I. Malign efüzyon lenfoması
II. Non-Hodgki n lenfoma
III. Oral hairy lökoplaki
IV. Kaposi sarkomu
V. Primer bey in lenfoması
Edinsel immün yetm&zlik sendromuna eşlik edebilen yukarıda verilen tümörlerden hangilerinde etken human herpes virüs tip 8’dir?
A) I, II ve III
C) II ve V
B) II ,III ve IV
O) III, IV veV
E) I ve IV
Doğru cevap: E
HIV enfeksiyonu olan edinse/ immün yetmezlik sendromunda (AIDS) T hücreye bağlı immünlte baskılanır, takiben fırsatçı enfeksiyonlar, sekonder neoplazmlar ve nörojenlk hastalık gelişir.
AIDS ile Birlikte Oluşan Tümörler
1-Kaposi sarkomu: Human herpes virüs tip 8 (HHV-8) nedenli, AIDS olgularında en sık saplanan malignitedir.
2-Non-Hodgkin lenfoma: En sık ekstranodal lenfoma beyin, periventriküler bölge yerleşimli olarak saplanır (primer beyin lenfoması). Sıklıkla B hücre kaynaklıdır ve EBV ilişkisi de sıktır. Büyük B hücreli tip, immünoblastik alt tip AIDS’te en sık izlenen tiptir. EBV ile ilişkilidir.
3- Malign ef üzyon lenfoması: HHV-8 nedenlidir.
4-Çocuklarda Burkit lenfoma EBV nedenlidir.
5-Uterus serviks karsinomu: HPV nedenlidir.
6-Oral hairy lökoplaki: Oral mukozada EBV nedenli skuamöz epitel proliferasyonudur.
7-Anal bölge karsinomları: HPV nedenlidir.
—————————–
AIDS (Edinilmiş İmmün Yetmezlik Sendromu), HIV (İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü) enfeksiyonunun son ve en şiddetli evresidir. HIV, vücudun bağışıklık sistemini (özellikle CD4+ T hücrelerini) zayıflatarak, kişiyi çeşitli fırsatçı enfeksiyonlara ve bazı kanser türlerine karşı savunmasız hale getirir. AIDS ile ilişkili tümörler, bağışıklık sisteminin baskılanmasının bir sonucudur ve genellikle virüslerle ilişkilidir.
AIDS tanımının bir parçası olan ve özellikle HIV/AIDS hastalarında görülen kanserler, genellikle AIDS Tanımlayıcı Maligniteler (AIDS-Defining Malignancies) olarak adlandırılır. Bu kanserlerin ortaya çıkması, bir kişide AIDS’in geliştiğinin göstergesi olabilir.
İşte AIDS ile birlikte en sık görülen ve ilişkilendirilen tümörler:
A. AIDS Tanımlayıcı Maligniteler (3 Ana Kanser):
- Kaposi Sarkomu (KS):
- Nedeni: İnsan Herpes Virüsü 8 (HHV-8) veya Kaposi Sarkomu İlişkili Herpes Virüsü (KSHV) enfeksiyonu ile ilişkilidir. Bağışıklık sistemi baskılandığında bu virüsün kontrolsüz aktivasyonu KS gelişimine yol açar.
- Özellikleri: Cilt, ağız, lenf nodları, sindirim sistemi ve akciğerler dahil olmak üzere vücudun birçok yerinde ortaya çıkabilen, damar kökenli (anjiyoproliferatif) malign tümörlerdir. Tipik olarak mor-kırmızı veya kahverengi lekeler, plaklar veya nodüller şeklinde kendini gösterir.
- Önemi: HIV/AIDS hastalarında en sık görülen AIDS tanımlayıcı malignitedir.
- Non-Hodgkin Lenfoma (NHL):
- Nedeni: Genellikle Epstein-Barr Virüsü (EBV) ve/veya HHV-8 gibi virüslerle ve immünosüpresyonla ilişkilidir. HIV enfeksiyonu, lenfositlerin kronik olarak aktive olmasına ve genetik anormalliklerin birikmesine yol açar.
- Özellikleri: Çoğunlukla B-hücreli lenfomalardır ve HIV-negatif popülasyonda görülenlerden daha agresif seyirlidirler. Beyin (primer santral sinir sistemi lenfoması – PCNSL), gastrointestinal sistem ve kemik iliği gibi ekstranodal (lenf nodu dışı) bölgelerde sık görülürler. Diffüz Büyük B-Hücreli Lenfoma (DLBCL) ve Burkitt Lenfoması gibi yüksek dereceli alt tipleri yaygındır.
- Önemi: AIDS hastalarında artmış sıklıkta görülür ve prognozları genellikle HIV-negatif hastalara göre daha kötüdür.
- İnvaziv Serviks Kanseri (Rahim Ağzı Kanseri):
- Nedeni: İnsan Papillom Virüsü (HPV) enfeksiyonu ile ilişkilidir. HIV enfeksiyonu, HPV’nin seyrini ve rahim ağzındaki lezyonların kansere dönüşme riskini hızlandırır.
- Özellikleri: HIV pozitif kadınlarda daha sık, daha agresif ve daha erken yaşta ortaya çıkabilir.
- Önemi: HPV ile ilişkili diğer kanserlerin (anüs, ağız, orofarenks, vulva, vajina, penis kanserleri) riski de HIV enfeksiyonu ile artar, ancak sadece invaziv serviks kanseri AIDS tanımlayıcı bir malignitedir.
