Kalbe olan sistemik ve pulmoner venöz dönüşteki artışa bağlı yükselen atrial volüme bağlı vagal aktivitedeki artış sonucu hipofiz bezinin nörohipofizinden ADH salgısının durdurulması. Bu refleks kan basıncının düzenlenmesinde önemli rol oynar. Kan hacmindeki artmanın özelliklede sağ atriyum düşük basınç reseptörlerini uyararak ADH salgılanmasını azaltması Gauer Henry refleksi olarak bilinir.
Kalpteki baroreseptörler , özellikle sağ atriyumda bulunanlar (tip B atriyum reseptörleri), dolum hacmi arttıkça gerilir. Vagus sinirinin afferentleri aracılığıyla hipofiz bezinden daha az miktarda antidiüretik hormon (ADH) salgılanır . ADH , distal tübüldeki ve özellikle toplayıcı kanaldaki lüminal membrana aquaporinler ekleyerek böbrek tübüllerinde su geri emilimini artırır , bu sayede su idrardan böbrek medullasına ve oradan da kana difüze olur. ADH salgısının azalması kalp debisini azaltır . Sonuç olarak B-sensörleri daha az gerilir ve bu da ADH salınımının inhibisyonunu azaltır. ADH antidiüretik etki gösterir .
Atriyal natriüretik peptid (ANP) benzer bir işleve sahiptir (ancak ADH’nin zıt etkisi vardır) . Kalp kası hücreleri tarafından gerildiklerinde salgılanır ve sodyum atılımını artırır, bu da su atılımının artmasına neden olur. ANP idrar söktürücü etki gösterir .
Bu iki mekanizma tıpta “kulakçık dolu – mesane dolu” şeklinde ifade edilen bir tabirle anlatılır: Kulakçıkların daha fazla dolması, mesanenin daha fazla dolmasıyla sonuçlanır.
Artmış kardiyak output, primer idrar oluşumunun artmasıyla birlikte glomerüler filtrasyon hızının da artmasına neden olur . Şimdi su, ADH tarafından artan miktarlarda tübüler olarak geri emilir ve ANP tarafından azaltılır. Bu durum kan hacminin artmasına veya azalmasına neden olur, bunun tersi de idrar üretimi üzerinde etkili olur .
Gauer-Henry refleksi banyo sırasında gözlemlenebilir. Suyun yüzeysel toplardamarlar üzerindeki hidrostatik basıncı , yaklaşık 0,2-0,4 litre kanın göğüs boşluğuna kaymasına neden olur. Bu, ortalama kalp hacmini 700 ml’den 920 ml’ye, dolayısıyla atım hacmini de yüzde 20’ye kadar artırır. Bu doluluğun artması özellikle sol atriyumu etkileyerek tarif edilen refleksi tetikler ve idrar yapma hissi yaratır. Soğuğun vücut dokularında oluşturduğu kasılma da idrar yapma isteğini artırır.
Geri sayım sırasında Uzay Mekiği ve diğer uzay araçlarındaki astronotlar bazen saatlerce uzanma koltuklarına bağlanırlar . Bu duruş, kanın bacaklardan üst gövdeye doğru akmasını sağlar.
Bu durumda tuvalete gitmek söz konusu olmadığından astronotlar fırlatma sırasında özel bezler giyerler . Yerçekimsiz ortamda da sudaki mekanizmanın aynısı geçerlidir.
Gauer-Henry refleksi, içmenin artmasıyla da tetiklenebilir; çünkü içme kan hacmini artırır, bu da özellikle sağ atriyumdaki atriyal miyositleri ve baroreseptörleri uyarır ve böylece ADH salınımının azalmasına ve ANP salınımının artmasına neden olur.
—————————–
Kan hacminin düzenlenmesi önemli bir süreçtir: aşırı hacim aslında kılcal duvarlardaki hidrostatik basıncı artırabilir (böylece onkotik basınçtan daha büyük hale gelerek sıvıların dışarı akışına ( ödem ) neden olur). Vücudumuzda bulunan kan miktarını düzenleyebilen çeşitli mekanizmalar vardır. Bunlardan bazıları hemen etki eder (böylece plazmanın hacmini değiştirir : örneğin, sempatik aktivite artar , arterioller seviyesinde vazokonstriksiyona ve buna bağlı olarak kılcal damarlardaki hidrostatik basıncın (onkotik basıncın altına) azalmasına izin verir , böylece sıvıların yeniden emilmesine izin verir), Gauer-Henry refleksi de dahil olmak üzere diğerleri ise daha yavaş meydana gelir ancak daha uzun sürer, çünkü interstisyel sıvıların atılımını değiştirirler. Kan hacmi aşırı arttığında, kalbin her iki atriyumunda bulunan özel mekanoreseptörlerin (gerilmeye duyarlı) aktivitesi de artar. Bu özel reseptörler, potansiyel olarak patolojik olan özel durumu hipofiz bezine iletir ve hipofiz bezi de adiüretin (ADH) salgılanmasını engeller . Böylece hormonun kandaki konsantrasyonu önemli ölçüde azalır. Bunun sonucu olarak böbreklerden su atımı artar ve kan hacmi azalır.