İştahı artıran peptitler:
1-Nöropeptit Y (hipotalamus arkuat nukleusda sentezlenir)
2-Agoutirelated peptide (AgRP)
3-Oreksinler
4-Ghrelin (mide kaynaklı)
Oreksijenik Peptitlerin Özellikleri
- Nöropeptit Y (NPY): Hipotalamusun arkuat nukleusunda sentezlenen, iştahı en güçlü uyaran nöropeptitlerden biridir.
- Agouti-Related Peptide (AgRP): Arkuat nukleustaki NPY nöronları ile birlikte salgılanır. iştahı kapatan $\alpha$-MSH’nin reseptörüne (MC4R) bağlanarak onun etkisini engeller (antagonist etki).
- Oreksinler (Hipokretinler): Lateral hipotalamusta sentezlenirler. Sadece iştahı artırmakla kalmaz, aynı zamanda uyanıklık ve enerji harcanmasını da düzenlerler (Eksikliği narkolepsiye yol açar).
- Ghrelin: Mide fundusundaki P/D1 hücrelerinden salgılanır. Kandaki seviyesi yemekten hemen önce en yüksek, yemekten sonra en düşüktür; bu yüzden “açlık hormonu” olarak bilinir.
İştah Kontrolünün Dengesi
Hipotalamustaki arkuat nukleus, vücudun “yakıt göstergesi” gibidir. İştahı artıran ve azaltan sinyaller burada karşı karşıya gelir:
| Durum | Oreksijenik (NPY/AgRP) | Anoreksijenik (POMC/CART) |
| Açlık (Düşük Enerji) | Ghrelin tarafından uyarılır. | Leptin/İnsülin eksikliğiyle baskılanır. |
| Tokluk (Yüksek Enerji) | Leptin ve İnsülin tarafından baskılanır. | Leptin ve İnsülin tarafından uyarılır. |
Klinik Bir Not: Prader-Willi Sendromu
Sürekli açlık hissi ve obezite ile karakterize olan Prader-Willi sendromunda, Ghrelin seviyelerinin aşırı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Bu da oreksijenik sistemin kontrolden çıkmasının klinik bir örneğidir.