B. AIDS ile İlişkili Diğer Maligniteler (AIDS-Related Non-Defining Malignancies):
Bunlar AIDS’in doğrudan bir tanımı olmasa da, HIV enfeksiyonu olan bireylerde artmış sıklıkta görülen kanserlerdir:
- Anüs Kanseri:
- Nedeni: HPV enfeksiyonu ile güçlü bir şekilde ilişkilidir. HIV, HPV’ye bağlı anal displazinin (kanser öncüsü lezyonlar) ve invaziv kanserin ilerlemesini hızlandırır.
- Özellikleri: Genellikle skuamöz hücreli karsinomdur.
- Karaciğer Kanseri (Hepatosellüler Karsinom – HCC):
- Nedeni: Kronik Hepatit B (HBV) ve Hepatit C (HCV) virüs enfeksiyonları ile ilişkilidir. HIV enfeksiyonu, HBV/HCV enfeksiyonunun seyrini hızlandırarak karaciğer hasarını ve HCC riskini artırır.
- Önemi: HIV pozitif hastalarda kronik viral hepatitin daha hızlı ilerlemesi ve immün süpresyon nedeniyle risk artmıştır.
- Akciğer Kanseri (Non-Small Cell Lung Cancer – NSCLC):
- Nedeni: Sigara içme gibi klasik risk faktörlerine ek olarak, HIV enfeksiyonunun kendisi (kronik inflamasyon, immün disfonksiyon) akciğer kanseri riskini artırabilir. Bazı çalışmalarda HPV ve EBV’nin de rol oynayabileceği öne sürülmüştür.
- Özellikleri: HIV pozitif hastalarda genellikle daha genç yaşta ve daha ileri evrede tanı konulabilir.
- Bazı Baş-Boyun Kanserleri:
- Oral kavite, orofarenks gibi bölgelerin skuamöz hücreli karsinomları, özellikle HPV enfeksiyonu ve sigara/alkol kullanımı olan HIV pozitif bireylerde risk artışı gösterebilir.
Risk Faktörleri ve Patogenez:
Bu tümörlerin gelişiminde temel mekanizmalar şunlardır:
- İmmün Yetmezlik: HIV’in neden olduğu CD4+ T hücrelerinin yıkımı, bağışıklık sisteminin virüsleri (özellikle onkojenik virüsleri) ve kanser hücrelerini tanıması ve yok etmesi yeteneğini bozar.
- Kronik Enflamasyon: HIV enfeksiyonunun neden olduğu sürekli inflamatuar durum, hücre proliferasyonunu ve DNA hasarını teşvik edebilir.
- Eşlik Eden Viral Enfeksiyonlar: HHV-8, EBV ve HPV gibi onkojenik virüslerin kontrolsüz çoğalması ve kanserojen etkileri.
- Yaşam Tarzı Faktörleri: Sigara, alkol, uyuşturucu kullanımı gibi davranışsal risk faktörleri de kanser riskini artırabilir.
Tedavi ve Önleme:
- ART (Antiretroviral Tedavi): HIV enfeksiyonunun tedavisinde kullanılan ART, bağışıklık sistemini güçlendirerek ve HIV yükünü azaltarak AIDS ile ilişkili kanserlerin riskini önemli ölçüde azaltmıştır. ART, kanser tedavisine yanıtı da iyileştirebilir.
- Kanser Tedavisi: AIDS ile ilişkili kanserlerin tedavisi, kanserin tipine ve evresine göre kemoterapi, radyoterapi, cerrahi ve hedefe yönelik tedavileri içerebilir.
- HPV Aşısı: HPV ile ilişkili kanserlerin (serviks, anal, orofarenks) riskini azaltmak için HPV aşısı önemlidir.
- Tarama: Düzenli servikal ve anal sitoloji taramaları, kanser öncüsü lezyonların erken tespiti için önemlidir.
HIV/AIDS hastalarında kanser taramaları ve erken tanı, tedavi sonuçlarını iyileştirmek açısından kritik öneme sahiptir.
——————————————–
AIDS ile ilişkili tümörler, HIV ile enfekte bireylerde bağışıklık sisteminin zayıflaması sonucu gelişen veya sıklığı artan malignitelerdir. Bu tümörlerin bazıları AIDS’in tanı kriterleri arasında yer alır.
AIDS ile İlişkili Klasik (Tanısal) Tümörler – “AIDS Tanı Kriteri”
- Kaposi Sarkomu
- En sık AIDS ile ilişkili tümördür.
- Etken: HHV-8 (Human Herpesvirus 8)
- Deride, mukozalarda, akciğer ve GIS’te morumsu-mavimsi nodüller
- Non-Hodgkin Lenfoma (NHL)
- Yüksek dereceli B hücreli lenfomalar (örneğin Burkitt lenfoma)
- Etken: EBV (Epstein-Barr virüsü) ile ilişkili olabilir
- Genellikle extranodal yerleşimli (örn. BOS, GIS)
- Servikal Kanser (Cervix Ca)
- Etken: HPV (özellikle tip 16 ve 18)
- Yüksek dereceli servikal intraepitelyal neoplazi ya da invaziv servikal karsinom
AIDS ile Sık Görülen Diğer Maligniteler
- Anal kanser (HPV ile ilişkili)
- Hodgkin Lenfoma (özellikle karışık hücreli tip, EBV pozitif)
- Oral kavite, baş-boyun kanserleri
- Akciğer kanseri (HIV ile korelasyonu tam net değil ama sıklığı artmıştır)
- Testis tümörleri
- Karaciğer kanseri (HCV/HBV koinfeksiyonları sonucu)
Neden AIDS ile İlişkili?
- HIV enfeksiyonu → CD4+ T hücrelerinin azalması → immünosurveillance (bağışıklık gözetimi) kaybı
- Onkovirüslerin kontrol edilememesi (HHV-8, EBV, HPV vs.)
- Kronik inflamasyon ve ko-infeksiyonlar