Human metapnömovirüsü ( HMPV veya hMPV ), Pneumoviridae familyasından ” negative-sense single-stranded RNA virus” yani negatif yönlü tek zincirli bir RNA virüsüdür ve kuş metapnömovirüsü (AMPV) alt grubu C ile yakından ilişkilidir. İlk kez 2001 yılında Hollanda’da kültür hücrelerinde büyüyen bilinmeyen virüslerin tanımlanması için RAP-PCR (RNA keyfi olarak hazırlanmış PCR ) tekniği kullanılarak izole edilmiştir. 2016 itibarıyla, büyük bir ABD ayakta tedavi kliniğinde 5 yaş altı sağlıklı çocuklarda akut solunum yolu hastalığının solunum sinsityal virüsünden (RSV) sonra ikinci en yaygın nedeniydi . 

hMPV’nin 3-6 günlük bir kuluçka dönemine sahip olduğu tahmin ediliyor ve ılıman iklimlerde genellikle kış sonu ve ilkbahar mevsimlerinde en aktif oluyor, RSV ve grip mevsimleriyle örtüşüyor ve muhtemelen tekrarlayan enfeksiyonlara izin veriyor. 2012 itibarıyla hMPV ve replikasyon döngüsü iyi anlaşılmamıştı. hMPV’nin replikasyon döngüsünün bazı temel adımları, Paramyxoviridae ailesinin geri kalanının viral yaşam döngülerine ve üreme ölçümlerine dayalı deneylerle incelendi.

hMPV replikasyon döngüsünün ilk adımı, G proteinini kullanarak konak hücreye, özellikle solunum yolunun epitel hücrelerine bağlanmaktır. Bu G proteini, bağlanmasını kolaylaştırmak için kesilmemiş bir sinyal peptidi ve bir membran çapası görevi gören hidrofobik bir bölge içerir; ancak, G proteininden yoksun rekombinant virüsler hala in vitro ve in vivo olarak çoğalabildikleri için , replikasyon döngüsünün geri kalanında G proteini aracılığıyla bağlanmanın gerekli olmadığı görülmektedir.

Döngüdeki bir sonraki adım, büyük ihtimalle F proteini aracılığıyla gerçekleşen viral ve konak zarlarının füzyonudur. Füzyon mekanizması diğer Paramyxoviridae aile üyelerininkine çok benzese ve F proteininin konformasyonel değişikliklerini içerse de, hMPV mekanizması aile üyeleri gibi füzyon için G proteinine bağlı değildir ve bu da daha önce bahsedilen, G proteininin hMPV replikasyon döngüsünün sonraki adımları için gerekli olmadığı fikriyle tutarlılık göstermektedir. F proteininin füzyon işlevi, membran füzyon olaylarının tetikleyicisi olduğu tahmin edilen bir Arginin-Glisin-Aspartat (RGD) motifini kullanarak integrin αvβ1 aracılığıyla konak hücrelere bağlanma yeteneği ile kanıtlanmıştır .

Ancak hMPV ile diğer Paramyxoviridae virüslerinin füzyon mekanizmaları arasındaki temel farklardan biri, hMPV’nin füzyon olaylarının asidik pH seviyelerinde gerçekleşirken, diğer virüslerin füzyon olaylarının nötr pH seviyelerinde gerçekleşmesidir; ancak hMPV füzyon mekanizmasında neyin farklı olduğu ve bunun nedeni hakkında daha iyi bir anlayış elde etmek için bu alanda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir. Belirli işlevi belirsiz olsa da, SH glikoproteinin varlığının hMPV’nin replikasyon kinetiği, sitopatik etkileri veya plak oluşumu üzerinde herhangi bir etkisi olduğu görünmemektedir.

