Sıtmalı yetişkinlerde titreme ve ateş görülür (klasik olarak yaklaşık altı saat süren periyodik yoğun nöbetler , ardından terleme ve ateşin düşmesi) ve ayrıca baş ağrısı, yorgunluk, karın rahatsızlığı ve kas ağrısı görülür . Çocuklarda daha genel semptomlar görülür: ateş, öksürük, kusma ve ishal.
Hastalığın ilk belirtileri (tüm sıtma türlerinde ortaktır) grip benzeri semptomlara benzerdir ve sepsis , gastroenterit ve viral hastalıklar gibi diğer rahatsızlıklara benzeyebilir . Sunumda baş ağrısı , ateş , titreme , eklem ağrısı , kusma , hemolitik anemi , sarılık , idrarda hemoglobin , retina hasarı ve konvülsiyonlar bulunabilir .
Sıtmanın klasik belirtisi paroksismadır ; P. vivax ve P. ovale enfeksiyonlarında her iki günde bir ( tertian ateşi ) ve P. malariae enfeksiyonlarında her üç günde bir ( quartan ateşi ) görülen ani soğukluk ve ardından titreme ve ardından ateş ve terlemenin döngüsel olarak ortaya çıkmasıdır .
P. falciparum enfeksiyonu her 36-48 saatte bir tekrarlayan ateşe veya daha az belirgin ve neredeyse sürekli bir ateşe neden olabilir.
Semptomlar genellikle ilk sivrisinek ısırığından 10-15 gün sonra başlar, ancak bazı P. vivax suşlarıyla enfeksiyondan birkaç ay sonra bile ortaya çıkabilir . Önleyici sıtma ilaçları kullanan gezginler, ilaçları almayı bıraktıklarında semptomlar geliştirebilirler.
Şiddetli sıtma genellikle P. falciparum’dan (genellikle falciparum sıtması olarak adlandırılır) kaynaklanır . Falciparum sıtmasının semptomları enfeksiyondan 9-30 gün sonra ortaya çıkar. Serebral sıtması olan bireylerde sıklıkla anormal duruş , nistagmus , konjuge bakış felci (gözlerin aynı yöne birlikte dönememesi), opistotonus , nöbetler veya koma gibi nörolojik semptomlar görülür
Sıtma parazitinin yaşam döngüsü iki konakçıyı içerir. Bir kan emmesi sırasında, sıtmayla enfekte olmuş dişi bir Anopheles sivrisineği insan konakçıya sporozoitleri aşılar 
. Sporozoitler karaciğer hücrelerini enfekte eder 
ve şizontlara olgunlaşır 
, bunlar yırtılarak merozoitleri serbest bırakır 
. (Dikkat çekici bir şekilde, P. vivax ve P. ovale’de uykuda bir aşama [hipnozoitler] karaciğerde kalabilir ve haftalar veya yıllar sonra kan dolaşımına girerek nükslere neden olabilir.) Karaciğerdeki bu ilk replikasyondan sonra (ekzo-eritrositik şizogoni 
), parazitler eritrositlerde aseksüel çoğalmaya uğrar (eritrositik şizogoni 
). Merozoitler kırmızı kan hücrelerini enfekte eder 
. Halka aşamasındaki trofozoitler şizontlara olgunlaşır, bunlar yırtılarak merozoitleri serbest bırakır 
. Bazı parazitler eşeyli eritrosit evrelerine (gametositler) farklılaşır 
. Kan evresi parazitleri hastalığın klinik görünümlerinden sorumludur.
Gametositler, erkek (mikrogametositler) ve dişi (makrogametositler), bir Anopheles sivrisineği tarafından kan emme sırasında yutulur 
. Parazitlerin sivrisinekteki çoğalmasına sporogonik döngü denir 
. Sivrisineğin midesindeyken, mikrogametler makrogametlere nüfuz ederek zigotlar oluşturur 
. Zigotlar daha sonra hareketli ve uzun hale gelir (ookinet) ve 
sivrisineğin orta bağırsak duvarını istila ederek ookistlere dönüşürler 
. Ookistler büyür, yırtılır ve sporozoitleri serbest bırakır 
ve bunlar sivrisineğin tükürük bezlerine gider. Sporozoitlerin yeni bir insan konakçıya aşılanması sıtma yaşam döngüsünü sürdürür.
————————————
Plasmodium Falcifarum yaşam siklusu
I-İNSANLARDA
İnsanlarda enfeksiyon, enfekte dişi bir Anopheles sivrisineğinin ısırmasıyla başlar . Yaklaşık 460 Anopheles sivrisinek türünden 70’ten fazlası falciparum sıtmasını bulaştırır. Anopheles gambiae , özellikle Afrika’da en iyi bilinen ve en yaygın vektörlerden biridir.
