Otuz sekiz yaşındaki erkek hastanın frontal lobunda infiltratif glial tümör saptanıyor. Histolojik incelemede oligodendroglial morfoloji, yuvarlak çekirdekler ve perinükleer halolar görülüyor. İmmünohistokimyada IDH1 R132H pozitif, ATRX ekspresyonu korunmuş ve p53 yalnızca seyrek hücrelerde pozitiftir.

Bu tümörün “oligodendroglioma, IDH-mutant ve 1p/19qkodelesyonlu” olarak sınıflandırılabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gösterilmesi zorunludur?

A) TERT promotör mutasyonu

B) EGFR amplifikasyonu

C) Kombine tam kol kaybı şeklinde 1p/19q kodelesyonu

D) CDKN2A/B homozigot delesyonu

E) H3 K27 trimetilasyon kaybı

Doğru cevap: C Açıklama Güncel entegre tanıda oligodendroglioma için iki moleküler özellik birlikte zorunludur: Düzenle1. IDH1 veya IDH2 mutasyonu 2. Tam kol düzeyinde 1p/19q kodelesyonu Yalnızca histolojik olarak “fried-egg” görünümü veya dallanan “chicken-wire” kapiller yapı bulunması yeterli değildir.

ATRX ekspresyonunun korunması ve yaygın p53 birikiminin olmaması oligodendroglial yönü destekler; ancak tanımlayıcı değildir.

Astrocytoma, IDH-mutant tümörlerinde çoğunlukla ATRX kaybı ve TP53 mutasyon paterni görülür.

TUS tuzağı: İzole 1p veya izole 19q kaybı, oligodendroglioma tanısı koydurmaz. Kodelesyon, der(1;19) (q10;p10) ile ilişkili tam kol kaybı biçiminde olmalıdır.

Oligodendroglioma

Oligodendroglioma, erişkinlerde görülen diffüz gliomların önemli bir alt grubudur.

2021 ve 2025 WHO Santral Sinir Sistemi Tümörleri sınıflamasına göre tanı koydurucu moleküler kriter şöyledir: IDH1 veya IDH2 mutasyonu + tam (whole-arm) 1p/19q kodelesyonu

Bu iki özellik birlikte yoksa tümör oligodendroglioma olarak adlandırılmaz.

Tanı Kriterleri

Bir tümörün oligodendroglioma kabul edilebilmesi için:

IDH1 veya IDH2 mutasyonu beraberinde 1p’nin tamamının kaybı ve 19q’nun tamamının kaybı olmalıdır.

Bu üç özellik birlikte olduğunda tanı: Oligodendroglioma, IDH-mutant ve 1p/19q-codeleted olarak rapor edilir.

Patogenez

En sık görülen sıra:

1-IDH mutasyonu

2-TP53 yerine CIC mutasyonu veya FUBP1 mutasyonu

3-1p/19q kodelesyonu ve Oligodendroglioma gelişimi

Genetik Özellikler

Molekül	Durum
IDH1	%90’dan fazla mutasyon
IDH2	Daha nadir
1p kaybı	Var
19q kaybı	Var
CIC	Sık mutasyon
FUBP1	Sık
MGMT metilasyonu	Çok sık
ATRX	Genellikle korunmuştur
TP53	Genellikle yoktur
EGFR amplifikasyonu	Yok
TERT promoter mutasyonu	Çok sık

IDH Mutasyonu

En sık: IDH1 R132H olur.

Mutasyon sonucu 2-Hidroksiglutarat (2-HG) oluşur.

Bu metabolit DNA hipermetilasyonu yapar. G-CIMP fenotipi daha iyi prognoz oluşturur.

1p/19q Kodelesyonu

En önemli prognostik belirteçlerden biridir.

Genellikle t(1;19)(q10;p10) dengesiz translokasyonu sonrası oluşur.

Sonuç; 1p tamamen kaybolur. 19q tamamen kaybolur.

Kısmi delesyon yeterli değildir. WHO tanısı için whole-arm (tam kol) kodelesyon gerekir.

Histopatoloji

Klasik görünüm; ****Fried-egg hücreleridir. Bunlar Yuvarlak çekirdeki Açık sitoplazmalı hücrelerdir. Ancak bu görünüm Formalin fiksasyon artefaktıdır.

Chicken-wire damar ağı

İnce kapiller ağ, Tel örgüsü görünümü

Mikrokalsifikasyon

Oldukça sık görülür.

