Mikroskobik kolit, ishale neden olan iki ilgili tıbbi durumu ifade eder :
1-Kolajenöz kolit
2-Lenfosittik kolit .
Her iki durum da kronik kansız sulu ishalin varlığı, kolonoskopide normal görünüm ve inflamatuar hücrelerin karakteristik histopatoloji bulguları ile karakterizedir.
Belirti ve bulgular
Ana semptom, şiddetli olabilen, kanlı olmayan, sulu, sürekli ishaldir. İnsanlar ayrıca karın ağrısı, dışkı tutamama ve istemsiz kilo kaybı yaşayabilir. Kronik kanlı olmayan ishal için araştırılan vakaların yaklaşık %10’unda tanı mikroskobik kolittir.
İlişkili koşullar
Mikroskobik kolitli kişilerde örneğin artrit , Sjögren sendromu , tiroid bozuklukları ve çölyak hastalığı gibi otoimmün hastalıkların daha yüksek oranda görüldüğü bildirilmiştir.
Çeşitli ilaçlarla, özellikle proton pompası inhibitörleri , H2 blokerleri , seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar) ve steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçlar (NSAID’ler) ile ilişkiler bulunmuştur .
,Safra asidi ishali, kolajenöz kolitli hastaların %41’inde ve lenfositik kolitli hastaların %29’unda görülür. Ek olarak, sigara içmek mikroskobik kolit için önemli bir risk faktörü olarak tanımlanmıştır.
Teşhis
Kolonoskopik görünümler normal veya normale yakındır. Değişiklikler genellikle yamalı olduğundan, rektumla sınırlı bir inceleme mikroskobik kolit vakalarını kaçırabilir ve bu nedenle tam bir kolonoskopi gereklidir. Tanıyı koymak için birden fazla kolon biyopsisi alınır. Mikroskobik koliti gösteren kolon biyopsilerinin histolojik özellikleri şunlardır: 100 epitel hücre başına 20’den fazla intraepitelyal lenfosit ve ayrıca, kolajenöz kolitte 10-20 μm kalınlaşmış subepitelyal kolajen bandı.
Kolajenöz kolitte, çoğunlukla mononükleer hücrelerle lamina proprianın iltihabı görülebilir.
Sitotoksik T hücreleri yüzeysel epitel tabakasında bulunur ve sitotoksik T hücreleri, T yardımcı hücreleri (TH1 ve TH17) ve çeşitli granülositler doğrudan alttaki doku tabakasında (lamina propria) toplanır . Hastalık aktif olduğunda dokuda inflamatuar kemokinler , interlökinler , interferon-γ ve TNF giderek daha fazla tespit edilir.
Epitelin bariyer fonksiyonu bozulur ve doku bağırsak bakterilerine karşı daha geçirgen hale gelir. Bunun nedeni bir yandan epitel hücreleri arasındaki hücre-hücre temaslarının ( sıkı bağlantıların ) zayıflaması, diğer yandan bağırsak bakterilerinin bağırsakla ilişkili bağışıklık sistemi tarafından endositozunun artmasıdır . Her iki mekanizma da interferon-γ ve TNF tarafından düzenlenir.
Bağırsak florasının hastalığın gelişiminde önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Bağırsak bakterilerinin biyoçeşitliliğinin azaldığının yanı sıra bileşimlerinde bir dengesizlik ( dysbiosis ) olduğuna dair kanıtlar vardır
Patoloji
Mikroskobik kolit, kolon biyopsilerinde , kolonun görünümü ve mimarisi normalken, inflamatuar hücrelerde , özellikle lenfositlerde artışla karakterizedir İnflamatuar hücreler hem yüzey epitelinde ( “intraepitelyal lenfositler”) hem de lamina propriada artar . Temel özellik, 100 epitel hücre başına 20’den fazla intraepitelyal lenfosittir. Bunlar lenfositik kolitin başlıca özellikleridir. Kolajenöz kolitin ek bir ayırt edici özelliği, lenfositik kolitte bulunan özelliklere ek olarak , 30 mikrometreye kadar kalınlaşabilen kalınlaşmış bir subepitelyal kolajen tabakasıdır.
İki mikroskobik kolit tipinin epidemiyoloji, risk faktörleri ve tedaviye yanıt dahil olmak üzere birçok özelliği paylaşması, aslında aynı hastalığın alt tipleri oldukları önerisine yol açmıştır.
Ayırıcı tanı
Ayırıcı tanıların elenmesi gerekenler arasında safra asidi ishal , laktoz malabsorpsiyonu , çölyak hastalığı , Crohn hastalığı , ülseratif kolit ve enfeksiyöz kolit yer alır .
Tedavi
Lenfositik ve kollajenöz kolitin her ikisinin de randomize, plasebo kontrollü çalışmalarda bir glukokortikoid olan budesonide‘e iyi yanıt verdiği gösterilmiştir Distal kolon ve rektumda aktif olacak şekilde formüle edilen budesonid hem aktif hastalık hem de nüksetmenin önlenmesinde etkilidir. Ancak, tedavinin kesilmesinden sonra sıklıkla nüks meydana gelir.
Antidiyareikler, bizmut subsalisilat ( Pepto-Bismol ), mesalazin / mesalamin (tek başına veya kolestiramin ile kombinasyon halinde ), sistemik kortikosteroidler , kolestiramin, immünomodülatörler ve probiyotikler dahil olmak üzere bir dizi başka ajanın çalışmaları , her iki mikroskobik kolit formunun tedavisinde budesonidden daha az etkili olduğunu göstermiştir.
Anti-TNF inhibitörleri , bölünmüş ileostomi , yön değiştirici ileostomi ve subtotal kolektomi , steroide bağımlı veya dirençli mikroskobik kolitin yönetimi için seçeneklerdir. Şu anda, ilaç tedavisi seçeneklerindeki iyileşme göz önüne alındığında, cerrahiye başvurma ihtiyacı sınırlıdır. Ancak, şiddetli, tepkisiz mikroskobik kolitli hastalar için cerrahi hala düşünülmektedir.
TNF-alfa antikorları olarak; İnfliximab , adalimumab ve vedolizumab kullanılır.
Prognoz
Lenfositik kolit ve kollajenöz kolit için prognoz iyidir ve her iki durum da iyi huylu olarak kabul edilir. Bu rahatsızlıklardan muzdarip olan kişilerin çoğu ishallerinden kurtulur ve histolojik anormallikleri düzelir, ancak bakım tedavisine devam edilmezse sıklıkla nüksler meydana gelir.
Epidemiyoloji
Mikroskobik kolitin insidansı ve yaygınlığı ülseratif kolit ve Crohn hastalığınınkine yakındır . Kuzey Amerika’daki çalışmalar, kollajenöz kolit ve lenfositik kolit için sırasıyla 100.000 kişi-yılında 7,1 ve 100.000 kişi-yılında 12,6 insidans oranı bulmuştur. Yaygınlık, 100.000 kişide 103 vaka olarak tahmin edilmiştir.
Mikroskobik kolit geliştiren kişiler, karakteristik olarak, ancak yalnızca orta yaşlı kadınlardır . Ortalama tanı yaşı 65’tir ancak vakaların %25’i 45 yaşın altında teşhis edilir.