Ürodinami (Sistometrogram) grafikleri, YDUS ve TUS’ta nöro-üroloji ve çocuk cerrahisi olgularını sorgulamak için kullanılan en spesifik görsel araçlardır.
Bir ürodinami grafiğinde en kritik iki parametre Detrusor Basıncı (\(P_{det}\)) ve eş zamanlı yapılan Sfinkter Elektromiyografisi (EMG) verileridir. Bu iki eğrinin birbiriyle olan zamansal ilişkisi, hastanın işeme bozukluğunun anatomik seviyesini (Pons üstü, Pons-Sakral arası veya Sakral altı) doğrudan ele verir.
Aşağıda, sınavlarda karşınıza çıkabilecek Fizyolojik (Normal) durum ile en popüler soru adayı olan Detrusor-Sfinkter Dissinerjisi (DSD) grafiklerinin karşılaştırmalı analizi yer almaktadır:
1. Normal (Fizyolojik) Ürodinami Grafiği
Normal bir döngüde mesane dolarken detrusor kası gevşek kalır (basınç düşüktür) ve sfinkter idrar kaçırmayı önlemek için tonik olarak kasılıdır (EMG aktivitesi aktiftir). İşeme (miksiyon) fazı başladığında ise Pontin İşeme Merkezi (Barrington Çekirdeği) devreye girer; detrusor kasılırken (basınç yükselir), sfinkter tamamen gevşer (EMG aktivitesi tamamen sessizleşir/sıfırlanır).
2. Patolojik Grafi: Detrusor-Sfinkter Dissinerjisi (DSD)
Pons ile sakral spinal kord (S2-S4) arasındaki yollar kesintiye uğradığında (örneğin T8 spinal kord yaralanması veya Multiple Skleroz), Barrington çekirdeğinin koordinasyon fonksiyonu kaybolur. Detrusor kası istemsizce kasılıp basıncı aşırı yükseltirken, sfinkter gevşeyeceğine paradoksikal olarak o da kasılır. Bu durum grafikte, \(P_{det}\) eğrisindeki tepe noktalarıyla eş zamanlı olarak EMG eğrisinde de ani ve yoğun aktivite artışları (kalınlaşmalar) şeklinde kendini gösterir.
Grafiksel olarak bu iki durumun ürodinami dalgaları şu şekildedir:
Sınav Sorularında Grafik Okuma ve İpuçları
YDUS’ta önünüze bir ürodinami şeması geldiğinde soruyu saniyeler içinde çözmenizi sağlayacak 3 Altın Kural:
- EMG ve P Tepelerinin Hizasina Bakın:
- Eğer P eğrisi yukarı doğru büyük bir dalga (kontraksiyon) yaparken, tam onun altındaki EMG çizgisi düz bir çizgiye dönüşüyorsa (sessizlik). Bu normaldir veya en fazla suprapontin (inme/demans) bir lezyona bağlı koordineli detrusor aşırı aktivitesidir.
- Eğer P dalgalanıp yükselirken, tam o saniyede EMG çizgileri de yukarı doğru sıklaşıyor, kalınlaşıyor ve kararıyorsa Bu Detrusor-Sfinkter Dissinerjisi (DSD)‘dir. Lezyon kesinlikle suprasakral-infraponte (omurilik yaralanması, transvers miyelit vb.) seviyededir.
- Basınç Eşiği (40 cmH2O Kriteri):
- Grafikte detrusor basıncının 40 cmH2O çizgisinin üzerine çıkıp çıkmadığına bakın. DSD olgularında sfinkter kapalı olduğu için basınç genellikle 60-100 cmH2O gibi ekstrem düzeylere fırlar. Bu durum soruda size “Üst üriner sistem riski / Hidronefroz / Vezikoureteral Reflü riski” öncülüyle sorulur.
- Dolum Fazındaki Küçük Küçük Dalgalar:
- Mesane henüz tam dolmadan, hasta daha işeme komutu almadan \(P_{det}\) eğrisinde görülen istemsiz iniş çıkışlar Detrusor Aşırı Aktivitesi (Nörojenik Detrusor Hiperrefleksisi) olarak okunur.