Sporozoit adı verilen enfeksiyöz aşama, sivrisineğin hortumu aracılığıyla tükürük bezlerinden salınır ve beslenme sırasında deriden içeri girer. Sivrisineğin tükürüğü, kan pıhtılaşmasını bozan ve ağrı reaksiyonunu engelleyen antihemostatik ve antiinflamatuar enzimler içerir. Tipik olarak, her enfekte ısırık 20-200 sporozoit içerir. Sporozoitlerin bir kısmı karaciğer hücrelerini ( hepatositler ) istila eder. Sporozoitler, plazma zarlarının altında aktin ve miyozin proteinlerinden oluşan bir motor tarafından çalıştırılan kayma yoluyla kan dolaşımında hareket eder.
A-Karaciğer evresi veya ekzo-eritrositik şizogoni
Hepatositlere giren parazit apikal kompleksini ve yüzey kaplamasını kaybeder ve bir trofozoite dönüşür . Hepatositin parazitofor vakuolünde , şizont adı verilen bir sinsitiyal hücre (koenosit) üreten 13-14 tur mitoz geçirir. Bu sürece şizogoni denir. Bir şizont on binlerce çekirdek içerir. Şizontun yüzeyinden, merozoit adı verilen on binlerce haploid (1n) yavru hücre ortaya çıkar. Karaciğer aşaması 90.000’e kadar merozoit üretebilir ve bunlar sonunda merozom adı verilen parazit dolu veziküllerde kan dolaşımına salınır.
B-Kan evresi veya eritrositik şizogoni
Merozoitler, konak eritrositini ( kırmızı kan hücresi ) tanımak ve ona girmek için apikompleksan istila organellerini ( apikal kompleks , zar ve yüzey kaplaması) kullanır . Merozoitler önce eritrositlere rastgele bir yönelimle bağlanır. Daha sonra apikal kompleksin eritrosit zarına yakın olması için yeniden yönelim gösterir. Parazit, eritrosit içinde gelişmesine olanak sağlamak için parazitofor bir vakuol oluşturur .Bu enfeksiyon döngüsü, kandaki tüm parazitlerin yaklaşık olarak aynı gelişim aşamasında olduğu oldukça senkronize bir şekilde gerçekleşir. Bu hassas zamanlama mekanizması, insan konakçının kendi sirkadiyen ritmine bağlıdır .
Eritrosit içinde, parazit metabolizması hemoglobinin sindirimine bağlıdır . Ateş, anemi ve nörolojik bozukluk gibi sıtmanın klinik semptomları kan aşamasında üretilir.
Parazit ayrıca eritrositin morfolojisini değiştirebilir ve eritrosit zarında yumrular oluşturabilir. Enfekte eritrositler genellikle kalp, karaciğer ve beyin gibi çeşitli insan dokularında veya organlarında izole edilir. Bu, parazit kaynaklı hücre yüzey proteinlerinin eritrosit zarında bulunmasından kaynaklanır ve insan hücrelerindeki reseptörlere bağlanan proteinler bunlardır. Beyindeki izole etme, hastalığın çok şiddetli bir formu olan serebral sıtmaya neden olur ve bu da kurbanın ölüm olasılığını artırır.
1-Trofozoit
Eritrositi istila ettikten sonra, parazit spesifik istila organellerini (apikal kompleks ve yüzey kaplaması) kaybeder ve parazitofor vakuol içinde bulunan yuvarlak bir trofozoite dönüşür. Trofozoit, eritrositin hemoglobiniyle beslenir, proteinlerini sindirir ve ( biyokristalizasyon yoluyla ) kalan hem’i hemozoin adı verilen çözünmeyen ve kimyasal olarak inert β-hematin kristallerine dönüştürür . Genç trofozoit (veya boyanmış kan filmlerindeki morfolojisi nedeniyle “halka” aşaması) çoğalmadan önce önemli ölçüde büyür.
2-Şizont
Şizont aşamasında, parazit DNA’sını birçok kez kopyalar ve birçok mitotik bölünme eş zamanlı olarak gerçekleşir. Eritrositteki hücre bölünmesi ve çoğalmasına eritrositik şizogoni denir. Her şizont 16-18 merozoit oluşturur. Kırmızı kan hücreleri merozoitler tarafından parçalanır. Serbest kalan merozoitler taze eritrositleri istila eder. Serbest bir merozoit, başka bir eritrositin içine girmeden önce yaklaşık 60 saniye kan dolaşımında kalır.
