Spaulding Sınıflaması Tablosu ve Uygulama Alanları
Sınıflama, malzemeleri temas ettikleri dokunun sterilitesine göre 3 ana gruba ayırır:
| Kategori | Tanım / Temas Ettiği Bölge | Gereken İşlem Seviyesi | Sınav Odaklı Örnek Tıbbi Malzemeler |
|---|---|---|---|
| Kritik (Critical) | Steril dokulara, vasküler sisteme (kana) giren veya içinden kan akacak malzemeler. | Mutlak Sterilizasyon (Otoklav, Etilen Oksit vb.) | Cerrahi aletler, implantlar, kalp kateterleri, üriner kateterler (sonda), iğneler. |
| Yarı-Kritik (Semi-critical) | Mukozalara veya bütünlüğü bozulmuş cilde temas eden, ancak steril dokuya girmeyen malzemeler. | Yüksek Düzey Dezenfeksiyon (YDD) (Glutaraldehit, Perasetik asit vb.) | Esnek (fleksibil) endoskoplar (kolonoskop, gastroskop), laringoskop bleytleri, endotrakeal tüpler, anestezi devreleri. |
| Kritik Olmayan (Non-critical) | Sadece bütünlüğü bozulmamış (sağlam) cilt ile temas eden malzemeler. | Düşük veya Orta Düzey Dezenfeksiyon (Alkol, klor bileşikleri) | Tansiyon aleti manşeti, stetoskop, yatak kenarlıkları, EKG elektrotları, tekerlekli sandalyeler. |
Sınavda Derece Yaptıracak Kritik İpuçları ve Çeldiriciler
- Endoskop Çeldiricisi: Sınavlarda en sık yapılan hata gastrointestinal sistem endoskoplarını (gastroskop, duodenoskop, kolonoskop) “Kritik” sınıfa dahil etmektir. Bu cihazlar lümenli ve mukozaya temas eden cihazlar olduğu için Yarı-Kritiktir ve Yüksek Düzey Dezenfeksiyon (YDD) yeterlidir. Ancak, bir artroskop veya laparoskop steril vücut boşluğuna girdiği için Kritiktir ve Sterilize edilmelidir.
- Laringoskop Bleyti: Doğrudan vokal kord ve ağız mukozasına temas ettiği için Yarı-Kritik malzemedir.
- Biyopsi Forsepsleri: Endoskopun içinden geçerek mukozayı kesen ve kanatan forsepsler, endoskop yarı-kritik olsa bile kendileri Kritik malzeme sınıfına girer ve Sterilizasyon gerektirir.
Örnek TUS/YDUS Tarzı Vaka Sorusu
Soru:
Gastroenteroloji kliniğinde peptik ülser kanaması şüphesi olan bir hastaya diagnostik üst gastrointestinal sistem endoskopisi (gastroskopi) planlanmıştır. İşlem sırasında mukozal lezyondan histopatolojik inceleme amacıyla biyopsi forsepsi kullanılarak doku örneği alınmıştır.
Spaulding sınıflamasına göre; işlemde kullanılan esnek gastroskop cihazı ile mukozal bütünlüğü bozarak kanamaya yol açan biyopsi forsepsinin dahil olduğu risk kategorileri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?
A) Kritik — Yarı-Kritik
B) Yarı-Kritik — Kritik
C) Yarı-Kritik — Yarı-Kritik
D) Kritik Olmayan — Kritik
E) Kritik — Kritik
Doğru Cevap: B) Yarı-Kritik — Kritik
Açıklama: Sadece mukozaya temas eden esnek gastroskop cihazı Yarı-Kritik kategoride yer alır ve yüksek düzey dezenfeksiyona tabi tutulur. Ancak bütünlüğü bozulmuş dokuya/kan dolaşımına giren veya işlem sırasında bütünlüğü bizzat bozan biyopsi forsepsleri Kritik malzeme sınıfındadır ve her kullanımdan önce mutlaka steril edilmelidir.