) üzerindeki MHC (Major Histocompatibility Complex) molekülü ile T hücresi üzerindeki T hücre reseptörü (TCR) arasındaki etkileşim.
2-Sinyal 2 (Ko-stimülasyon): APC üzerindeki B7 (CD80/CD86) molekülleri ile T hücresi üzerindeki CD28 molekülü arasındaki etkileşim. Bu ikinci sinyal, T hücre aktivasyonu ve proliferasyonu için hayati öneme sahiptir.
Abatasept’in Rolü: Abatasept, sitotoksik T lenfosit ilişkili antijen 4 (CTLA-4) proteininin bir füzyon proteinidir. CTLA-4, CD28’e göre B7 moleküllerine çok daha yüksek afiniteyle bağlanır. Abatasept, APC üzerindeki B7 moleküllerine bağlanarak, T hücresi üzerindeki CD28’in B7’ye bağlanmasını engeller. Bu, ko-stimülasyon blokajı olarak adlandırılır.
Sonuç: Ko-stimülasyon sinyali engellendiğinde, T hücreleri tam olarak aktive olamaz, anergik (yanıtsız) hale gelir veya apoptoza (programlı hücre ölümü) uğrar. Bu durum, romatoid artritte görülen inflamatuar yanıtı ve otoimmün süreci azaltır.
Diğer Seçenekler ve Etki Mekanizmaları
a) Etanersept (Enbrel): Bir TNF (Tümör Nekroz Faktörü) inhibitörüdür. TNF-α’ya bağlanarak onun reseptörlerine bağlanmasını ve inflamatuar etki göstermesini engeller.
b) Rilonasept: Bir IL-1 (İnterlökin-1) inhibitörüdür. IL-1’e bağlanarak onun pro-inflamatuar etkilerini bloke eder. (Romatoid artrit tedavisinde yaygın olarak kullanılmaz, daha çok kriyopirinle ilişkili periyodik sendromlarda kullanılır.)
c) Tosilizumab (Actemra): Bir IL-6 (İnterlökin-6) reseptör blokörüdür. IL-6 reseptörlerine bağlanarak IL-6’nın inflamatuar sinyal iletimini engeller.
e) Sekukinumab (Cosentyx): Bir IL-17A (İnterlökin-17A) inhibitörüdür. IL-17A’ya bağlanarak onun inflamatuar etkilerini bloke eder. (Daha çok psoriatik artrit, ankilozan spondilit ve plak sedef hastalığında kullanılır.)
Dolayısıyla, ko-stimülasyon blokajı yaparak T hücre aktivasyonunu engelleyen biyolojik ajan Abatasept’tir.