Rinore
- Anterior kafa tabanı kırığı
- Ethmoid/cribriform plate
- “Halo sign”
- Burundan berrak sıvı
- β2-transferrin pozitifliği
Otore
- Temporal kemik kırığı
- Battle sign
- Hemotimpanum
- Fasiyal sinir hasarı eşlik edebilir
“Rino-” (burun) ve “-re” (akıntı) kelimelerinden türeyen Rinore, genel anlamda burun akıntısıdır. Ancak travma ve nöroşirürji bağlamında kastedilen şey BOS (Beyin Omurilik Sıvısı) Rinoresi‘dir. Kafatası tabanındaki bir kırık nedeniyle beyin zarlarının yırtılması ve berrak, su gibi olan BOS’un burundan dışarı sızması tablosudur. Bu durum menenjit riski taşıdığı için acil müdahale gerektirir.
Etmoid Kemik Neden Bu Kadar Hassas?
Etmoid kemik, kafa tabanının (fossa cranii anterior) tam ortasında yer alır ve altındaki nazal kaviteyi (burun boşluğunu) üstündeki kranial kaviteden (beyin boşluğundan) ayırır. Bu kemiğin Lamina Cribrosa (Kalburumsu Plak) adı verilen yatay bir bölümü vardır. Adından da anlaşılacağı gibi bu kemik plak, süzgeç veya kalbur gibi deliklidir. Bu deliklerden koku siniri olan Nervus olfactorius (CN I) lifleri geçerek burun tavanına dağılır.
Bu delikli yapı, kemiğin bütünlüğünü son derece zayıf ve kırılgan hale getirir. Travmalarda (özellikle yüze alınan künt darbelerde) en kolay çatlayan/kırılan kafa tabanı bölgesi burasıdır. Kırıldığında doğrudan burun tavanı ile beyin zarı (dura mater) arasındaki bağlantı açılır ve BOS rinoresi başlar. Bu kırık koku sinirlerini de kestiği için hastada rinoreye sıklıkla anozmi (koku kaybı) da eşlik eder.
OTORE: Diğer Bir Önemli Klinik Bulgu
Açıklama kısmında belirtilen Otore (kulaktan sıvı gelmesi) de sınavlarda en çok sorulan diğer kafa tabanı travması bulgusudur.
Beyin tabanının orta ve arka kısımlarındaki travmalarda ise Temporal kemik risk altındadır. Özellikle temporal kemiğin pars petrosa (petröz parça) kısmı çok sert olmasına rağmen, içinden iç kulak ve orta kulak yapıları geçtiği için karmaşık bir anatomisi vardır. Petröz parçanın kırılması halinde, zarlar yırtılır ve BOS bu kez kulak yolundan dışarı akar (BOS Otoresi). Bu duruma sıklıkla işitme kaybı ve fasial sinir (CN VII) felci eşlik eder.
Özet Klinik Spotlar:
- BOS Rinoresi: Fossa cranii anterior (ön kafa çukuru) travması $\rightarrow$ Etmoid kemik (Lamina cribrosa) kırığı $\rightarrow$ Koku kaybı eşlik edebilir.
- BOS Otoresi: Fossa cranii media/posterior (orta/arka kafa çukuru) travması $\rightarrow$ Temporal kemik (Petröz parça) kırığı $\rightarrow$ İşitme kaybı ve yüz felci eşlik edebilir.