Bir tam eritrosit şizogoninin süresi yaklaşık 48 saattir. Bu, enfekte eritrositlerin eş zamanlı yırtılmasına karşılık gelen ateş ve titreme gibi falciparum sıtmasının karakteristik klinik belirtilerine yol açar
3-Gametosit
Bazı merozoitler, erkek ve dişi gametositler olmak üzere cinsel formlara farklılaşır . Bu gametositlerin, gametositogenez adı verilen süreçle tam olgunluğa ulaşması yaklaşık 7-15 gün sürer. Bunlar daha sonra bir kan öğünü sırasında dişi bir Anopheles sivrisineği tarafından alınır
Kuluçka süresi; Enfeksiyondan kaynaklanan semptomların ortaya çıkma süresi ( kuluçka süresi olarak adlandırılır) Plasmodium türleri arasında P. falciparum için en kısadır . Ortalama kuluçka süresi 11 gündür ancak 9 ila 30 gün arasında değişebilir. İzole vakalarda 2, 3 veya hatta 8 yıla kadar uzayan kuluçka süreleri kaydedilmiştir. Gebelik ve HIV ile eş zamanlı enfeksiyon, gecikmiş semptomlar için önemli koşullardır. Parazitler, enfeksiyondan sonraki 10. günde (patent öncesi dönem) kan örneklerinden tespit edilebilir
II-SİVRİSİNEKLERDE
Sivrisineğin orta bağırsağında, dişi gamet olgunlaşma süreci hafif morfolojik değişikliklere yol açarak daha genişlemiş ve küresel hale gelir. Erkek gametosit, 15 dakika içinde hızlı bir nükleer bölünmeye uğrar ve eksflagelasyon adı verilen bir işlemle sekiz kamçılı mikrogamet üretir. Kamçılı mikrogamet, zigot adı verilen diploid bir hücre üretmek için dişi makrogameti döller . Zigot daha sonra bir ookinete dönüşür . Ookinete, sivrisineğin diğer organlarını istila edebilen hareketli bir hücredir. Sivrisinek orta bağırsağının peritrofik zarını geçer ve orta bağırsak epitelini geçer. Epitelden geçtikten sonra ookinete bazal laminaya girer ve hareketsiz bir ookiste yerleşir . Ookist, birkaç gün boyunca binlerce çekirdek içeren bir sinsitiyal hücre ( sporoblast ) oluşturmak için 10 ila 11 tur hücre bölünmesinden geçer . Sporoblastın içinde mayoz gerçekleşir ve ana hücrenin yüzeyinde sporozoit adı verilen 3.000’den fazla haploid yavru hücre üretilir. Olgunlaşmamış sporozoitler oosit duvarını aşarak hemolimfe girer . Sivrisinek tükürük bezlerine göç ederler ve burada daha fazla gelişirler ve insanlar için bulaşıcı hale gelirler.
Bitki sekonder metabolitlerinin P. falciparum üzerindeki etkileri
Sivrisineklerin, hayatta kalmaları ve kan arama veya yumurtlama alanları arama gibi diğer biyolojik süreçler için birincil enerji ve besin kaynağı olan şeker unu için bitki nektarını yedikleri bilinmektedir. Araştırmacılar yakın zamanda sivrisineklerin şeker unu kaynakları konusunda çok seçici olduklarını keşfettiler. Örneğin Anopheles sivrisinekleri bazı bitkileri diğerlerine tercih ediyor, özellikle sivrisinek içindeki sıtma parazitlerinin gelişmesini ve hayatta kalmasını engelleyen bileşikler içerenleri. Bu keşif, sivrisineklerdeki bu davranış değişikliklerinde neyin rol oynayabileceğini araştırmak ve ayrıca seçilen bitkilerde yiyecek ararken ne yediklerini bulmak için bir fırsat sunuyor. Diğer çalışmalarda, şeker kaynaklarının ve bazı ikincil metabolitlerin (örneğin risinin) sivrisineklerin sıtmayı bulaştırma kapasitesi üzerinde zıt etkileri olduğu gösterilmiştir.
III-MAYOZ
Plasmodium falciparum, insan kanında ve karaciğerinde üreme aşamalarında haploiddir (bir kromozom seti). Bir sivrisinek, plazmodium ile enfekte olmuş bir insan konakçıdan kan emdiğinde , bu öğün haploid mikro gametler ve makro gametler içerebilir. Bu tür gametler sivrisinek içinde birleşerek diploid (2N) plazmodium zigotu oluşturabilir ; bu parazitlerin yaşam döngüsündeki tek diploid aşamadır. Zigot, bir ookinet (4N) oluşturmak için başka bir kromozom replikasyonu turundan geçebilir
Zigottan farklılaşan ookinet, sivrisineğin orta bağırsağını istila eden oldukça hareketli bir aşamadır. Ookinetler, haploid sporozoitlerin salınmasına yol açan iki meiotik bölünmeyi içeren mayoz geçirebilir
Sporozoit, uzunlamasına hilal şeklinde istilacı bir aşamadır. Bu sporozoitler sivrisineğin tükürük bezlerine göç edebilir ve sivrisinek kan emdiğinde insan konakçıya girebilir. Sporozoit daha sonra insan konakçının karaciğerine hareket edebilir ve hepatositleri enfekte edebilir .
Plazmodyum tarafından kodlanan ve mayozda kullanılan genlerin profili, daha iyi çalışılmış diğer organizmalardaki mayozda kullanılan genlerin profiliyle bir miktar örtüşmektedir, ancak daha farklıdır ve diğer organizmalarda bulunan mayoz sürecinin bazı bileşenlerinden yoksundur. Plazmodyum mayozunda, diğer organizmalarda olduğu gibi homolog kromozomlar arasında rekombinasyon meydana gelir.