
Tıkanma sarılığı, Dubin-Johnson ve Rotor direk (konjuge) hiperbilirubinemi sebebidir. Bu durumlarda kanda direk bilirubin artar, direk bilirubin suda çözündüğü için idrarada geçer.
I-NONKONJUGE (İNDİREK) HİPERBİLİRUBİNEMİLER:
1. Hemolitik anemiler
2. Yeni doğanın fizyolojik sarılığı
3. Crigler-Najjar sendr Tip 1 (Doğumsal hemolitik olamayan sarılık): Nadir görülen OR bir hastalıktır. Hastalarda, karaciğerde bilirubin UDP-glukroniltransferaz etkinliği yoktur ve şiddetli sarılık tablosu oluşur. Serum indirekt bilirubin miktarları 20 mg/dL’nin üzerindedir ve hastalar genelde ilk 15 ayda ölürler. Fototerapi ile bilirubin düzeyleri biraz azaltılabilir. Bu hastalarda fenobarbitalin etkinliği yoktur. Karaciğer transplantasyonu bazı vakalarda küratiftir.
4. Crigler-Najjar sendr Tip II: OD kalıtılır. Bu hastalık tip I’e göre daha hafiftir. Serum bilirubin konsantrasyonu 20 mg/dL’yi aşmaz ve biriken bilirubin ankonjuge tiptedir. Bu olgularda kusurun bilirubin-monoglukronide ikinci glukronid grubunu ekleyen enzimde olduğu sanılmaktadır. Bu hastalar yüksek doz fenobarbitale yanıt verirler.
5. Gilbert hastalığı: Bilirubinin hepatik klirensinde bir hata bulunmakta olup, bu olay olasılıkla bilirubinin karaciğer hücreleri tarafından yakalanmasındaki bir kusura bağlıdır. Ayrıca hastalarda karaciğerde UDP glukroniltransferaz aktivitesi de azalmış olarak bulunur.
6. Toksik hiperbilirubinemi

| Hastalık | Mekanizma | Kalıtım | Fenobarbital yanıtı |
|---|---|---|---|
| Hemolitik anemi | Bilirubin üretimi ↑ | – | Yok |
| Yenidoğan fizyolojik sarılığı | Düşük UDP-glucuronosyltransferase 1A1 aktivitesi | – | Gerekmez |
| Crigler–Najjar syndrome type I | UGT1A1 tamamen yok | OR | ❌ |
| Crigler–Najjar syndrome type II | UGT1A1 ciddi azalmış | OR | ✅ |
| Gilbert syndrome | UGT1A1 ekspresyonunda hafif azalma | OR | Genellikle gerekmez |
II-KONJUGE (DİREK) HİPERBİLİRUBİNEMİLER:
1. Safra yolları tıkanması
2. Dubin-Johnson sendromu (Kronik idiopatik sarılık): OR kalıtılır. Hiperbilirubineminin nedeni konjuge bilirubinin karaciğerden safraya atılmasındaki problemdir. Bu salgılama kusuru sadece bilirubin ile sınırlı olmayıp bu yolla atılan bazı diğer (konjuge östrojenler gibi) maddeleri de kapsar. Hastalarda sentrilobüler bölgedeki hepatositlerde anormal pigmentasyon izlenir.
3. Rotor sendromu: Rotor sendromu kronik konjuge hiperbilirubinemi ve normal karaciğer histolojisi ile karakterize nadir bir hastalıktır. Nedeni tam olarak bilinmemesine rağmen hastalarda bilirubin dahil organik anyonların hepatositlerce taşınmasında bir problem vardır.
| Hastalık | Mekanizma |
|---|---|
| Safra yolu tıkanıklığı | Kolestaz |
| Dubin–Johnson syndrome | Canaliküler atılım bozukluğu (MRP2 kusuru) |
| Rotor syndrome | Hepatosit alımı/depolanması ve geri alım bozukluğu (OATP1B1/OATP1B3 kusuru) |
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Gilbert | Crigler I | Crigler II | Dubin–Johnson | Rotor |
|---|---|---|---|---|---|
| Bilirubin tipi | İndirekt | İndirekt | İndirekt | Direkt | Direkt |
| UGT1A1 | Hafif ↓ | Yok | Kısmen ↓ | Normal | Normal |
| MRP2 | Normal | Normal | Normal | Eksik | Normal |
| OATP1B1/1B3 | Normal | Normal | Normal | Normal | Eksik |
| Fenobarbital | Genellikle gerekmez | ❌ | ✅ | ❌ | ❌ |
| Karaciğer rengi | Normal | Normal | Normal | Siyah | Normal |