Aşağıdaki somatik duysal reseptörlerden hangisi epidermiste yerleşmiştir?
A) İggo kubbe reseptörü*****
B) Pacini cisimciği
C) Meissner cisimciği
D) Krause cisimciği
E) Ruffini korpüskülü
Merkel hücreleri epidermisin stratum bazale tabakasında yer alırlar. Birden fazla Merkel hücresi bir araya gelerek İgGo kubbe reseptörünü oluşturur. Seçeneklerdeki diğer reseptörler dermişte yerleşmiştir.
IgGO kubbe reseptörleri
Merkel diskleri tüylü derideki yükseltilmiş kubbeli cisimciklerde bulunur (0,5 mm çapındaki bir cisimcikte 50’ye kadar Merkel diski). Bu sözde Iggo kubbeli reseptörler son derece hassastır ve dokunma sinyallerini tek bir sinir lifine iletir . Bu şekilde, zayıf dokunsal uyarılar bile CNS’de duyum yaratabilir.
———————–
Aşağıdaki duyu reseptörlerinden hangisi derinin kıllı kısımlarında bulunup deri epitelinin alt kısmından yukarıya doğru uzanarak “Iggo kubbe reseptörü”ünü oluşturur?
A) Paccini korpuskülü
B) Kıl dibi son organı
C) Meissner korpüskülü
D) Merkel diski ***********
E) Ruffini son organı
Merkel diskleri (genişlemiş uçlu dokunma reseptörü) Meissner korpüskülü derinin kıllı kısımlarında bulunur. Kişinin derisine sürekli olarak temas eden cisimlerin farkında olmasını sağlar. Hafif temas, yüzeysel basınca duyarlıdır. Dokunulan yüzeyin yapısının ayırt edilmesinde önemlidir.
Merkel diskleri genellikle deri epitelinin alt kısmından yukarıya doğru projeksiyon yapan Iggo kubbe reseptörü denilen tek bir reseptör organı olarak gruplaşırlar.
Meissner ve Merkel birlikte vücutta spesifik yüzey alanlarının dokunma duyusunu lokalize etmede ve dokunulan yüzeyin yapısını saptamada çok önemli rol oynarlar.
Nöroanatomi ve duyu fizyolojisinde Iggo kubbe reseptörü (Iggo dome receptor), deri duyusunda çok spesifik bir görevi olan, yavaş adapte olan bir mekanoreseptör kompleksidir.
Aslında bu yapı, Merkel hücreleri ile onları innerve eden sinir liflerinin oluşturduğu özel bir organizasyondur. İşte bu reseptörün detayları:
Anatomik Yapı ve Lokalizasyon
- Oluşumu: Bir tek Tip I miyelinli A-beta (Aβ) sinir lifi, epidermisin bazal tabakasındaki bir grup (yaklaşık 10-50 adet) Merkel hücresi ile sinaps yapar. Bu topluluk, deri yüzeyinde kubbe şeklinde hafif bir kabarıklık oluşturduğu için “Iggo Kubbesi” adını alır.
- Lokalizasyon: Hem kıllı deride hem de kılsız (glabrus) deride bulunur. Ancak kıllı deride bu kubbeler daha belirgindir.
Fizyolojik Özellikleri
- Reseptör Tipi: Yavaş adapte olan tip 1 (SA-I) reseptördür.
- Uyaran: Derinin statik olarak bastırılmasına ve dokunmaya yanıt verir. Reseptör uyarıldığı sürece (baskı devam ettiği müddetçe) sinyal göndermeye devam eder.
- Ayırt Edici Özellik: Uzamsal çözünürlüğü çok yüksektir. Nesnelerin şeklini, kenarlarını ve dokusunu (tekstür) algılamamızı sağlar. Görme engellilerin Braille alfabesini okuyabilmesi büyük oranda bu reseptörler sayesindedir.
Diğer Reseptörlerle Karşılaştırma
Deri duyusunu tam anlamak için Iggo kubbesini (Merkel) diğerleriyle kıyaslamak faydalıdır:
| Reseptör | Tip | Algıladığı Duygu | Adaptasyon Hızı |
| Iggo Kubbesi (Merkel) | SA-I | Sürekli dokunma, şekil, kenar | Yavaş |
| Meissner Cisimciği | RA-I | Hafif dokunma, düşük frekanslı vibrasyon | Hızlı |
| Pacinian Cisimciği | RA-II | Derin basınç, yüksek frekanslı vibrasyon | Çok Hızlı |
| Ruffini Uçları | SA-II | Deri gerilmesi, eklem pozisyonu | Yavaş |
Klinik Önem
- Nöropatiler: Şeker hastalığı veya vitamin eksikliklerinde bu reseptörlerin bağlı olduğu kalın miyelinli lifler etkilenirse, hastada ince dokunma ve nesneleri tanıma (stereognozi) yeteneği azalır.
- Merkel Hücreli Karsinom: Nadir görülen fakat oldukça agresif bir cilt kanseri türü bu hücrelerden köken alır.