I-TALAMİK ÇEKİRDEKLER
1. ÖN GRUPTAKİ ÇEKİRDEKLER
I. Nuclei anteriores thalami: Lamina medullaris interna’nın ön-üst tarafındaki iki yaprağın arasında bulunur ve nuc. anteroventralis, nuc. anterodorsalis ve nuc. anteromedialis olmak üzere üç bölümde incelenir. Ön grup çekirdekler limbik sistemle ilgilidir ve hafızada önemli bir role sahiptir. Ayrıca korku, heyecan, sevgi, sevinç ve hüzün gibi hislerimizin oluşmasında da, limbik sistemin bir parçası olarak rol alır.
2. LATERAL GRUPTAKİ ÇEKİRDEKLER
Lamina medullaris interna’nın lateralinde bulunan çekirdeklerdir. Dorsalde bulunan çekirdeklere nuc. dorsales thalami, ventraldeki çekirdeklere ise nuclei ventrales thalami denilir.
II- Nuclei dorsales thalami: Lateral grubun üst bölümü olup, önden arkaya doğru nuc. dorsalis anterior, nuc. dorsalis posterior ve pulvinar olmak üzere üç grup çekirdekten oluşur. Bu çekirdekler limbik sistemde yer alır ve hippocampus’dan, colliculus superior, area pretectalis, temporal ve oksipital lobdan ve biraz da retina’dan lifler alır ve gyrus cinguli’ye, parietal lobdaki gyrus postcentralis’te 3. 1. ve 2. sahalara lifler gönderir.7
III- Nuclei ventrales thalami: Lateral grubun alt bölümü olup önden arkaya sırasıyla nuc. ventralis anterior, nuc. ventralis intermedius (nuc. ventralis lateralis) ve nuclei ventrales posteriores olmak üzere üç ana bölüme ayrılır. Bu çekirdeklerin bağlantı ve fonksiyonu kesin olarak bilinmemekle beraber diğer talamus çekirdeklerinde olduğu gibi formatio reticularis, substantia nigra, premotor korteks, cerebellum, nuc. ruber ile bağlandığı tespit edilmiştir. Ayrıca kas, kiriş, bağ, eklem kapsülü’nden gelen proprioseptif (kinestetik) duyu ile deri ve bazı organlardan gelen duyu impulsları bu çekirdeklerde sonlanır. Korteksin birçok yeriyle bağlantısı olan bu çekirdekler, motor korteks ile corpus striatum arasında bulunur ve muhtemelen korteksin motor (özellikle frontal) aktivitesini etkiler.
3. MEDİAL GRUPTAKİ ÇEKİRDEKLER
IV- Nuclei mediales thalami: Lamina medullaris interna’nın iç tarafında bulunan talamus çekirdekleri olup, nuc. medialis dorsalis ve nuc. medialis ventralis olmak üzere iki alt gruba ayrılır. Olfaktör (koku) ve limbik sistem ile frontal lob korteksine bağlantı kurarlar. Afferentleri, her iki tarafın koku ve limbik sistemine ait kortikal koku merkezinden, corpus amygdaloideumdan ve hypothalamustan gelir. Prefrontal korteksle ve hypothalamus çekirdekleri ile karşılıklı bağlantıları vardır. Ayrıca belirtmek gerekir ki; medial grup çekirdekler somatik, visseral ve olfaktor olmak üzere çok çeşitli duyu impulslarını toplayarak entegre eder. Böylece, olaylar karşısında duyarlılığımızı sağlayarak kişiliğimizi ortaya koyar. Hafızada ve konuşma olayında da rol aldığı bildirilmektedir
4. DİĞER KÜÇÜK ÇEKİRDEKLER
V- Nuclei reticulares thalami: Lamina medullaris externa ile capsula interna’nın crus posterius’u arasında yer alır ve ince bir gri cevher tabakasıdır. Korteks ile direkt bağlantısı olmamasına rağmen korteksin talamus çekirdekleri üzerindeki özellikle inhibe edici etkilerini, bu çekirdeklerin ayarladığı düşünülmektedir.
VI- Nuclei intralaminares thalami: Lamina medullaris interna içinde küçük hücre grupları şeklinde yerleşmişlerdir. Efferent lifleri talamusun diğer çekirdeklerine, pariyetal ve frontal kortekse, ayrıca corpus striatum’a giderken, afferentleri formatio reticularis, locus ceruleus ve tr. spinothalamicus ile n. trigeminus’tan gelir. Formatio reticularis ile olan bağlantısı sayesinde medulla spinalis ile beyin sapından gelen duyuları ve olayları kavrama hızımızın derecesini ayarlar. Yine özellikle ağrı duyusu karşısında isteğimiz dışında alacağımız tavrı oluşturur.
