Venöz oklüzyon (venöz tıkanıklık), derin ven trombozu (DVT), pulmoner emboli (PE), retinal ven oklüzyonu, hepatik ven oklüzyonu (Budd-Chiari sendromu) veya böbrek ven trombozu gibi durumlarda görülebilir. Tedavi, tıkanıklığın yeri, şiddeti ve hastanın klinik durumuna göre değişir.
1. Antikoagülasyon (Kan Sulandırıcı Tedavi)
Endikasyon:
- Akut DVT, PE, visseral ven trombozu.
- Heparin/LMW heparin (düşük moleküler ağırlıklı heparin) → Hızlı etki.
- Oral antikoagülanlar (Warfarin, DOAK’lar): Uzun süreli tedavi.
DOAK’lar (Direkt Oral Antikoagülanlar):
- Rivaroksaban, Apiksaban, Dabigatran, Edoksaban.
- Avantaj: INR takibi gerektirmez.
Süre:
- Provoke DVT/PE: 3-6 ay.
- İdiyopatik/tekrarlayan: Uzun süreli (≥12 ay).
2. Trombolitik Tedavi (Pıhtı Eritici İlaçlar)
Endikasyon:
- Masif PE (şok/hipotansiyon).
- İliofemoral DVT (şiddetli şişlik/ağrı).
- Retinal ven tıkanıklığı (seçilmiş vakalar).
İlaçlar:
- Sistemik tromboliz: Alteplaz (tPA), Streptokinaz.
- Kateter yönelimli tromboliz (CDT): Lokal tPA verilir.
Riskler:
- Kanama (intrakraniyal kanama riski %1-3).
3. Mekanik Trombektomi
Endikasyon:
- Büyük damar tıkanıklıkları (örn. inferior vena cava trombüzü).
- Trombolitik tedaviye kontrendikasyon varsa.
Yöntemler:
- Penumbra, AngioJet, Aspiration trombektomi.
4. Vena Kava Filtresi
Endikasyon:
- Antikoagülasyon kontrendike olan hastalar (örn. aktif kanama).
- Tekrarlayan PE’ye rağmen antikoagülasyon.
Türler:
- Kalıcı veya geçici (çıkarılabilir) filtreler.
5. Cerrahi Tedavi (Venöz Trombektomi)
Endikasyon:
- Flegmasia cerulea dolens (gangren riski olan şiddetli DVT).
- Budd-Chiari sendromunda şant ameliyatları.
Özel Venöz Oklüzyon Türlerine Göre Tedavi
A. Retinal Ven Oklüzyonu
- Anti-VEGF enjeksiyonları (sarı nokta ödemi için).
- Steroid enjeksiyonları.
- Laser fotokoagülasyon (iskemik tipte).
B. Budd-Chiari Sendromu (Hepatik Ven Tıkanıklığı)
- Antikoagülasyon.
- TIPS (Transjuguler intrahepatik portosistemik şant).
- Karaciğer nakli (fulminan vakalarda).
C. Renal Ven Trombozu
- Antikoagülasyon (LMWH → Warfarin/DOAK).
- Tromboliz (şiddetli vakalarda).
Komplikasyonlar ve Takip
- Post-trombotik sendrom (DVT sonrası kronik bacak ağrısı/şişliği).
- Pulmoner hipertansiyon (tekrarlayan PE).
- Kanama riski (antikoagülanlara bağlı).
Sonuç
Venöz oklüzyon tedavisi, tıkanıklığın tipine ve şiddetine göre değişir.
- Antikoagülasyon çoğu vakanın temel tedavisidir.
- Tromboliz/cerrahi, hayatı tehdit eden durumlarda kullanılır.
- Vena kava filtresi, kanama riski yüksek hastalarda tercih edilir.
Kaynaklar:
- CHEST Guideline (Antikoagülasyon), NEJM, American Heart Association.