Mukoid dejenerasyon

Sık rastlanır.

Kortikal infiltrasyon

Sekonder nöronal yapıların çevresinde Perinöronal satellitozis görülebilir.

İmmünohistokimya

Belirteç	Sonuç
IDH1 R132H	Pozitif
OLIG2	Pozitif
GFAP	Değişken
ATRX	Korunmuş
p53	Düşük ekspresyon
Ki-67	Grade ile artar

Moleküler Ayırıcı Tanı

Astrocytoma

Oligodendroglioma	Astrocytoma
IDH mutant	IDH mutant
1p/19q +	Yok
ATRX korunmuş	ATRX kaybı
TP53 negatif	TP53 pozitif
CIC mutasyonu	Yok

Radyoloji

Tipik özellikler

Frontal lob
Kortikal yerleşim
Kalsifikasyon
İyi sınırlı
T2 hiperintens
Yavaş büyüme

En sık: Frontal lob (%60–70)*******************

Klinik

En sık belirti; Epileptik nöbetdir.

Diğerleri; Baş ağrısı, Kognitif bozukluk, Fokal nörolojik defisit

WHO Derecelendirmesi

Artık yalnızca:

Grade 2
Grade 3 bulunmaktadır.

Eski “anaplastik oligodendroglioma” terimi yerini Grade 3 oligodendroglioma tanımına bırakmıştır.

Grade 3 Özellikleri

Belirgin mitoz
Mikrovasküler proliferasyon görülebilir
Nekroz olabilir
Yüksek Ki-67

Ancak tanı yine: IDH mutant + 1p/19q codeleted olmalıdır.

Tedavi

Maksimum güvenli rezeksiyon
Radyoterapi
Kemoterapi

Kemoterapide klasik seçenek:

PCV protokolü

Prokarbazin
Lomustin (CCNU)
Vinkristin

Alternatif olarak seçilmiş hastalarda temozolomid de kullanılabilir.

Prognoz

Oldukça iyidir.

En önemli iyi prognostik faktörler:

IDH mutasyonu
1p/19q kodelesyonu
MGMT metilasyonu
Genç yaş
Total rezeksiyon

Ortalama sağkalım sıklıkla 10–15 yılın üzerindedir ve bazı hastalarda daha uzundur.

TUS / YDUS İçin Yüksek Verimli Noktalar

Bilgi	Hatırlanacak Nokta
Tanı koydurucu kombinasyon	IDH mutasyonu + tam (whole-arm) 1p/19q kodelesyonu
En sık IDH mutasyonu	IDH1 R132H
En sık yerleşim	Frontal lob
En sık klinik	Epileptik nöbet
Histoloji	“Fried-egg” hücreleri, chicken-wire kapiller ağ, kalsifikasyon
ATRX	Korunmuş
TP53	Genellikle negatif
CIC/FUBP1	Sık mutasyon
TERT promoter	Sık mutasyon
WHO dereceleri	Grade 2 ve Grade 3
En önemli prognostik belirteç	1p/19q tam kodelesyonu

TUS Sorusu

45 yaşındaki erkek hasta yeni başlayan fokal nöbet nedeniyle değerlendiriliyor. Frontal lob yerleşimli, kalsifikasyon içeren diffüz gliom saptanıyor. Histopatolojide “fried-egg” görünümü ve ince “chicken-wire” kapiller ağ izleniyor. İmmünohistokimyada IDH1 R132H pozitiftir ve ATRX ekspresyonu korunmuştur. Aşağıdaki moleküler bulgulardan hangisi bu tümörün WHO tanısını kesinleştirir?

A) TP53 mutasyonu ve ATRX kaybı
B) EGFR amplifikasyonu ve kromozom 7 kazanımı
C) 1p ve 19q’nun tam kol (whole-arm) kodelesyonu
D) H3 K27M mutasyonu
E) CDKN2A homozigot delesyonu

Doğru cevap: C

Açıklama: Oligodendroglioma tanısı için IDH mutasyonu tek başına yeterli değildir. WHO sınıflamasına göre tanının kesinleşmesi için IDH mutasyonu ile birlikte tam (whole-arm) 1p/19q kodelesyonunun gösterilmesi zorunludur. ATRX’nin korunmuş olması ve TP53 mutasyonunun olmaması tanıyı destekler ancak tanı koydurucu değildir.