Füzyondan sonra, negatif-duyulu viral RNA (vRNA) genomu içeren viral ribonükleoprotein (RNP) sitoplazmaya salınır ve mRNA ve antijenomik cRNA sentezi için bir şablon görevi görür. Buradan, hMPV transkripsiyonu hakkındaki bilgimizin çoğu , genomdaki lider ve fragman dizilerinin kısmen tamamlayıcı olduğu ve transkripsiyon için promotör görevi gördüğü de dahil olmak üzere RSV ve diğer Paramyxoviridae virüsleri hakkında zaten bildiklerimizden türetilmiştir. N, P ve L proteinlerinin vRNA’dan ayrıldığını ve birbirlerine bağlanarak polimeraz kompleksini oluşturduğunu görüyoruz, böylece genomik RNA, sitoplazmada viral transkripsiyon ve replikasyon için bir matris görevi görebilir.

hMPV’nin replikasyon sürecinde nispeten kesin olan son adım, zarf glikoproteinlerinin ( F, G ve SH) enfekte hücrelerin yüzeyinde açığa çıkmak üzere Golgi aygıtı aracılığıyla zar birikim bölgelerine doğru yolculuğudur. Bu, enfekte hücrelerin yüzeydeki viral füzyon proteinlerinin etkisiyle bitişik hücrelerle birleşmesine ve virüsün genomunun etkili bir şekilde yayılmasına olanak tanır. RNA ve viral protein sentezini izleyen replikasyon döngüsünün geri kalanı belirsizdir ve daha fazla araştırma gerektirmektedir.

Çocuklarda gorulen Human metapnomovirus enfeksiyonlarında sık gorulen klinik bulgularından biri olmayan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ateş

B) Oksuruk

C) Rinit

D) Taşipne

E) Konjonktivit

Cevap E

Human metapnomovirus enfeksiyonlarında konjonktivit nadir gorulen klinik bulgulardan birisidir.

Human metapnomovirus enfeksiyonlarda gorulen klinik bulgular;

1-Sık klinik bulgular; Ateş, oksuruk, rinit, whezing, taşipne, cekilmeler, hipoksi

2-Az sık klinik bulgular; Otitis media, farenjit

3-Nadir klinik bulgular; Konjonktivir, horlama, ensefali

————————–

HUMAN METAPNEUMOVIRUS (hMPV)

Paramyxoviridae familyasında yer alan, çocuklarda ve yaşlılarda önemli solunum yolları patojeni olan, RSV’ye çok benzeyen zarlı (enveloped), tek iplikli, negatif polariteli RNA virüsüdür.

İlk kez 2001’de Hollanda’da tanımlanmıştır.

RSV’den sonra çocuklarda bronşiolitin 2. en sık viral nedeni kabul edilir.

VİRÜLOJİ, YAPI ve KLAD/GENOTİPLER

Sınıflandırma

  • Familya: Paramyxoviridae
  • Alt familya: Pneumovirinae
  • Cins: Metapneumovirus
  • Tür: Human metapneumovirus (hMPV)

Genom ve yapı

  • ssRNA, negatif polariteli
  • Zarflı (enveloped)
  • Glikoproteinleri:
    • F (fusion protein) → hücre füzyonu ve sinstisyum oluşumu
    • G (attachment protein) → hücrelere bağlanma
  • Sinstisyum oluşturabilir ancak RSV’ye göre daha az belirgindir.

Genotipler

  • A ve B olmak üzere 2 majör genotip
  • Alt gruplar:
    • A1, A2a, A2b
    • B1, B2
  • A2 genotipi ağır hastalıklarla daha çok ilişkilendirilebilir.*****

EPİDEMİYOLOJİ

  • Tüm dünyada yaygın.
  • Çocukların %90’ı 5 yaşına kadar hMPV ile karşılaşır.
  • En sık: Kış sonu – İlkbahar başı
    (RSV’den biraz daha geç dönem)
  • Topluluk içi ve nosokomiyal yayılım mümkündür.
  • Yaş grupları:
    • 6 ay–2 yaş: bronşiolit, pnömoni
    • Yaşlılar: ağır alt solunum yolu enfeksiyonları
    • İmmünsüpresifler: ağır seyir, mortalite ↑

BULAŞ ve PATOGENEZ

Bulaş

  • Solunum damlacıkları
  • Fomitler
  • Kuluçka süresi: 4–6 gün

Patogenez

  1. G proteini → epitel hücresine tutunma
  2. F proteini → füzyon & viral giriş
  3. Solunum epiteli ve alt hava yollarını tutar.
  4. Enflamatuar yanıt + mukus üretimi ↑
  5. Bronşiolit / bronkopnömoni tablosu

RSV’ye çok benzer mekanizma fakat inflamatuar yanıt biraz daha hafif.

