KORTİKOSTEROİD HORMONLARIN SENTEZİ
Sentez, kolesterolün hidrokarbon zincirinin kısaltılması ve steroidin hidroksilasyonunu kapsar. Tüm steroid hormonlar mitokondri ve ER’ da oluşan bir seri reaksiyon ile pregnenolondan sentezlenir. Pregnenolon, steroid hormon sentezi yolunda ana ara bileşiktir. Desmolaz ve 11β-hidroksilaz mitokondrial, diğerleri ER enzimleridir.
Yani steroid hormon sentezi, ara maddelerin mitokondri ve ER arasında sürekli taşınmasıyla gerçekleşir.
İlk ve hız kısıtlayıcı basamak mitokondride kolesterolden pregnenolon oluşumudur. Bu basamak Desmolaz ile katalizlenir
Pregnenolon oluşum basamağı, z. fasikülata ve z. retikülarisde ACTH ile, z. glomerulozada ise Anjiotensin II ile uyarılır. Pregnenolon, düz ER enzimleri olan 3 β-OH steroid DHaz ve İzomeraz ile progesterona çevrilir. Bu reaksiyon kortizon ve aldosteron sentezinde gereklidir. Bundan sonra hidroksilasyon reaksiyonları oluşur. Bu hidroksilazlar, miks fonksiyonlu oksidazlardır ve NADPH ve O2 kullanırlar.
Progesteron, z. glomerulozada DOC (11-deoksi kortikosteron), kortikosteron ve 18 hidroksi kortikosteron oluşumunu içeren transformasyonlarla (21-hidroksilaz, 11β-hidroksilaz ve 18-hidroksilaz ile) aldosterona çevrilir.
18-Hidroksilaz sadece glomeruloza hücrelerinde yer alır ve yalnız aldosteron sentezinde kullanılır.
21-Hidroksilaz ve 11β-Hidroksilaz ise; hem kortizol hem de aldosteron sentezi için gereklidir.
Progesteron, z. fasikülatada başlıca kortizol sentezinde kullanılır ve önce 17αhidroksilazla 17-OH progesterona çevrilir. Bunu takip ederek 21 ve 11 nolu karbonlarına hidroksil eklenmesiyle kortizole çevrilir.
Z. retikülarisde ise pregnenolon, dehidroepiandrosteron (DHEA) ve sülfatlı formunun (DHEA-S) oluşumunda kullanılır.
17 α-Hidroksilaz; kortizol ve seks steroid sentezi için gereklidir. Plasentada bulunmadığından, burada östrojen adrenal ve karaciğer kaynaklı DHEA’dan sentezlenir. Z.glomerulozada da 17α-hidroksilaz yoktur.
Fetal adrenal korteks 3-β hidroksisteroid DHaz + İzomeraz enzim kompleksini içermediğinden, pregnenolondan kortizol ve aldosteron sentezleyemez, ama DHEA sentezleyebilir. Ancak plasenta kaynaklı progesterondan kortizol sentezleyebilir.