Prolaktin salgısının birincil (primer) fizyolojik inhibitörü hipotalamustan salgılanan dopamindir. İkincil (sekonder) inhibitörleri ise GABA (gama-aminobütirik asit) ve somatostatin gibi nöroendokrin faktörlerdir. Bu maddeler ön hipofizdeki laktotrof hücreleri doğrudan baskılar.
1-Primer İnhibitör
- Dopamin: Prolaktin salgısının en güçlü ve baskın kontrol edici unsurudur. Hipotalamustaki tuberoinfundibular nöronlardan salınarak hipofiz portal sistemi aracılığıyla laktotrof hücreler üzerindeki D₂ reseptörlerine bağlanır ve hormon salgısını sürekli (tonik) olarak engeller. Hipotalamustan salgılanan dopamin, tuberoinfundibular yolak üzerinden hipofiz ön lobuna ulaşır. Buradaki D2 reseptörlerine bağlanarak prolaktin salgısını güçlü bir şekilde tonik olarak baskılar.
2-Sekonder İnhibitörler; GABA ve somatostatin gibi faktörler, dopaminin bu baskılayıcı etkisine yardımcı rol oynar ve salınımı ince ayarla dengeler.
- GABA (Gama-Aminobütirik Asit): Hipotalamustan salgılanarak prolaktin salgılanmasını ek olarak azaltan ikincil bir inhibitördür.
- Somatostatin: Laktotrof hücreler üzerinde zayıf da olsa salınımı inhibe edici etki gösteren bir diğer nöropeptittir.
Klinikte kullanılan birçok antipsikotik ilaç (dopamin reseptör antagonistleri) dopamini engellediği için bu inhibitör mekanizma ortadan kalkar. Bunun sonucunda yan etki olarak hiperprolaktinemi (prolaktin yüksekliği), süt gelmesi (galaktore) ve adet düzensizliği görülür. Tam tersine, prolaktin yüksekliği tedavisinde ise dopamin agonistleri (bromokriptin, kabergolin) kullanılır.