YENİDOĞANDA HİPERBİLİRUBİNEMİ TEDAVİSİ:
Sebebe bakmaksızın tedavinin esas amacı kernikterusu önlemek üzere indirekt hiperbilirubin düzeyini düşürmektir.
Fototerapinin fayda sağlamadığı durumlarda kan değişimi ana tedavi yaklaşımdır. Eğer kan grubu uyuşmazlığı varsa intravenöz immunglobulin (IVIG) kullanılır.
Hemolizi olan term bebeklerde herhangi bir zamandaki total bilirubin değeri 20 mg/dl ise exchange transfüzyon uygulanır. Hemolizi olmayanlarda, bu sınır 25 mg/dl’dir.
Bu değerlerin 5 mg/dl aşağısında fototerapi vermek gerekir.*****
Preterm bebeklerde ağırlığa ve komplikasyon eşlik edip etmemesine göre sınır değerler değişir.
Tedavi Yöntemleri ve Yaklaşımlar
Fototerapi (Işık Tedavisi): Bilirubini suda çözünür hale getirerek vücuttan atılmasını sağlar. Yukarda da belirtildiği gibi, genellikle kan değişimi sınırının 5 mg/dl altındaki değerlerde başlanır.*****
Kan Değişimi (Exchange Transfüzyon): Bilirubini hızla düşürmek ve eğer varsa bebeğin kanındaki antikorları uzaklaştırmak için yapılan acil bir işlemdir.
IVIG Tedavisi: Özellikle Rh veya ABO uyuşmazlığına bağlı hemoliz (kan yıkımı) durumlarında, antikorları bloke ederek hemolizi yavaşlatır ve kan değişimi ihtiyacını azaltır.
Karar Mekanizması: Bilirubin Sınırları
Bebeklerin tedavi eşikleri sadece bilirubin değerine değil, bebeğin kaç haftalık doğduğuna (gestasyonel yaş) ve risk faktörlerine göre belirlenir.
| Durum | Fototerapi Eşiği | Kan Değişimi Eşiği |
| Term Bebek (Hemolizli) | ~15 mg/dl | 20 mg/dl |
| Term Bebek (Sağlıklı) | ~20 mg/dl | 25 mg/dl |
| Preterm Bebekler | Doğum ağırlığına göre daha düşük sınırlar (Örn: 1500g altı için 8-10 mg/dl) | Ağırlığa ve klinik tabloya göre bireysel planlanır |
Dikkat Edilmesi Gereken “Risk Faktörleri”
Sınır değerleri aşağı çeken (tedaviyi erkene aldıran) bazı durumlar şunlardır:
- Asfiksi (Doğumda oksijensiz kalma)
- Letarji (Aşırı uyku hali)
- Sepsis veya enfeksiyon
- Düşük Albümin Düzeyi (Bilirubini taşıyacak protein azlığı)
Bu bilgiler ışığında, özellikle preterm bebeklerde “vücut ağırlığına göre tedavi” yaklaşımı, bebeğin kan-beyin bariyerinin daha geçirgen olması nedeniyle hayati önem taşır.
Fototerapi almasına rağmen bilirubin düzeyi kan değişim sınırına yakın olan bebekte aşağıdaki
durumlardan hangisinde intravenöz immunglobin tedavisi verilmesi en uygundur?
A) Bebeğin prematüre olması
B) Sepsis
C) Polisitemi
D) Bebekte doğum ağırlığına göre %20 vücut ağırlık kaybı
E) Yenidoğanın izoimmün hemolitik hastalığı
CEVAP: E
Intravenöz immunglobulin (IVIG), Coombs (+) izoimmün hemolizlerde, eritrosit üzerindeki antijenleri kapatarak anneden geçen antikorların eritrositleri parçalamasını engeller.