Trismus ve Zigomatikomaksiller Kompleks (ZMK) Kırıkları
Trismus, ağız açıklığının azalması (genellikle interinsizal mesafenin <35 mm olması) ile karakterize çiğneme fonksiyon bozukluğudur.
En sık nedenleri:
- Maksillofasiyal travma
- Enfeksiyon
- Temporomandibular eklem hastalıkları
- Çiğneme kası spazmı
- Radyoterapi
Zigomatikomaksiller Kompleks (ZMK) Kırıkları
ZMK kırıkları, yüz orta bölümünün en sık görülen kırıkları arasındadır.
Klasik Klinik Bulgular
1. Trismus *****
Oldukça önemli klinik bulgulardan biridir.
2. Malar düzleşme
- Yanak çıkıntısında kayıp
- Fasiyal asimetri
3. Periorbital ekimoz
- Göz çevresinde hematom
- Subkonjonktival kanama
4. Diplopi
Özellikle:
- Yukarı bakışta
Sebep:
- Orbita tabanı tutulumu
- İnferior rektus kasının sıkışması
5. Enoftalmi
Orbita hacminin artmasına bağlı olarak gelişir.
6. İnfraorbital sinir hasarı
Uyuşukluk:
- Alt göz kapağı
- Burun kanadı
- Üst dudak
- Yanak
ZMK Kırığında Trismus Neden Oluşur?
En önemli mekanizma:
Koronoid çıkıntının sıkışması
Zigoma arkı kırılır
↓
Ark mediale çöker
↓
Koronoid çıkıntıya mekanik bası oluşur
↓
Mandibula açılırken koronoid serbest hareket edemez
↓
TRİSMUSBu, en sık ve en kabul gören mekanizmadır.
Diğer Mekanizmalar
Masseter spazmı
Travmaya bağlı
↓
Kas spazmı
↓
Ağız açıklığı azalır.
Temporalis kası etkilenmesi
Koronoid çıkıntının hareketi bozulur.
Hematom
Kaslar arasında hematom oluşabilir.
Fasiyal Sinir Yaralanması
Özellikle
Temporal dal
risk altındadır.
Temporal dal;
- Frontalis
- Orbicularis oculi’nin üst kısmı
- Corrugator supercilii
kaslarını innerve eder.
Travma sonrası:
- Kaş kaldıramama
- Alın çizgilerinin kaybı
görülebilir.
Radyoloji
En iyi yöntem:
Yüz BT (ince kesit, 3 boyutlu rekonstrüksiyon)
Değerlendirilen yapılar:
- Zigoma arkı
- Orbita tabanı
- Maksilla
- Frontal çıkıntı
- İnfraorbital rim
Tedavi
Yer değiştirmemiş kırıklar
↓
Konservatif
Deplase kırıklar
↓
Açık redüksiyon + internal fiksasyon
Şiddetli trismus
↓
Erken cerrahi önerilir.
TUS / YDUS İçin Ezber Bilgiler
| Bulgular | ZMK kırığında görülme nedeni |
|---|---|
| Trismus | Çöken zigoma arkının koronoid çıkıntıya mekanik basısı (en önemli neden) |
| Malar düzleşme | Zigomatik çıkıntının yer değiştirmesi |
| Diplopi | Orbita tabanı kırığı ve ekstraoküler kas sıkışması |
| Enoftalmi | Orbita hacminde artış |
| İnfraorbital hipoestezi | İnfraorbital sinir yaralanması |
| Temporal dal paralizisi | Fasiyal sinirin temporal dalının travması |
Klinik İnci
Zigomatik ark kırıklarında gelişen trismusun en önemli nedeni, çöken zigoma arkının mandibulanın koronoid çıkıntısına mekanik bası yaparak mandibulanın serbest hareketini engellemesidir. Bu nedenle yüz travması sonrası malar düzleşme + infraorbital hipoestezi + diplopi + trismus birlikteliği görülen hastada zigomatikomaksiller kompleks kırığı düşünülmeli ve ince kesit yüz BT ile değerlendirme yapılmalıdır. Bu mekanizma, TUS ve uzmanlık sınavlarında en sık sorgulanan klinik noktalardan biridir.
Zigomatikomaksiller kompleks (ZMK) kırıkları ile ilgili önemli bulgular şunlardır:
- Genel Bulgular: ZMK kırıklarında yüzde düzleşme, konjonktival kanamalar, enoftalmi, diplopi gibi göz bulguları görülebilir.
- Sinir ve Kemik Bulguları: Infraorbital rimde basamak belirtileri ve infraorbital sinir tutulumuna bağlı yüzde uyuşukluk ile ağrı izlenebilir.
- Sinir Zedelenmesi: Zigoma arkı kırıkları sonrasında fasial sinirin temporal dalı zedelenebilir.
- Trismus: Vakaların yaklaşık üçte birinde trismus gözlenir. Trismusun oluşma mekanizması, kırık zigoma parçalarının mandibula koronoid prosese bası oluşturarak hareket kabiliyetini azaltması olarak kabul edilmektedir.