Lakazyoz (Lacaziosis) veya daha yaygın bilinen adıyla Lobomikoz (Lobomycosis), Lacazia loboi adlı mantarın neden olduğu, deriyi ve deri altı dokusunu etkileyen, çok nadir görülen kronik, derin bir subkutan mantar enfeksiyonudur. Tıp literatüründe bulan dermatoloğun adıyla Jorge Lobo Hastalığı veya lezyonların şeklinden ötürü Keloidal Blastomikoz olarak da adlandırılır.
Mikrobiyoloji, dermatoloji ve enfeksiyon hastalıkları derslerinde sıklıkla sorgulanan bu spesifik hastalığın temel özellikleri şunlardır:
Etken Mantar: Lacazia loboi
- Kültürü Yapılamaz: Bu etkenin en tipik laboratuvar özelliği, laboratuvarda yapay besiyerlerinde (in vitro) üretilemiyor (kültürü yapılamıyor) olmasıdır.
- Mikroskobik Görünüm: Mikroskop altında (özellikle gümüşleme veya PAS boyası ile) incelendiğinde, birbirine dar boyunlarla bağlanarak tespih tanesi veya zincir gibi dizilmiş yuvarlak/oval maya hücreleri (limon benzeri zincirler) şeklinde karakteristik bir görünüm verir.
Epidemiyoloji ve Bulaş Yolu
- Amazon Bölgesi Endemisi: Dünyada neredeyse sadece Orta ve Güney Amerika’da, özellikle Amazon havzasındaki nemli, tropikal ormanlık alanlarda yaşayanlarda görülür. Orman işçileri, madenciler ve çiftçiler risk grubundadır.
- Darılan Yaralanma (Travma): Mantar doğada toprakta, bitkilerde ve suda yaşar. İnsana kıymık batması, böcek ısırığı veya bitki çizmeleri gibi deri bütünlüğünü bozan küçük travmalarla (inokülasyon) bulaşır.
- İlginç Konak (Yunuslar): Bu enfeksiyon dünyada sadece insanlarda ve şişe burunlu yunuslarda (dolphins) hastalık yapar.
Klinik Belirtiler
- Hastalık oldukça sinsi ve çok yavaş (yıllar içinde) ilerler.
- Genellikle kulak kepçesi, kollar ve bacaklar gibi vücudun açıkta kalan yerlerinde başlar.
- En belirgin özelliği, iyileşmeyen yara izlerine benzeyen, düzgün yüzeyli, parlak, keloid benzeri sert nodüller ve plaklar oluşturmasıdır. İleri dönemlerde bu yapılar ülsere olabilir veya siğilimsi (verrüköz) tümörlere dönüşebilir.
- Genellikle ağrısızdır ancak bazen şiddetli kaşıntı ve yanma hissine neden olabilir. Vücudun iç organlarına (sistemik olarak) yayılmaz, sadece deri ve lenf düğümleriyle sınırlı kalır.
Tanı ve Tedavi Zorlukları
- Tanı: ******* Kültürde üremediği için tanı; klinik şüphe, direkt mikroskobik inceleme ve en önemlisi deri biyopsisi (histopatoloji) ile mantar zincirlerinin görülmesiyle konur.
- Tedavi: Tipik antifungal (mantar) ilaçlarına karşı oldukça dirençlidir ve tamamen iyileşmesi çok zordur. En etkili birincil tedavi yöntemi, lezyonların cerrahi olarak geniş bir şekilde kesilip çıkarılmasıdır. İlaç olarak genellikle uzun süreli Itraconazole ve Clofazimine kombinasyonları denenmektedir.