Tetikleyici: Diyabetik ketoasidoz (DKA) tablosundaki hastada yüzde şişlik, gözde proptozis ve damakta siyah nekrotik eskar.
Laboratuvar (Altın Anahtar): Biyopside görülen geniş, bölmesiz (septasız) ve dik açıyla (90 derece) dallanan mantar hifleri.
Tanı: Tablo net bir Mukormikoz (Zygomycosis) enfeksiyonudur! Bu enfeksiyona en sık Rhizopus ve Mucor türleri neden olur.
Rhizopus türleri doğada yaygın olarak bulunan mantarlardır ancak sağlıklı insanlarda hastalık yapmazlar. Özellikle Diyabetik Ketoasidoz (DKA) hastalarında kanda artan serbest demir ve asidik ortam, bu mantarların hızla çoğalması için mükemmel bir fırsat sunar.
Bu mantarların en korkutucu özelliği kan damarlarını işgal etmeleridir (anjiyoinvaziv).
Damarları tıkayarak dokuların kanlanmasını bozarlar ve soruda gördüğümüz o tipik “siyah renkli nekrotik eskar” dokusunun oluşmasına yol açarlar.
Enfeksiyon burundan girip hızla sinüslere, göze (orbita) ve beyne yayılabilir (Rinoserebral Mukormikoz).
Tedavide agresif ve acil cerrahi debridman (ölü dokuların temizlenmesi) ile birlikte sistemik antifungal olarak Lipozomal Amfoterisin B şarttır!
Şıkların Hızlı Analizi:
A) Rhizopus – Lipozomal Amfoterisin B: 90 derece dallanan septasız hifler, DKA zemininde rinoserebral tutulum ve siyah eskar.
B) Candida albicans – Flukonazol: Mikroskopta tomurcuklanan maya hücreleri ve yalancı hifler (psödohif) görülür. Yüzde siyah eskar yapması klasik bir bulgusu değildir.
C) Actinomyces israelii – Yüksek doz Penisilin G: Bu bir mantar değil, flamentöz yapıdaki bir bakteridir. Çene-yüz bölgesinde drenaj yapan sinüs traktları ve sarı renkli “sülfür granülleri” ile karakterizedir.
D) Aspergillus fumigatus – Vorikonazol: TUS’un en büyük çeldiricisidir! Aspergillus da damar invazyonu yapar ancak mikroskopta dar açıyla (45 derece) dallanan ve septalı (bölmeli) hifler görülür. Genellikle DKA hastalarında değil, ağır nötropenik (lösemi, kemik iliği nakli vb.) hastalarda invaziv hastalık yapar.
Doğru Cevap: A) Rhizopus (Mukormikoz) – Lipozomal Amfoterisin B