1. Vazodilatörler (Damar Genişleticiler)
CGRP (Kalsitonin Geniyle İlişkili Peptit): Vücuttaki en güçlü vazodilatör ajan olarak kabul edilir. Özellikle trigeminal sinir sisteminde yer alır ve migren patofizyolojisinde kritik bir rol oynar.
2. Bronkodilatörler (Hava Yolu Genişleticiler)
VIP (Vazoaktif İntestinal Peptit): Akciğerlerdeki düz kaslar üzerinde gevşetici etki göstererek en güçlü bronkodilatatörlerden biri olarak işlev görür. Aynı zamanda gastrointestinal sistemde salgılanan, sekretuvar ve vazodilatör etkileri olan çok yönlü bir nöropeptittir.
3. Vazokonstriktörler (Damar Büzücüler)
Ürotensin-2 (UII): İnsan vasküler sistemindeki en güçlü vazokonstriktör ajan olarak tanımlanır. Özellikle kardiyovasküler sistem üzerinde etkileri üzerinde durulur.
Endotelin-1 (ET-1): Endotel kaynaklı, güçlü ve uzun süreli vazokonstriktör etkiye sahip bir peptittir. Hipertansiyon ve pulmoner arteriyel hipertansiyon (PAH) patogenezinde kritik bir rol oynar.
Klinik Not: TUS/YDUS hazırlık sürecinde, bu peptitlerin reseptörleri (örneğin; CGRP reseptör antagonistleri olan “gepant” grubu ilaçlar veya endotelin reseptör antagonistleri) üzerinden sorulan sorulara dikkat etmeniz, sınavda yüksek verim sağlayacaktır. Özellikle Endotelin-1‘in endotelden salındığı ve Ürotensin-2‘nin potansiyelini unutmamak, karşılaştırmalı sorularda ayırt edici olacaktır.