Deri kanserlerinin oluşmasında en sık neden güneş ışınlarıdır. Özellikle 290-320 nm arası dalga boylu ışınlar “UVB” daha kanserojen olarak kabul edilirler.

Fotokarsinogenez mekanizmasında 290-320 nm (UVB) ışınları önemli bir yere sahiptir.

Güneşten gelen ultraviyole ışınları üç gruba ayrılır:

1-UVC (200-290 nm): En enerjik olanıdır ancak ozon tabakası tarafından tamamen tutulur.

2-UVB (290-320 nm): Epidermisin bazal tabakasına kadar ulaşır. DNA molekülü tarafından doğrudan absorbe edilir. *******

3-UVA (320-400 nm): Daha derine (dermise) iner; genellikle “erken yaşlanma” ve dolaylı DNA hasarından (serbest radikaller üzerinden) sorumludur.

Moleküler Hasar; Pirimidin Dimerlerinde gerçekleşir. UVB ışınları DNA zincirindeki bitişik iki bazı (genellikle iki Timin veya iki Sitozin) birbirine bağlar. Buna Siklobütan Pirimidin Dimeri (CPD) denir. Normalde, Vücut bu hasarı Nükleotid Eksizyon Onarımı (NER) mekanizmasıyla tamir eder. Eğer hasar çok fazlaysa veya tamir mekanizması (genetik olarak) bozuksa, DNA’da kalıcı mutasyonlar oluşur.

Kritik Hedef; p53 Genidir. UVB hasarının en karakteristik imzası, “genomun koruyucusu” olarak bilinen p53 tümör baskılayıcı geni üzerindeki mutasyonlardır. Sağlıklı p53, DNA hasarını görünce hücreyi az önce konuştuğumuz telomer kısalmasına benzer şekilde “yaşlanmaya” veya apoptoza (intihara) sürükler. Mutasyona uğramış p53 ise hasarlı hücrenin bölünmeye devam etmesine izin verir; bu da deri kanserlerinin (BCC, SCC, Melanom) ilk adımıdır.

Klinik Bağlantı; Kseroderma Pigmentozum (XP) dur. Bu hastalarda yukarıda bahsettiğimiz “NER yani Nükleotid Eksizyon Onarım“****** sistemi genetik olarak bozuktur. Sonuç olarak: Güneş ışığına maruz kaldıktan sonra DNA hasarı tamir edilemez. Bu bireylerde çocukluk çağında, normal popülasyona göre 2000 kat daha fazla deri kanseri riski görülür.

Deri Kanseri Karşılaştırma Tablosu