Astım, hava yollarının kronik inflamatuar bir hastalığı olup, hava yolu obstrüksiyonunun (tıkanıklığının) değişken ve geri dönüşümlü olması ile karakterizedir. SFT, bu geri dönüşümlü hava yolu obstrüksiyonunu göstermek için kritik bir tanı aracıdır.
Astımın Tanısal SFT Bulgusu:
Belirttiğiniz gibi, astım tanısını destekleyen temel SFT bulguları şunlardır:
- FVC’den FEV1 oranının azalması (FEV1/FVC < %70 veya < alt sınır):
- Bu, hava yolu obstrüksiyonunun en temel göstergesidir.
- FEV1 (Birinci Saniyedeki Zorlu Ekspiratuvar Hacim): Maksimal bir inspirasyondan sonra ilk saniyede zorlu ekspirasyonla çıkarılan hava hacmidir. Hava yollarının daralmasını yansıtır.
- FVC (Zorlu Vital Kapasite): Maksimal bir inspirasyondan sonra zorlu ekspirasyonla çıkarılan toplam hava hacmidir.
- FEV1/FVC oranı: Akciğerlerdeki hava akım kısıtlılığını gösterir. Normalde bu oran genellikle %70-80’in üzerindedir. Astımda hava yolları daraldığı için bu oran düşer. Yetişkinlerde %70’in altı, çocuklarda ise yaşa özgü normal değerin alt sınırı (Lower Limit of Normal – LLN) referans alınır.
- FEV1 < %80 (beklenenin):
- Beklenen FEV1 değeri, kişinin yaşına, cinsiyetine, boyuna ve etnik kökenine göre belirlenen normal popülasyon referans değerlerine göre yüzde olarak ifade edilir. FEV1’in beklenen değerinin %80’inden az olması, bir solunum kısıtlılığını veya obstrüksiyonunu gösterir.
- Bronkodilatör Sonrası En Az %12 Genişleme ve En Az 200 mL Artış (FEV1’de):
- Bu, astımın en belirleyici özelliklerinden biri olan hava yolu obstrüksiyonunun geri dönüşümlülüğünü gösterir.
- Hastaya kısa etkili bir bronkodilatör (örneğin salbutamol gibi beta-2 agonist) verildikten yaklaşık 15-20 dakika sonra SFT tekrar yapılır.
- Eğer FEV1 değerinde hem %12’den fazla bir artış hem de mutlak olarak en az 200 mL’lik bir artış varsa, bu durum bronkodilatör yanıtı olarak kabul edilir ve astım tanısını güçlü bir şekilde destekler.
- Bazı kılavuzlar FEV1/FVC oranının da bronkodilatör sonrası düzelmesini kriter olarak alabilir.
Astımın tanısal SFT bulgusu, genellikle FEV1/FVC oranında azalma (obstrüksiyon) ve bu obstrüksiyonun bronkodilatör ilaç kullanımı sonrası FEV1’de %12’den fazla ve aynı zamanda 200 mL’den fazla artışla geri dönüşümlü olduğunu göstermesidir. Bu kriterler, klinik semptomlarla birlikte astım tanısını doğrulamak için kullanılır.
Astımın tanısında kullanılan Spirometri (SFT) bulgularından biri şudur:
Astım Tanısında SFT Kriterleri:
- Obstrüktif patern:
- FEV₁/FVC < %70
Bu oran, hava yollarında daralma (obstrüksiyon) olduğunu gösterir.
- FEV₁/FVC < %70
- Reversibilite testi (Bronkodilatör yanıtı):
- Bronkodilatör sonrası FEV₁’de ≥ %12 ve ≥ 200 mL artış
Bu, astıma özgü reversibl hava yolu obstrüksiyonu varlığını gösterir.
- Bronkodilatör sonrası FEV₁’de ≥ %12 ve ≥ 200 mL artış
Tanısal Anahtar:
- FEV₁ < %80 → Obstrüksiyonun derecesi hakkında bilgi verir.
- FEV₁/FVC < %70 → Obstrüktif patern olduğunu gösterir.
- Reversibilite (+) → Astım tanısını destekler.
Bronkodilatör sonrası anlamlı düzelme, astımın kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi hastalıklardan ayrılmasına yardımcı olur.