Tarımsal Boyutu (Bitki Hastalığı)
- Patojen: Hastalığa çoğunlukla Gibberella zeae (Fusarium graminearum) ve diğer Fusarium mantar türleri neden olur.
- Belirtileri: Nemli ve serin havalarda tahıl başaklarında pembemsi-kırmızı renkli küf tabakaları oluşturarak tanelerin büzüşmesine ve ürün veriminin düşmesine yol açar.
İnsan Sağlığına Etkileri (Mikotoksikoz)
Bu mantar türleri, ürettikleri trikotesen (trichothecene) grubu güçlü mikotoksinler (mantar zehirleri) ile tahılları kontamine eder. Küflenmiş bu tahılların insanlar tarafından tüketilmesi geçmişte ölümcül salgınlara yol açmıştır: [1]
- Gastroenterit: Akakabi-byo ile kontamine olmuş buğdayların tüketilmesi insanlarda şiddetli mide-bağırsak iltihaplarına, kusmaya ve halsizliğe neden olur.
- Alimentary Toxic Aleukia (ATA): Bu toksinlerin uzun süreli alımı, kemik iliğini baskılayarak aplastik anemiye (kan hücrelerinin üretilememesi) ve lökopeniye (akyuvar eksikliği) yol açar.
Onyalai ile İlişkisi
Bir önceki konuşmamızda bahsettiğimiz Onyalai hastalığının kesin nedeni bilinmemekle birlikte, tıp literatüründeki güçlü teorilerden biri; insanların Fusarium cinsi mantarların ürettiği bu mikotoksinlerle (özellikle küflenmiş darı ve mısır tüketimi yoluyla) zehirlenmesidir. Dolayısıyla “kırmızı küf (Akakabi-byo)”, Onyalai gibi bağışıklık kökenli ciddi trombositopeni ve kanama hastalıklarının arkasındaki olası çevresel/beslenme kaynaklı tetikleyici olarak kabul edilmektedir.