VII- Nuclei mediani thalami: Talamusun iç yüzünde küçük hücre grupları şeklinde olan bu çekirdekler, afferentlerini özellikle formatio reticularis’ten, corpus striatum, cerebellum, tr. spinothalamicus, hypotalamus ve diğer talamus çekirdeklerinden de alır. Efferentleri ise frontal, parietal ve oksipital kortekse bağlanır. Visseral aktivite ile ilgili bir görevinin olduğu sanılmaktadır.
II. LATERAL GENİKULAT NUKLEUS
Pulvinar nukleusun ventral kısmında yerleşmiştir. Görme ile ilgili impulsların kortekse iletilmesinde ara nukleus fonksiyonu görür. Bu çekirdek, büyük bölümü retinadan olmak üzere colliculus superior ve primer görme merkezinden afferent lifler alır. Lateral genikulat nukleusa gelen uyarılar retinal sürücü afferentler olarak tanımlanır (RL terminalleri). Yapılan çalışmalar lateral genikulat nukleusa, retinadan gelen toplam uyarıların (RL terminalleri) az sayıda olmasına karşın yaptığı sinaps sayısının fazla olması ve dendrit proksimali ile bu sinapsların gerçekleştirilmesi oldukça etkili olduğunu göstermektedir. LGN’a gelen, glutamaterjik retinal uyarıların dışında korteksin 6. tabakasından gelen geri bildirimli glutamaterjik uyarılar, nucleus reticularis thalami’den ve internöronlardan gelen GABAerjik veriler ve parabrachial bölgeden gelen kolinerjik uyarılar vardır. Retina dışından LGN’a gelen uyarıların hepsi modulatör görevi üstlenir. Efferentleri ise tr. geniculocalcarinus (optik radyasyon) aracılığı ile primer görme merkezine gider. LGN’un ayrıntılı devreleri, bağlantıları ve genikulat nöronların uyarıcı tercihlerinin retinal girdileriyle aynı olduğu gerçeği, bu çekirdeğin görsel işlem yapmaktan çok, görsel bilginin kortekse erişme şeklini düzenlemeyle ilgili olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Çekirdeğin ayrıntılı yerleşimi, özellikle farklı bilgi türlerinin ve görsel alanın farklı bölümlerinden gelen bilgilerin kesin ayrımının, LGN’un düzenleyici işlevini son derece seçici bir şekilde gerçekleştirmek için tasarlandığını düşündürmektedir. Bununla birlikte, bu esrarengiz çekirdeğin gerçekleştirdiği düzenleyici fonksiyonun daha net anlaşılması için, hayvanların uyanık iken gerçekçi görsel görevler gerçekleştirdiği deneyler gerekmektedir. LGN organizasyonunun üç farklı yönü vardır. Birincisi, retinal olmayan veri girdileri, retinal girdilerine ağır basar. İkincisi, retinal ve non-retinal girdiler, ara nöronlarını farklı bir mikrodevre grubu aracılığıyla yürütür. Üçüncüsü, ara nöronunun çeşitli farklı fizyolojik alt tipleri, nükleusun farklı bölümlerine ayrılır ve bunlar görsel korteksin farklı alt bölümlerine yönelirler.
III. PULVİNAR NUKLEUS (NUCLEUS LATERALİS POSTERİOR)
Kemirgenlerde pulvinara nucleus lateralis posterior adı verilir. Nucleus lateralis posterior, superior kollikulus, pretektal alan, temporal ve oksipital lobdan ve az sayıda retinadan afferent lifler alır. Pariyetal, temporal ve oksipital loblardaki sensitif asosiasyon sahalarına projekte olur. Pulvinar nukleus “göze çarpma”, “dikkat çekme” olaylarından sorumlu bir nukleustur. Bir hedefe odaklandığımızda görsel tepkinin artması ya da azalması “göze çarpma” olayını meydana getirir. Birden çok hedefe odaklandığımızda pulvinar nukleusun aktivitesi de artar. Ayrıca pulvinar nukleusun, acı hissiyle ilgili bağlantısı üzerine yapılan çalışmalar pulvinarın bir ya da birden fazla talamus nukleusu ile yaptığı bazı bağlantıların acı mekanizması üzerinde etkisi olduğunu göstermiştir. Pulvinarın gyrus cinguli ile olan bağlantısı sayesinde pulvinar acı hissinin algılanmasını sağlayan kortikal ve limbik sistemleri de etkilemektedir.
