HİPOPİTÜİTARİZM – HORMON DÜZEYLERİ
Bazal hormonlar
Hipopitüitarizmde ön hipofiz hormonları düşük beklenir:
- TSH ↓
- LH ↓
- FSH ↓
- ACTH ↓ (sekonder adrenal yetmezlikte)
- GH ↓
METİRAPON TESTİ
Mekanizma
- 11β-hidroksilazı inhibe eder
- Kortizol ↓
- Normalde:
→ ACTH ↑ (negatif feedback kalkar)
Klinik Yorum
| Durum | ACTH |
|---|---|
| Normal | ↑ |
| Hipopitüitarizm | ❌ Artmaz |
Metirapon sonrası ACTH artmıyorsa → pituiter yetmezlik
CRH STİMÜLASYON TESTİ
Normal yanıt
- CRH → ACTH ↑ → Kortizol ↑
Ayırıcı Tanı Mantığı
| Durum | CRH sonrası ACTH |
|---|---|
| Hipofizer yetmezlik | ❌ Artmaz |
| Hipotalamik yetmezlik | ✅ Artar (gecikmeli) |
ACTH düşük vakada CRH ile ACTH artarsa → tersiyer adrenal yetmezlik (hipotalamik disfonksiyon)
İNSÜLİN TOLERANS TESTİ (ITT)
Mekanizma
- İnsülin → hipoglisemi
- Hipoglisemi → ACTH ↑ ve GH ↑
Klinik Önemi
- Hipopitüitarizm tanısında en değerli testir****
- Normalde:
- ACTH ↑
- GH ↑
- Hipopitüitarizmde:
- ❌ Artış olmaz
Altın standart test = İnsülin tolerans testi
Kontrendike:
- Epilepsi
- Koroner arter hastalığı
GLUKOZ TOLERANS TESTİ (OGTT)
Metindeki son cümle de doğrudur, ama ayrım önemli:
Kullanım Alanı
- Diabetes mellitus
- Akromegali tanısı
Akromegalide
- Normalde: Glukoz → GH baskılanır
- Akromegalide:
- ❌ GH baskılanmaz
OGTT hipopitüitarizm tanısında kullanılmaz
ÖZET TABLO
| Test | Normal Yanıt | Hipopitüitarizm |
|---|---|---|
| Metirapon | ACTH ↑ | ❌ |
| CRH | ACTH ↑ | ❌ |
| CRH (hipotalamik) | ACTH ↑ (gecikmeli) | — |
| İnsülin tolerans | ACTH ↑, GH ↑ | ❌ |
| OGTT (GH) | GH ↓ | GH ↓ olmaz (akromegali) |
TEK SATIRLIK EZBER
Hipopitüitarizm = Metirapon, CRH ve ITT’de ACTH/GH artmaz
