Sialolitiazislerin yaklaşık %80–90’ı submandibular bezde %5–20’si parotis bezinde görülür. Bu nedenle parotis taşı nispeten nadirdir. Parotis taşları çoğunlukla Stensen kanalı, Hiler bölge, İntraglandüler dallar çerisinde yerleşir.

Parotis Kanalı Anatomisi

Stensen kanalı; Parotis bezinden çıkar, Masseter kasının dış yüzü boyunca ilerler, Masseterin ön kenarında medial döner, M. buccinator’u deler ve Üst ikinci molar karşısında ağız içine açılır. Bu anatomik seyir, taş oluşumu açısından önemlidir.

Parotis Taşı Etiyolojisi

1-Mekanik Faktörler

Tükürük stazı en önemli faktörlerden biridir. Nedenleri; Kanal darlıkları, Travma, Kanal angülasyonları ve Dış basıdır.

2-Biyokimyasal Faktörler

Parotis sekresyonu; Daha seröz, Daha düşük kalsiyum içerikli olduğu için taş oluşumu submandibular bezden daha azdır.

3-Enfeksiyon

Tekrarlayan Parotit, Kanal inflamasyonu taş oluşumunu kolaylaştırabilir.

4-Dehidratasyon

Tükürük akımını azaltır.

5-Otoimmün Hastalıklar

Örnek; Sjögren Syndrome

Masseter Kas Hipertrofisi ve Taş Lokalizasyonu

Son yıllarda dikkat çeken konulardan biridir.

Masseter Hipertrofisi – Masseter Muscle Hypertrophy

Nedenleri:

• Bruksizm
• Diş sıkma
• Çiğneme alışkanlıkları
• Fonksiyonel aşırı kullanım

Patofizyolojik Mekanizma

Stensen kanalı Masseter kasının dış yüzeyinde seyreder.

Masseter hipertrofisi geliştiğinde Kanal üzerine dış bası oluşabilir. Kanalın doğal açısı değişebilir. Kanalın ön kenarda yaptığı dönüş daha keskin hale gelebilir. onuç; Tükürük akımı yavaşlar. Staz gelişir. Taş oluşumu kolaylaşır

Taşların Lokalizasyonu

Masseter hipertrofili hastalarda taşlar sıklıkla; masseter Ön Kenarı Seviyesinde**** yerleşebilir. Çünkü Kanal burada Lateralden mediale döner. En keskin açıyı yapar Bu bölge doğal olarak akım direncinin yüksek olduğu yerdir.

Klinik Bulgular

1-Yemekle Artan Ağrı

Klasik bulgudusur.

2-Şişlik

Özellikle; Parotis bölgesi, Yanak

3-Tekrarlayan Parotit

En sık komplikasyonlardan biridir.

Görüntüleme

Ultrasonografi

İlk tercih

Sialografi

Kanal anatomisini gösterir.

MR Sialografi

Kanal darlıklarını değerlendirmede yararlıdır.

BT

Taş lokalizasyonunda çok değerlidir.

Cerrahi ve Endoskopik Önemi

Masseter hipertrofisi olan hastalarda:

• Kanal daha kıvrımlı olabilir.
• Sialendoskopi teknik olarak zorlaşabilir.

Bu nedenle:

• Taş lokalizasyonu
• Kanal angülasyonu

önceden değerlendirilmelidir.

Güncel Hipotez

Masseter hipertrofisi Doğrudan taş oluşturmaz ancak Tükürük stazını artırarak taş gelişimi için predispozan faktör oluşturabilir.

Bu ilişkinin özellikle: Stensen kanalının masseter ön kenarındaki bölgesinde daha belirgin olduğu düşünülmektedir.

KBB Başasistanlık Sınavı İçin Özet

Parotis kanalının adı; Stensen kanalı

Kanalın en kritik anatomik ilişkisi; Masseter kası üzerinden seyretmesi

Masseter hipertrofisinin etkisi; Kanal basısı ve akım bozulması

Taşların sık yerleştiği bölge; Masseter ön kenarında kanalın mediale döndüğü bölüm

Klinik sonuç; Tükürük stazı → sialolitiazis → tekrarlayan parotit

Sınavlık cümle

Masseter kas hipertrofisi, Stensen kanalında mekanik kompresyon ve kanal angülasyonunu artırarak tükürük stazına yol açabilir; bu durum özellikle masseter ön kenarı seviyesinde parotis kanalı taşı gelişimi için predispozan bir faktör olarak kabul edilmektedir.