KLİNİK (ÇOCUK)

En sık tablolar

  • Bronşiolit (RSV sonrası 2. en sık)
  • Pnömoni
  • Wheezing atakları
  • Akut üst solunum yolu enfeksiyonları:
    • Rinofarenjit
    • Otitis media
    • Laringotrakeobronşit (krup)

Semptomlar

  • Rinore
  • Öksürük
  • Ateş
  • Takipne, solunum sıkıntısı
  • Raller, hışıltı
  • Hipoksi

RSV’ye göre genelde daha hafif, fakat immünsüprese/kronik hastalığı olanlarda ağırdır.

KLİNİK (YETİŞKİN)

  • Öksürük, ateş, balgam, dispne
  • AECOPD alevlenmesi
  • Yaşlılarda:
    • Pnömoni
    • Solunum yetmezliği
  • Solid organ/kemik iliği transplant hastalarında:
    • Ağır pnömoni
    • Yüksek mortalite

TANI

1) PCR (Altın standart)

  • Nazofarengeal sürüntüde RT-PCR
  • En duyarlı yöntem

2) Antijen testleri

  • RSV kadar duyarlı değildir → rutin önerilmez.

3) Viral kültür

  • Çok zor, geç sonuç verir → pratikte kullanılmaz.

4) Görüntüleme

  • Bronşiolit bulguları
  • Peribronşial kalınlaşma
  • Hiperinflasyon
  • Viral pnömoni infiltratları

TEDAVİ

Hastalığın özgül antiviral tedavisi yok.

RSV’de olduğu gibi ribavirin teorik olarak etkilidir, fakat rutin önerilmez (kanıt yetersiz).

Destek tedavisi

  • Oksijen
  • Sıvı dengesi
  • Nazal aspirasyon
  • Ateş kontrolü

Bronşiolit yönetimi (RSV ile aynı)

  • Nebülize epinefrin? → Kanıt sınırlı
  • Salbutamol? → Sadece yanıt veren çocuklarda
  • Hipertonik salin? → Hastanede kullanılabilir

Ağır vakalarda

  • Yoğun bakım desteği
  • İmmünsüpresiflerde ribavirin + IVIG bazı merkezlerde düşünülür (kanıt düşük düzeyde)

KORUNMA

  • Şu anda aşı yok (2025 itibarıyla klinik faz çalışmaları devam ediyor).
  • El yıkama
  • Maske
  • İzolasyon
  • Riskli hastalarda temas önlemleri

AYIRICI TANI

HastalıkAyırt edici özellik
RSVDaha ağır bronşiolit, daha çok sinstisyum
InfluenzaAteş daha yüksek, myalji daha belirgin
ParainfluenzaKrup daha belirgin
SARS-CoV-2Tat-koku kaybı, yaygın sistemik bulgular
AdenovirüsConjunctivitis, uzun süren ateş

📌 RSV ile en önemli ayırıcı: RSV daha ağır, hMPV biraz daha hafif, fakat ikisi de aynı mevsimde benzer tablo oluşturabilir.


EZBER KUTUSU

  1. hMPV, Paramyxoviridae → Metapneumovirus cinsi.
  2. ssRNA, negatif polarite, zarflı.
  3. RSV’den sonra 2. en sık bronşiolit nedeni.
  4. Bulaş: damlacık; kuluçka 4–6 gün.
  5. En güvenilir tanı: RT-PCR.
  6. Tedavi: destek tedavisi, özgül antiviral yok.
  7. Yaşlı ve immünsüprese hastada ağır pnömoni yapabilir.
  8. Aşı yok (geliştirme aşamasında).