Sıcak Tip Otoimmün Hemolitik Anemi (WAIHA) Patogenezi:
Sıcak tip otoimmün hemolitik anemi, vücudun kendi kırmızı kan hücrelerine (eritrositler) karşı antikor üretmesi sonucu bu hücrelerin yıkımının (hemoliz) hızlanmasıyla karakterize bir durumdur. “Sıcak tip” denmesinin nedeni, bu antikorların optimal aktivite gösterdikleri sıcaklığın 37°C (vücut sıcaklığı) olmasıdır.
Patogenezdeki temel adımlar ve önemli noktalar şunlardır:
- Antikor Üretimi: Vücudun bağışıklık sistemi, bilinmeyen nedenlerle (primer/idiyopatik vakalar) veya altta yatan başka bir hastalık/ilaç nedeniyle (sekonder vakalar), kendi eritrositlerinin yüzeyindeki belirli antijenlere karşı IgG türü antikorlar üretir.
- Hedef Antijenler: Bu IgG antikorlarının en sık hedeflediği eritrosit yüzey antijenleri, Rh sistemine ait antijenlerdir. Özellikle Rh-pozitif bireylerde bulunan RhD antijeni sıkça hedeflenir. Ancak, Rh sistemindeki diğer antijenler (örn. C, c, E, e) veya nadiren diğer eritrosit antijenleri (örn. Kell, Kidd, Duffy) de hedef olabilir.
- Antikor Bağlanması: IgG antikorları, eritrosit yüzeyindeki bu Rh antijenlerine bağlanır.
- Hemoliz Mekanizması:
- Ekstravasküler Hemoliz: En yaygın hemoliz mekanizmasıdır. IgG ile kaplanmış eritrositler, dalak ve karaciğerdeki makrofajlar (fagositer hücreler) tarafından tanınır. Makrofajlar, eritrositleri ya tamamen yutarak yok eder (fagositoz) ya da eritrosit yüzeyinden küçük parçalar kopararak (sferositoz oluşumu) hasar verir. Bu hasarlı hücreler daha sonra dolaşımdan temizlenir. Bu süreç genellikle dalakta gerçekleştiği için dalak büyümesi (splenomegali) sık görülür.
- İntravasküler Hemoliz: Daha az yaygındır ancak daha şiddetli seyreder. Eğer IgG antikorları eritrosit yüzeyine büyük miktarlarda bağlanır ve kompleman sistemini (bağışıklık sisteminin bir parçası) aktive ederse, kompleman, eritrosit zarında delikler açarak hücrenin damar içinde patlamasına (lizis) neden olabilir. Bu durum hemoglobinüriye (idrarda hemoglobin) yol açar.
- Klinik Sonuç: Eritrositlerin yıkımı, anemiye (hemoglobin düşüklüğü), retikülositoza (kemik iliğinin anemiye yanıt olarak yeni, olgunlaşmamış kırmızı kan hücreleri üretmesi), indirekt bilirubin yüksekliğine (hemoglobin yıkım ürünü) ve haptoglobin düşüklüğüne (serbest hemoglobini bağlayan proteinin tüketilmesi) yol açar.
Tanı: Tanıda en önemli laboratuvar testi Direkt Antiglobulin Testi (DAT) veya Direkt Coombs Testi‘dir. Bu test, hastanın eritrositlerinin yüzeyinde antikorların (genellikle IgG) veya komplemanın bağlı olup olmadığını gösterir ve pozitif olması, otoimmün hemolitik aneminin tanısını destekler.
WAIHA’nın patogenezinde, hastanın kendi bağışıklık sistemi tarafından üretilen ve eritrosit yüzeyindeki (sıklıkla Rh antijenleri gibi) antijenlere bağlanan IgG tipi antikorların varlığı anahtar rol oynar. Bu antikorlar, eritrositlerin başlıca dalakta ve karaciğerde yıkımına yol açarak anemiye neden olur.
Sıcak tip otoimmün hemolitik anemi (AIHA)‘nin patogenezinde temel mekanizma şu şekildedir:
Patogenez:
- İmmün sistemin kendi eritrositlerine karşı IgG tipi otoantikor üretmesi söz konusudur.
- Bu otoantikorlar genellikle Rh antijenlerine (özellikle D antijeni) karşı yöneliktir.
- Optimal ısıda (37 °C – “sıcak tip”) antikorlar eritrositlere bağlanır.
Mekanizma:
- IgG antikorlar eritrositlere bağlanır.
- Bu işaretlenmiş eritrositler dalak makrofajları tarafından tanınır ve fagosite edilir (ekstravasküler hemoliz).
- Sonuçta:
- Anemi gelişir
- Retikülositoz olur
- Serumda indirekt bilirubin artar
- LDH yüksekliği ve haptoglobin düşüklüğü görülür.
Laboratuvar Bulguları:
- Pozitif direkt Coombs testi (DAT): Genellikle IgG pozitif, bazen C3 de eşlik edebilir.
- Mikroskopide sferositler görülebilir (parsiyel fagositoz sonucu oluşur).