Mathes & Nahai Kas Flebi Sınıflaması

Bir kasın kaç ana damar (pedikül) ile beslendiği Flebin güvenliği + rotasyon kapasitesi + cerrahi esnekliğini belirler.

TİP I–V ULTRA KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

TIP I – TEK PEDİKÜL

Özellik

• Tek damar
• Alternatif yok

Klinik

Pedikül kesilirse → nekroz

Örnekler

• M. gastrocnemius (klasik)
• M. tensor fascia lata

TIP II – 1 DOMİNANT + KÜÇÜK SEKONDER

Özellik

• Sekonderler yetersiz
• Ana pedikül korunmalı

Örnekler (çok sorulur!)

• M. gracilis
• M. soleus
• M. trapezius
• M. sternocleidomastoideus

TIP III – 2 DOMİNANT PEDİKÜL

Özellik

• 2 bağımsız güçlü damar

Klinik

Flebi iki eksenden döndürebilirsin

Örnekler

• M. rectus abdominis (TRAM flebi!)
• M. gluteus maximus
• M. serratus anterior
• M. temporalis

TIP IV – SEGMENTAL (EN RİSKLİ)

Özellik

• Dominant pedikül YOK
• Sadece küçük segmental dallar

Klinik

Distal nekroz riski yüksek
Uzun flep zor

Örnekler

• M. sartorius
• M. tibialis anterior
• M. extensor hallucis longus
• M. flexor digitorum longus

TIP V – DOMİNANT + GÜÇLÜ SEGMENTAL

Özellik

• En esnek sistem

Klinik (çok sorulur!)

Reverse flap yapılabilir

Örnekler

• ❗ M. latissimus dorsi (EN ÖNEMLİ!)
• ❗ M. pectoralis major

KLINİK KULLANIM

Flebin güvenliği sıralaması

Tip V > Tip III > Tip II > Tip I > Tip IV

Reverse flap yapılabilenler

Tip V

Nekroz riski en yüksek

Tip IV

En sık kullanılan flepler

• Latissimus dorsi (Tip V)
• Rectus abdominis (Tip III)

Gastrocnemius → Tip I

Gracilis → Tip II

Rectus abdominis → Tip III

Sartorius → Tip IV

Latissimus dorsi → Tip V

Reverse flap → sadece Tip V

TRAM flebi → Tip III

1 = Tek (Gastro)
2 = Gracilis
3 = Çift damar (Rectus)
4 = Segment (Sartorius)
5 = Flex (Lat dorsi)

İLERİ SEVİYE

• Tip III & V kaslar → mikrovasküler rekonstrüksiyonda altın standart
• Tip IV kaslar → lokal rekonstrüksiyon dışında nadir kullanılır
• Tip V → en uzun rotasyon arkı

Aşağıdaki kaslardan hangisi, Mathes ve Nahai’nin sınıflamasına göre Tip 1 dolaşım paternine sahiptir?

A) M. latissimus dorsi

B) M. gastroknemius *****

C) M. gluteus maksimus

D) M. ekstensör digitorum longus

E) M. gracilis

Tip 1 Patern: Tek Baskın Pedikül (Single Dominant Pedicle)

Bu tipte kas, sadece tek bir ana arter tarafından beslenir. Bu arterin kesilmesi kasın nekrozuna yol açar, ancak flep olarak taşınırken tek bir pedikül üzerinden güvenle kaldırılabilir.

Tip 1 Paternine Sahip Diğer Önemli Kaslar:

• M. extensor digitorum longus (Soru kökündeki doğru şık)
• M. tensor fascia lata (TFL)
• M. gastrocnemius lateral başı (Not: Medial baş Tip 1 iken, bazı kaynaklarda genel yaklaşım Tip 1’dir)
• M. rectus femoris
• M. vastus lateralis

Mathes ve Nahai sınıflaması, plastik cerrahide flep cerrahisinin temel taşıdır. Bir kasın vasküler yapısını bilmek, o kasın ne kadar uzağa taşınabileceğini veya hangi damar üzerinden besleneceğini belirler.

Tip 1’i (Tek baskın pedikül) geçtiğimiz için, diğer 4 vasküler paterni ve bu gruplara giren kritik kasları detaylandıralım:

Tip 2: Bir Baskın Pedikül + Küçük Sekonder Pediküller

Bu gruptaki kaslar, ana bir damar tarafından beslenir ancak buna ek olarak daha küçük yardımcı damarlara (sekonder) sahiptir. Cerrahide ana pedikül korunarak kas güvenle taşınabilir.

• M. gracilis: (En tipik örnektir) Ana besleyicisi profunda femoris‘in dalıdır.
• M. trapezius: Baskın pedikülü transvers servikal arterdir.
• M. soleus: Proksimalde popliteal arterden baskın pedikülünü alır.
• M. sternocleidomastoideus (SCM): Oksipital arter ve superior tiroid arterden beslenir.

Tip 3: İki Baskın Pedikül

Kasın her biri kendi başına kası besleyebilecek kapasitede iki ayrı ana damarı vardır. Bu, cerraha flebi iki farklı eksen üzerinde çevirme opsiyonu sunar.

• M. gluteus maximus: Superior ve inferior gluteal arterler tarafından beslenir.
• M. rectus abdominis: Superior ve inferior epigastrik arterler (TRAM flebi için temeldir).
• M. serratus anterior: Torakodorsal ve lateral torasik arterler.
• M. temporalis: Superfisyal ve derin temporal arterler.

Tip 4: Çok Sayıda Segmental Pedikül

Bu kaslar, hat boyunca uzanan ve birbirine benzer büyüklükte çok sayıda küçük damar tarafından beslenir. “Baskın” bir pedikül yoktur. Bu nedenle bu kasları geniş bir mesafeye taşımak zordur; kaldırıldığında distal kısımlarda nekroz riski yüksektir.

• M. sartorius: Femoral arterden gelen çok sayıda küçük dal.
• M. tibialis anterior: Anterior tibial arterden gelen segmental dallar.
• M. extensor hallucis longus.
• M. flexor digitorum longus.

Tip 5: Bir Baskın Pedikül + Çok Sayıda Sekonder Segmental Pedikül

Tip 2’den farkı, sekonder pediküllerin çok daha güçlü ve fonksiyonel olmasıdır. Bu kaslar hem ana pedikül üzerinden (distalden proksimale) hem de segmental pediküller üzerinden (proksimalden distale) “reverse” (ters) flep olarak kaldırılabilir.

• M. latissimus dorsi: Baskın pedikülü torakodorsal arterdir; segmental dalları ise interkostal ve lomber arterlerdir.
• M. pectoralis major: Baskın pedikülü torakoakromiyal arterin pektoral dalıdır; segmental dalları internal mamarian arterden gelir.

Özet Tablo