Hepatoselüler karsinom (HCC), tek bir morfolojik yapıdan ibaret değildir. Histolojik büyüme paterni, özel morfolojik varyantlar ve güncel WHO yaklaşımındaki moleküler özellikli alt tipler birlikte düşünülmelidir.
HCC’nin başlıca varyantları
| Varyant / patern | Temel özellik | YDUS açısından ipucu |
|---|---|---|
| Trabeküler (sinüzoidal) | Tümör hücreleri kalın trabeküller oluşturur; aralarında sinüzoid benzeri damarlar vardır | Klasik ve en sık patern |
| Psödoglandüler / asiner | Hepatositler gland benzeri lümenler oluşturur | Kolanjiyokarsinomla karışabilir; gerçek müsin beklenmez |
| Solid / kompakt | Kalın hücre tabakaları, az sinüzoidal boşluk | Daha az diferansiye görünüm gösterebilir |
| Makrotrabeküler-masif | Çok kalın trabeküller | Agresif davranış, vasküler invazyon ve kötü prognozla ilişkilidir |
| Fibrolameller HCC | Büyük eozinofilik hücreler + lameller fibrozis | Genç hasta, genellikle siroz yok, AFP çoğu kez normal/hafif ↑ |
| Steatohepatitik HCC | Steatohepatiti taklit eder: steatoz, balonlaşma, Mallory-Denk cisimcikleri, inflamasyon | Metabolik disfonksiyon/steatohepatit zemininde görülebilir |
| Clear-cell HCC | Sitoplazmada glikojen/lipid → berrak görünüm | RCC metastazıyla ayırıcı tanı |
| Skiröz HCC | Belirgin fibröz stroma | Kolanjiyokarsinomla karışabilir |
| Kromofob HCC | Soluk/kromofob sitoplazmalı hücreler | Nadir özel alt tip |
| Nötrofilden zengin HCC | Belirgin intratümöral nötrofil infiltrasyonu | Nadir; inflamatuvar görünüm |
| Lenfositten zengin HCC | Yoğun lenfositik infiltrasyon | Nadir, immün mikroçevre belirgindir |
En önemli varyant: Fibrolameller HCC
Klasik HCC’den ayrı düşünülmesi gereken yüksek getirili varyanttır:
Genç erişkin → siroz yok → AFP genellikle belirgin yüksek değil → lameller fibrozis → DNAJB1::PRKACA füzyonu
Histolojide büyük poligonal, bol eozinofilik sitoplazmalı tümör hücrelerinin arasında karakteristik lameller fibröz bantlar görülür.
Önemli bir güncelleme: Eski kaynaklarda fibrolameller HCC’nin klasik HCC’den mutlaka daha iyi prognozlu olduğu yazabilir. Güncel yaklaşımda bu genelleme güvenilir değildir; daha iyi görünen sonuçların önemli kısmı hastaların genç olması, siroz bulunmaması ve rezeksiyona uygun evrede yakalanmasıyla ilişkilidir.
YDUS için ayırıcı ezber
HCC → safra üretimi olabilir, müsin yoktur.
Kolanjiyokarsinom → glandüler yapı + müsin üretimi.
Ayrıca klasik HCC’de HepPar-1, Arginase-1 ve Glypican-3 tanıda değerlidir; özellikle Arginase-1 hepatoselüler diferansiyasyon için oldukça güçlü bir belirteçtir.
Sınav şifresi:
“TRAB en sık → MACRO-TRAB kötü → FIBRO genç → PSEUDO-gland var ama MÜSİN yok.”