Tek taraflı (unilateral) diyafragma paralizisinin en sık nedeni bronş (akciğer) kanseridir; iki taraflı (bilateral) diyafragma paralizisinin en sık nedeni ise Guillain-Barré sendromudur.
Göğüs hastalıkları ve nöroloji sınavlarında sıkça sorgulanan bu iki klinik durum, diyaframı uyaran nervus phrenicus (C3-C5) sinirinin hasar görme mekanizmasına bağlı olarak tamamen farklı patolojilerden köken alır.
1. Tek Taraflı Diyafragma Paralizisi (En Sık Neden: Bronş Kanseri)
- Mekanizma: Akciğer kanserleri (özellikle santral yerleşimli tümörler veya mediastinal lenfadenopatiler), o taraftan geçen nervus phrenicus’a doğrudan bası yaparak veya tümör infiltrasyonuyla siniri invaze eder. Sinir iletimi kesilince o taraftaki diyafram kubbesi felç olur.
- Radyolojik Bulgu (Paradoks Hareket): Akciğer grafisinde felçli taraftaki diyafram kubbesi anormal şekilde yüksek izlenir. Floroskopi altında yapılan “koklama testi” (sniff test) sırasında, hasta hızla nefes aldığında felçli diyafram kubbesi aşağı inmek yerine yukarı doğru hareket eder (paradoks hareket).
- Diğer Önemli Nedenler: İdiopatik vakalar, geçirilmiş kalp cerrahisi (açık kalp ameliyatlarında soğuk kardiyoplejiye bağlı frenik sinir hasarı) ve boyun travmaları.
2. Bilateral Diyafragma Paralizisi (En Sık Neden: Guillain-Barré Sendromu)
- Mekanizma: Guillain-Barré Sendromu (GBS), akut inflamatuvar demiyelinizan bir polinöropatidir. Enfeksiyonlar (örn: Campylobacter jejuni) sonrası tetiklenen otoimmün süreç, periferik sinirlerin miyelin kılıflarına saldırır.
- Solunum Yetmezliği: Hastalık asendan (aşağıdan yukarıya doğru ilerleyen) flask paralizi ile seyreder. Felç tablosu yukarı tırmanıp her iki frenik siniri birden tuttuğunda, bilateral diyafragma paralizisi gelişir ve hasta hızla akut solunum yetmezliğine girerek mekanik ventilatör (yoğun bakım) ihtiyacı duyar.
- Klinik İpucu (Ortopne): Bilateral paralizisi olan hastalar sırt üstü yattıklarında (supin pozisyonda) karın organları diyaframa baskı yapar ve nefes almaları imkansız hale gelir. Bu nedenle çok belirgin bir ortopne ve paradoks solunum (nefes alırken karnın içe çökmesi) sergilerler.
- Diğer Önemli Nedenler: Motor nöron hastalığı (ALS), muskuler distrofiler, kronik inflamatuvar demiyelinizan polinöropati (CIDP) ve servikal spinal kord yaralanmaları.