Schwann hücreleri veya nörolemmositler (Alman fizyolog Theodor Schwann’ın adını almıştır ) periferik sinir sisteminin ( PNS) başlıca glia hücreleridir. Glial hücreler nöronları desteklemek için işlev görür ve PNS’de uydu hücreleri , koku alma kılıf hücreleri , enterik glia ve Pacinian korpüskülü gibi duyusal sinir uçlarında bulunan glia hücreleri de bulunur . İki tip Schwann hücresi miyelinleştirici ve miyelinleştirici olmayandır . Miyelinizan Schwann hücreleri, miyelin kılıfını oluşturmak için motor ve duyusal nöronların aksonlarının etrafına sarılır . Schwann hücre promotörü, dokuya özgü bir şekilde tekrar sentezlenen kısaltılmış transkript veren insan distrofin geninin aşağı akış bölgesinde bulunur .
PNS’nin gelişimi sırasında, miyelinleşmenin düzenleyici mekanizmaları, transkripsiyonel kaskadları etkileyen ve miyelinli sinir liflerinin morfolojisini şekillendiren belirli genlerin ileri beslemeli etkileşimi tarafından kontrol edilir.
Schwann hücreleri periferik sinir biyolojisinin pek çok önemli yönünde rol oynar : aksonlar boyunca sinir uyarılarının iletilmesi , sinir gelişimi ve rejenerasyonu , nöronlar için trofik destek , sinir ekstraselüler matrisinin üretimi, nöromüsküler sinaptik aktivitenin modülasyonu ve antijenlerin T-lenfositlere sunulması .
Charcot-Marie-Tooth hastalığı , Guillain-Barré sendromu (akut inflamatuar demiyelinizan polinöropati tipi), schwannomatozis , kronik inflamatuar demiyelinizan polinöropati ve cüzzam, Schwann hücrelerini içeren nöropatilerdir .
Schwann hücreleri , periferik sinir liflerini (hem miyelinli hem de miyelinsiz) canlı tutan çeşitli glia hücreleridir . Miyelinli aksonlarda Schwann hücreleri miyelin kılıfını oluşturur. Kılıf sürekli değildir. Bireysel miyelinleştirici Schwann hücreleri bir aksonun yaklaşık 1 mm’sini kaplar – bu, aksonun 1 m uzunluğunda yaklaşık 1000 Schwann hücresine eşittir. Bitişik Schwann hücreleri arasındaki boşluklara Ranvier düğümleri denir .
9-O-Asetil GD3 gangliozidi , birçok omurgalı hücre tipinin hücre zarlarında bulunan asetillenmiş bir glikolipiddir. Periferik sinir rejenerasyonu sırasında , 9-O-asetil GD3 Schwann hücreleri tarafından ifade edilir.
Omurgalı sinir sistemi, yalıtım ve akson içindeki membran kapasitansını azaltma yöntemi olarak miyelin kılıfına güvenir . Aksiyon potansiyeli , akson çapında bir artış olmaksızın iletim hızını 10 kata kadar artırabilen sıçramalı iletim adı verilen bir süreçte düğümden düğüme atlar . Bu anlamda, Schwann hücreleri, merkezi sinir sisteminin oligodendrositlerinin PNS analoglarıdır . Ancak, oligodendrositlerin aksine, her miyelinleştirici Schwann hücresi yalnızca bir aksona yalıtım sağlar (resme bakın). Bu düzenleme , Ranvier düğümlerinde yeniden yayılma ile aksiyon potansiyellerinin sıçramalı iletimine izin verir . Bu şekilde, miyelinleşme iletim hızını büyük ölçüde artırır ve enerji tasarrufu sağlar.
Miyelinsiz Schwann hücreleri aksonların bakımında rol oynar ve nöronal hayatta kalma için önemlidir. Bazıları daha küçük aksonların etrafında gruplanır ve Remak demetleri oluşturur .
Miyelinizan Schwann hücreleri memelilerde fetal gelişim sırasında miyelin kılıfını oluşturmaya başlar ve bazen 100’e kadar dönüşle aksonun etrafında spiral şeklinde dönerek çalışır. İyi gelişmiş bir Schwann hücresi, her bir bobin arasında miyelin katmanları bulunan, rulo haline getirilmiş bir kağıt parçası şeklindedir. Çoğunlukla zar materyali olan sargının iç katmanları miyelin kılıfını oluştururken, çekirdekli sitoplazmanın en dış tabakası nörilemma’yı oluşturur . Sadece küçük bir hacimdeki kalıntı sitoplazma, iç ve dış katmanlar arasında iletişime izin verir. Bu, histolojik olarak Schmidt-Lantermann insizürü olarak görülür .
Schwann hücreleri sinir rejenerasyonunu desteklemedeki rolleriyle bilinir . PNS’deki sinirler, Schwann hücreleri tarafından miyelinleştirilmiş birçok akson içerir. Bir sinirde hasar meydana gelirse, Schwann hücreleri aksonlarının sindirimine yardımcı olur ( fagositoz ). Bu işlemi takiben, Schwann hücreleri hedef nöronlara doğru giden bir tür tünel oluşturarak rejenerasyonu yönlendirebilir. Bu tünel, rejenerasyon yapan aksonlar için bir rehberlik yolu olan Büngner bandı olarak bilinir ve bir endoneural tüp gibi davranır. Hasarlı aksonun kütüğü filizlenebilir ve Schwann hücresi “tünelinden” büyüyen filizler bunu iyi koşullarda günde yaklaşık 1 mm hızında yapar. Rejenerasyon oranı zamanla azalır. Bu nedenle başarılı aksonlar, Schwann hücrelerinin yardımıyla daha önce kontrol ettikleri kaslara veya organlara yeniden bağlanabilir, ancak özgüllük korunmaz ve özellikle uzun mesafeler söz konusu olduğunda hatalar sık görülür. Aksonların rejenerasyonunu etkileme kabiliyetleri nedeniyle Schwann hücreleri tercihli motor reinnervasyonuna da bağlanmıştır . Schwann hücrelerinin aksonlarla ilişki kurması engellenirse aksonlar ölür. Yenilenen aksonlar, Schwann hücreleri onları destekleyip yönlendirmediği sürece hiçbir hedefe ulaşamaz . Büyüme konilerinin önünde oldukları gösterilmiştir .
Schwann hücreleri sağlıklı aksonların bakımı için gereklidir. Nörotrofinler de dahil olmak üzere çeşitli faktörler üretirler ve ayrıca temel molekülleri aksonlara aktarırlar.
Charcot-Marie-Tooth hastalığı (CMT), Guillain-Barré sendromu (GBS, akut inflamatuar demiyelinizan polinöropati tipi), schwannomatozis ve kronik inflamatuar demiyelinizan polinöropati (CIDP), cüzzam ve Zika Virüsü , Schwann hücrelerini içeren nöropatilerdir .
2001’den beri yapılan bir dizi deneysel çalışma, multipl sklerozdan muzdarip hastalarda remiyelinizasyonu başlatmak amacıyla Schwann hücreleri yerleştirmiştir . Geçtiğimiz yirmi yılda, birçok çalışma, Schwann hücre naklinin omurilik yaralanması için bir tedavi olarak olumlu sonuçlar ve potansiyel gösterdiğini, hem hasarlı MSS aksonlarının yeniden büyümesine hem de miyelinleşmesine yardımcı olduğunu göstermiştir. Kondroitinaz ABC gibi diğer tedavilerle birlikte Schwann hücre naklinin omurilik yaralanmasından kaynaklanan işlevsel iyileşmede de etkili olduğu gösterilmiştir.