Almanca “şişme” anlamına gelen Quellung kelimesinden adını alan bu testin mekanizması ve klinik önemi şu şekildedir:
1. Reaksiyonun Çalışma Mekanizması
- Antijen-Antikor Birleşmesi: İncelenecek klinik örnek (örn: BOS, balgam) veya bakteri kolonisi, lam üzerinde o bakterinin kapsül polisakkaritine spesifik olan antiserum (antikorlar) ile karıştırılır.
- Kırılma İndeksi Değişimi: Antikorlar bakteri yüzeyindeki kapsüle bağlandığında, kapsülün fiziksel yapısı ve yoğunluğu değişir. Bu bağlanma, kapsülün ışığı kırma indeksini (refraktilitesini) belirgin şekilde artırır.
- Mikroskobik Görünüm: Lam, ışık veya faz-kontrast mikroskobunda incelendiğinde, bakterinin çevresindeki kapsül katmanının keskin sınırlarla ayrılmış, parlayan ve sanki dışa doğru şişmiş (hidrate olmuş) gibi geniş bir hale şeklinde görünmesi reaksiyonun pozitif olduğunu gösterir.
2. Quellung Reaksiyonu Pozitif Veren Başlıca Bakteriler
Test mikroorganizmanın kapsül varlığını gösterdiği için, klinikte en sık şu kapsüllü patojenlerin ayırıcı tanısında veya serotiplendirilmesinde tercih edilir:
- Streptococcus pneumoniae (En tipik kullanım alanı): Pnömokokların 90’dan fazla serotipi bu yöntemle ayırt edilebilir.
- Haemophilus influenzae
- Neisseria meningitidis
- Klebsiella pneumoniae
3. Sınavlar İçin Kritik Klinik İpuçları
- Hızlı Tanı: Kültür sonuçlarının beklenemeyeceği akut pürülan menenjit gibi acil durumlarda, beyin omurilik sıvısından (BOS) doğrudan Quellung reaksiyonu yapılarak dakikalar içinde etkenin pnömokok veya meningokok olduğu saptanabilir.
- Optik İllüzyon: Gerçekte kapsül moleküler düzeyde hacimsel olarak çok az büyür; mikroskoptaki belirgin devasa “şişme” görüntüsü, antikor hidrasyonu ve kırılma indeksinin değişmesinden kaynaklanan optik bir fenomendir.