Üst gastrointestinal sistem endoskopisi esnasında kesici dişlerden yaklaşık 28-30 cm distalde (T4-T5 arası intervertebral disk seviyesi) özofagus lümeninin solda lateral yüzünden basıya uğradığı görülüyor.
Aşağıdaki yapılardan hangisinin bu basıya neden olması en olasıdır?
A) Arteria subclavia sinistra
B) Arcus aortae
C) Arcus venae azygos
D) Atrium sinistrum
E) Hiatus oesophageus
Üst gastrointestinal sistem endoskopisi esnasında kesici dişlerden yaklaşık 28-30 cm distalde (bu genellikle özofagusun orta kısmına, torakal bölgeye denk gelir, T4-T5 arası intervertebral disk seviyesi), özofagus lümeninin solda lateral yüzünden basıya uğradığı görülüyor.
Şıkları değerlendirelim:
A) Arteria subclavia sinistra (Sol subklaviyan arter): Sol subklaviyan arter, aort kemerinden ayrıldıktan sonra genellikle özofagusun önünden veya sol tarafından geçer, ancak özofagusun T4-T5 seviyesindeki soldan lateral basısına neden olması daha az olasıdır. Genellikle daha proksimal seviyelerde (boyun ve üst toraks geçişi) basılara yol açabilir.
B) Arcus aortae (Aort Kemeri): Aort kemeri, kalpten çıkan aortun arkaya ve sola doğru kıvrıldığı yerdir. Özofagusun hemen solunda ve hafifçe arkasında yer alır. Bu seviye (genellikle T4 vertebra seviyesine karşılık gelir) özofagus üzerinde doğal bir bası noktasıdır ve endoskopide sıkça görülen bir indentasyona neden olur. Tanımlanan “28-30 cm distalde” ve “T4-T5 arası intervertebral disk seviyesi” ifadeleri, aort kemerinin bulunduğu seviye ile tam olarak örtüşmektedir. Ayrıca “solda lateral yüzünden bası” ifadesi de aort kemerinin anatomik konumu ile uyumludur.
C) Arcus venae azygos (Azigos ven kemeri): Azigos ven kemeri, sağ ana bronşun üzerinden geçerek vena cava superior’a dökülür. Özofagusun sağ tarafında ve arkasında yer alır. Dolayısıyla “solda lateral yüzünden bası” açıklamasıyla uyumlu değildir.
D) Atrium sinistrum (Sol atriyum): Sol atriyum, kalbin arkasında yer alır ve özofagus ile yakın komşuluktadır. Özellikle sol atriyumun büyümesi (örneğin mitral darlığı gibi kalp hastalıklarında) özofagusa dışarıdan bası yaparak disfajiye (yutma güçlüğü) neden olabilir. Ancak, bu bası genellikle aort kemerinin biraz daha aşağısında veya direkt arkasında (posterior) bir bası olarak hissedilir ve T4-T5 seviyesi için aort kemeri daha olasıdır. Yine de, sol atriyum büyümesi de bu seviyelerde bası yapabilir, ancak ilk akla gelen ve en net uyan aort kemeridir.
E) Hiatus oesophageus (Özofagus hiyatusu): Özofagusun diyaframdan geçtiği açıklıktır. Bu seviye (genellikle T10-T11 vertebra seviyelerine karşılık gelir) tanımlanan 28-30 cm distalden çok daha ileride (daha distalde) yer alır. Dolayısıyla bu şık uygun değildir.
Verilen mesafe (28-30 cm) ve vertebra seviyesi (T4-T5), özofagusun aort kemeri tarafından doğal olarak basıya uğradığı noktadır. Özofagus, toraks içinde seyrederken aort kemerinin altından geçer ve bu noktada bir fizyolojik darlık gösterir.
Bu nedenle, özofagus lümeninin solda lateral yüzünden basıya uğramasına neden olması en olası yapı Arcus aortae‘dir.
Doğru Cevap: B) Arcus aortae
——————————
Bu soruda endoskopik bulgu olarak: Kesici dişlerden 28–30 cm distalde, özofagusun sol lateral yüzünden basıya uğradığı belirtiliyor.
Bu anatomik yer, yaklaşık olarak:
Torakal vertebra T4–T5 düzeyine,
Yani sternal açı (Angulus Ludovici) hizasına,
Aynı zamanda arcus aortae (aortik ark) seviyesine karşılık gelir.
Özofagusun Anatomik Daralma Yerleri
Endoskopide özofagusun dört fizyolojik daralma yeri bulunur:
Daralma Yaklaşık Mesafe (Kesici Dişlerden) Anatomik Neden
1. Krikofaringeal daralma ~15 cm Üst özofagus sfinkteri (C6)
2. Aortik daralma ~28–30 cm Arcus aortae (T4)
3. Bronşial daralma ~32 cm Sol ana bronş
4. Diyafragmatik daralma ~40 cm Hiatus oesophageus (T10)
Soruya Uygulama
28–30 cm → Tam olarak aortik daralma seviyesi.
Sol lateral yüzeyden bası → Anatomik olarak arcus aortae, özofagusun solundan ve önden geçer.
Doğru Cevap: B) Arcus aortae
Diğer Şıklar Neden Değil?
A) Arteria subclavia sinistra: Daha yukarıda (T1–T2 civarında), posterior ve lateral geçer. Bu seviyede basıya neden olmaz.
C) Arcus venae azygos: Sağ tarafta yer alır ve sağdan bası yapabilir; ancak bu, özofagusun sağ yüzünü etkiler.
D) Atrium sinistrum: Daha aşağıdadır (~35–40 cm); posteriordan bası yapar, soldan değil.
E) Hiatus oesophageus: Diyafram düzeyinde (~40 cm); bu da daha distalde yer alır.
Özet 28–30 cm’de, T4–T5 düzeyinde, özofagusun sol yüzüne bası yapan yapı: Arcus aortae’dir.
Doğru cevap: B) Arcus aortae