Minimal Değişiklik Hastalığı (MDH), böbreklerin süzme birimlerini (glomerülleri) etkileyen ve vücudun idrarla aşırı miktarda protein kaybetmesine yol açan bir böbrek rahatsızlığıdır.
Hastalık, adını böbrek dokusu ışık mikroskobu altında incelendiğinde “minimal” (çok az) düzeyde değişiklik göstermesinden alır. Hasar, ancak çok güçlü bir cihaz olan elektron mikroskobu altında görülebilir.
1Minimal Değişiklik Hastalığının Temelleri
En Sık Görülen Nedeni: Nefrotik Sendrom Minimal Değişiklik Hastalığı, özellikle çocuklarda Nefrotik Sendrom’un en yaygın nedenidir (vakaların %70-90’ı). Yetişkinlerde ise Nefrotik Sendrom vakalarının %10-15’ini oluşturur.
Hastalığın Mekanizması
Hastalık, böbreklerdeki filtreleme hücreleri olan podositlerin (ayaklı hücreler) hasar görmesiyle ilişkilidir. Normalde, podositler kandaki proteinlerin idrara geçmesini engeller. MDH’de bu podositlerin “ayak çıkıntıları” (foot processes) adeta erir ve birbirine karışır (füzyon). Bu durum, böbrek filtresinin geçirgenliğini artırır ve kandan büyük miktarda protein (özellikle albümin) sızmaya başlar.
2. Belirtileri (Nefrotik Sendrom Bulguları)
MDH, tipik olarak Nefrotik Sendrom’un dört temel bulgusuyla kendini gösterir:
a-Şiddetli Ödem (Şişlik): Kanda albümin (protein) seviyesinin düşmesi, damar dışına sıvı sızmasına yol açar. Bu durum genellikle ilk olarak göz kapaklarında (özellikle sabahları) ve ardından ayaklar, bilekler ve karın bölgesinde (asit) şişlik olarak belirir.
b-Proteinüri (İdrarda Protein Kaçağı): İdrar tahlilinde günde 3.5 gramdan fazla protein kaçağı saptanır. Bu, idrarın köpüklü görünmesine neden olabilir.
c-Hipoalbüminemi: Kan testi sonuçlarında kanda düşük albümin seviyesi.
d-Hiperlipidemi: Vücudun protein kaybını telafi etmek için karaciğerde fazla yağ üretimine bağlı olarak kanda yüksek kolesterol ve trigliserit seviyeleri.
Diğer yaygın belirtiler yorgunluk, iştah kaybı ve sıvı tutulumuna bağlı kilo artışıdır.
3. Tanı ve Tedavi
Tanı
Çocuklarda MDH çok yaygın olduğu için, tipik Nefrotik Sendrom bulguları gösteren çocuklarda genellikle biyopsi yapılmadan doğrudan tedaviye başlanabilir.
Ancak yetişkinlerde veya tedaviye yanıt vermeyen (atipik) çocuklarda kesin tanı için böbrek biyopsisi gereklidir. Işık mikroskobu normal görünse de, elektron mikroskobunda podosit ayak çıkıntılarının silindiği (füzyon) görülür.
Tedavi
MDH, böbrek hastalıkları arasında en iyi tedavi yanıtı veren tiplerden biridir.
Kortikosteroidler (Steroidler): Tedavinin ilk basamağıdır ve çocukların %80-90’ı, yetişkinlerin ise büyük bir kısmı bu tedaviye iyi yanıt verir (remisyon).
İmmünosüpresif İlaçlar: Steroide dirençli veya sık nüks (relaps) yaşayan hastalarda Siklofosfamid, Siklosporin, Takrolimus veya Rituksimab gibi ilaçlar kullanılabilir.
Ödem Kontrolü: Ödemi azaltmak için düşük tuzlu diyet ve diüretikler (idrar söktürücüler) verilir.
MDH’nin prognozu genellikle çok iyidir; çoğu hasta tedaviyle tamamen iyileşir, ancak özellikle ilk yıllarda nüks (tekrar etme) riski yüksektir.
————————
Yıllarca patologlar böbrek biyopsi örneklerini ışık mikroskobu altında incelediklerinde hiçbir değişiklik bulamadılar , bu nedenle “minimal değişiklik hastalığı” adını aldılar. Bazı vakalarda mezanjiyal genişleme görülebilse de, glomerülün kendisinde başka patognomonik yaralanmalar yoktur .
İmmünofloresans altında böbrek dokusuna bağlı immünoglobulinler veya tamamlayıcı birikimler yoktur .
Elektron mikroskobunun ortaya çıkmasıyla , hastalığın ayırt edici özellikleri olarak bilinen değişiklikler keşfedildi. Bunlar, visseral epitel hücrelerinin ayak çıkıntılarının yaygın kaybı (yani, podosit silinmesi), vakuolleşme ve visseral epitel hücreleri üzerinde mikrovillus büyümesidir ve bu da idrarda aşırı protein kaybına neden olur
Tedavi
Çocuklar
Minimal değişiklik hastalığı için birinci basamak tedavi , günde 60 mg/m2/gün veya 2 mg/kg/gün kortikosteroid olan prednizondur. Kortikosteroid tedavisini tolere edemeyen veya yanıt vermeyen (genellikle 8 haftalık bir denemeden sonra) çocuklar için başka bir immünosüpresan siklosporin bir alternatiftir; kalsinörin inhibitörü , mikofenolat mofetil ve rituksimab gibi diğer immünosüpresan ilaçlar da kullanılmıştır ancak bunların etkililiği üzerine yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Kortikosteroid tedavisinin ne kadar sürmesi gerektiği konusunda bir fikir birliği yoktur ve tedavi uzunluğu 4-12 hafta arasında değişmektedir. Kortikosteroid tedavisiyle birlikte, akut semptomatik tedavi şişliği kontrol altına almak için tuz ve sıvı kısıtlamasını içerir.
Yetişkinler
Yetişkinler için tedavi kılavuzları oldukça sınırlıdır ve büyük ölçüde çocuklarda yapılan çalışmalara dayanmaktadır. Ana tedavi yöntemi ayrıca diğer immünosüpresanlarla birlikte günde 1 mg/kg prednizon kortikosteroid tedavisidir, ancak bu alternatiflerin etkinliği hakkında çok az veri vardır. İdrardaki protein miktarını azaltmak için ACE inhibitörleri veya nefrotik sendromla görülen yüksek kolesterol seviyelerini düşürmek için statinler gibi diğer ilaçlar genellikle gereksizdir. Yüksek tansiyonu da olan MCD’li kişilerde ACE inhibitörleri düşünülebilir
