TEMEL TANIM & KAYNAK
| Özellik | Somatik (Erişkin) KH | Embriyonik KH (ESC) | iPSC |
|---|
| Kaynak | Erişkin dokular | Blastokist iç hücre kitlesi | Erişkin somatik hücre |
| Elde edilme | Doğal | Embriyo destrüksiyonu | Genetik yeniden programlama |
| Etik sorun | ❌ | ⚠️ Var | ❌ |
| Klinik kullanım | ✔️ Rutin | ❌ | Deneysel |
POTANSİYEL – FARKLILAŞMA
| Özellik | Somatik KH | Embriyonik KH | iPSC |
|---|
| Potansiyel | Multipotent | Pluripotent | Pluripotent |
| Dönüşebildiği hücreler | Aynı dokuya ait | Tüm 3 germ tabakası | Tüm 3 germ tabakası |
| Geri dönüşüm | Yok | Doğal | Yapay (reprogramming) |
YENİLENME & BÖLÜNME
| Özellik | Somatik KH | Embriyonik KH | iPSC |
|---|
| Self-renewal | Var (sınırlı) | Sonsuz | Sonsuz |
| Bölünme hızı | Yavaş | Hızlı | Hızlı |
| Bölünme tipi | Asimetrik | Simetrik | Simetrik |
GENETİK & EPİGENETİK
| Özellik | Somatik KH | Embriyonik KH | iPSC |
|---|
| Telomer uzunluğu | Kısa–orta | Uzun | Uzatılmış |
| Epigenetik durum | Dokuya özgü | Naif | Kısmen reset |
| Gen stabilitesi | Yüksek | Orta | ⚠️ Değişken |
| Mutasyon riski | Düşük | Orta | Yüksek (reprogramming) |
KANSER / TERATOM RİSKİ
| Özellik | Somatik KH | Embriyonik KH | iPSC |
|---|
| Teratom riski | ❌ | ✔️ | ✔️ |
| Kontrolsüz proliferasyon | Düşük | Yüksek | Yüksek |
| Klinik güvenlik | Yüksek | Düşük | Deneysel |
İMMÜNOLOJİK ÖZELLİKLER
| Özellik | Somatik KH | Embriyonik KH | iPSC |
|---|
| Allojenik reddi | Düşük | Yüksek | Düşük (otolog) |
| HLA uyumu | Gerekli | Gerekli | Hastaya özgü |
| GVHD riski | Var (KİT) | Teorik | Düşük |
KLİNİK & ARAŞTIRMA KULLANIMI
| Alan | Somatik KH | Embriyonik KH | iPSC |
|---|
| Kemik iliği nakli | ✔️ | ❌ | Deneysel |
| Rejeneratif tıp | Kısıtlı | Araştırma | Çok yüksek potansiyel |
| Hastalık modeli | Sınırlı | Güçlü | En güçlü |
| İlaç testi | Düşük | Orta | Yüksek |
ÖZEL TEKNİK AYRINTILAR (TUS TUZAĞI)
| Başlık | Somatik KH | Embriyonik KH | iPSC |
|---|
| Niş bağımlılığı | ✔️ | ❌ | ❌ |
| Reprogramming faktörleri | Yok | Yok | OCT4, SOX2, KLF4, c-MYC |
| c-MYC riski | Yok | Yok | Onkogen ⚠️ |
| Viral vektör | Yok | Yok | Sıklıkla kullanılır |
TUS / YDUS EZBER BLOĞU
- Somatik KH → Multipotent + güvenli + rutin
- Embriyonik KH → Pluripotent + etik sorun + teratom
- iPSC → Pluripotent + etik sorunsuz + mutasyon riski
🧠 TEK CÜMLELİK ÖZET
Somatik KH güvenli ama sınırlı; Embriyonik KH güçlü ama riskli; iPSC umut verici ama deneysel.
