Huzursuz bacak sendromu (HBS), genellikle uykuda ortaya çıkan, bacaklarda hareket etme isteğine neden olan rahatsız edici bir duygu ile karakterize bir sendromdur. Demir eksikliği tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaygın olarak görülmektedir ve önlenebilir bir beslenme sorunudur. Demir eksikliğinin sekonder HBS’nin en sık nedenlerinden birisi olduğu düşünülmektedir.
Sitokrom oksidaz enzim sisteminin bir kofaktörü olan demir, kasın enerji üretiminde hayati bir role sahiptir. Demir, tirozin hidroksilazın (norepinefrin ve dopamin sentezi) kofaktörüdür. Ağrı hissini hafifletmede dopaminerjik nörotransmisyonun rolü olmasından dolayı, demir eksikliği durumunda dopaminerjik nörotransmisyonda bozulma görülür.
Ayrıca demirin triptofan hidroksilazın (serotonin sentezi) kofaktörü olması sebebiyle, demir eksikliğinde serotoninin antinosiseptif etkisinde azalma görülür. Demirin rol aldığı bu önemli reaksiyonlar nedeniyle demir eksikliğinde HBS görülme oranında artış veya HBS prognozunda kötüleşme görülebilir. Serum ferritin seviyesi demir eksikliğinin duyarlı ve hassas bir belirtecidir.
HBS’nin patofizyolojisinde dopaminerjik sistemin önemli bir rolü olduğu bilinmektedir. HBS’li hastalarda demir eksikliği anemisi veya demir eksikliği olabilir. Düşük serum ferritin düzeyi öne çıkan tek patolojik biyokimyasal parametre olabilir.
HBS’li hastalarda tedaviye başlanmadan önce sekonder sebepler dikkatlice araştırılmalıdır. HBS’li hastalarda plazma hemoglobin değerleri, serum demir, ferritin ve vitamin B12 seviyelerinin ölçülmesi ve gerekiyorsa tedavisinin yapılması HBS tedavisinde başarıyı artırabilir.