Ateş + Trombositopeni + Retinal Hemoraji, özellikle tropikal bölgelere seyahat öyküsü olan hastalarda Deng Ateşi (Dengue Fever) için oldukça karakteristiktir.
Flavivirus ailesinden bir virüsün neden olduğu ve görseldeki gibi Aedes aegypti cinsi sivrisineklerle bulaşan bu hastalığın klinik seyrini ve vasküler etkilerini şöyle detaylandırabiliriz:
Klinik Evreler ve “Kırık Kemik Ateşi”
Deng ateşi, ekstremitelerde ve sırtta hissedilen şiddetli ağrılar nedeniyle halk arasında “kırık kemik ateşi” (breakbone fever) olarak da bilinir.
- Akut Evre: Yüksek ateş, retroorbital (göz arkası) ağrı, makülopapüler döküntü ve belirgin lökopeni/trombositopeni ile karakterizedir.
- Kritik Evre (Deng Hemorajik Ateşi): Ateşin düştüğü dönemde vasküler geçirgenliğin artmasıyla plazma kaçağı, plevral efüzyon, asit ve görselde belirtilen retinal hemoraji gibi kanama odakları gelişebilir.
Retinal Hemoraji ve Oftalmolojik Bulgular
Deng ateşi, oküler tutulum yapabilen önemli bir sistemik enfeksiyondur.
- Mekanizma: Şiddetli trombositopeni ve vaskülit benzeri damar duvarı hasarı, retinadaki kapillerlerin çatlamasına neden olur.
- Bulgular: Retinal kanamaların yanı sıra maküler ödem ve optik nörit de görülebilir. Hastalar genellikle ani görme azlığı veya görme alanında lekeler (skotom) ile başvurur.
Tanı ve Laboratuvar
- Trombositopeni: Genellikle 100.000 / mm3 altına iner; ağır vakalarda çok daha düşüktür.
- Seroloji: İlk 5 gün içinde NS1 antijeni bakılması tanıda en duyarlı yöntemdir. Daha sonra IgM ve IgG antikorları yükselir.
- Turnike Testi (Hess Testi): Kapiller frajiliteyi ölçmek için kullanılır; tansiyon aleti manşonu ile kolda peteşilerin oluşması Deng Hemorajik Ateşi için bir ipucudur.
Stratejik Notlar
Soru: “Seyahat sonrası ateş, retroorbital ağrı, trombositopeni ve lökopeni ile gelen hastada öncelikle ne düşünülür?” Cevap: Deng Ateşi.
Ayırıcı Tanı: Sıtma (Malarya) mutlaka dışlanmalıdır. Ayrıca Sarı Humma ve Zika Virüsü de benzer vektörlerle bulaştığı için akılda tutulmalıdır.
Tedavi: Spesifik bir antivirali yoktur; destek tedavisi verilir. Kritik Uyarı: Kanama riskini artıracağı için ateş düşürücü olarak Aspirin ve NSAİİ’ler (İbuprofen vb.) kesinlikle kullanılmamalıdır; sadece Parasetamol tercih edilmelidir.
Dang humması, tropikal ve subtropikal bölgelerde yaygın olan, dang virüsünden kaynaklanan sivrisinek kaynaklı bir hastalıktır . Sıklıkla asemptomatiktir ; semptomlar ortaya çıkarsa, genellikle enfeksiyondan 3 ila 14 gün sonra başlar. Bunlara yüksek ateş , baş ağrısı , kusma , kas ve eklem ağrıları ve karakteristik bir cilt kaşıntısı ve cilt döküntüsü dahil olabilir . İyileşme genellikle iki ila yedi gün sürer. Vakaların küçük bir kısmında hastalık, kanama , düşük kan trombosit seviyeleri , kan plazması sızıntısı ve tehlikeli derecede düşük kan basıncı ile şiddetli dang hummasına (daha önce dang hemorajik ateşi veya dang şok sendromu) dönüşür .
Dang humması virüsünün dört doğrulanmış serotipi vardır ; bir türle enfeksiyon genellikle o türe ömür boyu bağışıklık kazandırır , ancak diğerlerine yalnızca kısa süreli bağışıklık kazandırır. Farklı bir türle sonraki enfeksiyon ciddi komplikasyon riskini artırır. Dang hummasının semptomları sıtma , grip ve Zika gibi birçok başka hastalığa benzer . Viral RNA’yı veya virüse karşı antikorları tespit etmek de dahil olmak üzere tanıyı doğrulamak için kan testleri mevcuttur .
Dang humması için özel bir tedavi yoktur. Hafif vakalarda tedavi, ağrı semptomlarını tedavi etmeye odaklanır. Şiddetli dang humması vakaları hastaneye yatmayı gerektirir; akut dang humması tedavisi destekleyicidir ve ağızdan veya intravenöz olarak sıvı verilmesini içerir .
Dang humması , başta Aedes aegypti olmak üzere Aedes cinsinin birkaç dişi sivrisinek türü tarafından yayılır .
Enfeksiyon, sivrisineklerin ortadan kaldırılması ve ısırıkların önlenmesiyle önlenebilir.
İki tür dang humması aşısı onaylanmıştır ve ticari olarak mevcuttur. Dengvaxia 2016 yılında piyasaya sürülmüştür ancak yalnızca daha önce enfekte olmuş kişilerde yeniden enfeksiyonu önlemek için önerilmektedir. İkinci aşı olan Qdenga, 2022 yılında piyasaya sürülmüştür ve yetişkinler, ergenler ve dört yaşından büyük çocuklar için uygundur.
Dang humması salgınının en erken açıklamaları 1779’a dayanır; viral nedeni ve yayılımı 20. yüzyılın başlarında anlaşıldı. Zaten yüzün üzerinde ülkede endemik olan dang humması, kısmen iklim değişikliğine atfedilen tropikal ve subtropikal bölgelerden İber Yarımadası’na ve ABD’nin güney eyaletlerine yayılıyor. İhmal edilmiş bir tropikal hastalık olarak sınıflandırılır . 2023 yılında 5 milyondan fazla enfeksiyon bildirildi ve 5.000’den fazla dang hummasıyla ilişkili ölüm gerçekleşti. Vakaların çoğu asemptomatik veya hafif olduğundan, dang humması vakalarının ve ölümlerinin gerçek sayıları eksik bildirilmektedir.