| Sendrom | Tanım / Klinik Öz |
|---|---|
| Düşmeler | Multifaktöriyel; denge + kas gücü + ilaç |
| Deliryum | Akut, dalgalanan bilinç bozukluğu |
| Demans | Kronik, ilerleyici bilişsel kayıp |
| İnkontinans | İdrar ± gaita kontrol kaybı |
| Malnütrisyon | Kilo kaybı, kas kaybı |
| Basınç yaraları | Immobilite + beslenme bozukluğu |
| Polifarmasi | ≥5 ilaç kullanımı |
| Frailty (Kırılganlık) | Rezerv azalması |
| Sarkopeni | Kas kütlesi ve gücü kaybı |
| Depresyon | Atipik, maskeli seyir |
DÜŞMELER (En sık sorulan)
Risk Faktörleri
- Kas gücü azalması
- Görme bozukluğu
- Benzodiazepin, antihipertansif
- Ortostatik hipotansiyon
Klinik İpucu
“Son 1 yılda ≥2 düşme” → yüksek risk
DELİRYUM vs DEMANS (Altın Ayırım)
| Özellik | Deliryum | Demans |
|---|---|---|
| Başlangıç | Akut | Sinsi |
| Seyir | Dalgalı | Progresif |
| Bilinç | Bozulur | Genelde korunur |
| Geri dönüş | Evet | Hayır |
| En sık neden | İnfeksiyon, ilaç | Alzheimer |
TUS ipucu:
Yaşlıda akut bilinç değişikliği = deliryum kabul et
İNCONTİNANS (DIAPPERS Ezberi)
| Harf | Anlam |
|---|---|
| D | Deliryum |
| I | İnfeksiyon |
| A | Atrofik vajinit |
| P | Psikolojik |
| P | Polifarmasi |
| E | Endokrin |
| R | Restriksiyon |
| S | Stool (fekal impaksiyon) |
MALNÜTRİSYON & SARKOPENİ
Malnütrisyon
- Kilo kaybı
- Albümin ↓ (geç belirteç)
- Depresyon, yalnızlık
Sarkopeni
- Kas kütlesi ↓
- Kas gücü ↓
- Düşme riski ↑
Birlikte görülür, ayırma sınavda önemlidir
FRAILTY (Kırılganlık Sendromu)
Fried Kriterleri (≥3 = frail)
- Kilo kaybı
- Yorgunluk
- Fiziksel aktivite ↓
- Yürüme hızı ↓
- Kavrama gücü ↓
Frailty ≠ yaşlılık → Prognozu belirler
POLİFARMASİ
| Risk | Sonuç |
|---|---|
| İlaç–ilaç etkileşimi | Deliryum |
| Uygunsuz ilaç | Düşme |
| Antikolinerjik yük | Kognitif bozulma |
Beers Kriterleri → yaşlıda kaçınılması gereken ilaçlar
BASINÇ YARALARI
Risk
- Immobilite
- Malnütrisyon
- İnkontinans
En sık bölgeler
- Sakrum
- Topuk
- Trokanter
GERİATRİK DEPRESYON
- Somatik yakınma baskın
- “Ben yaşlandım” söylemi
- İntihar riski ↑
Geriatrik depresyon = demans taklidi yapabilir (pseudodemans)
KLİNİK TUZAKLAR
Yaşlıda ateş yok → enfeksiyon yok sanma ❌
Akut konfüzyon → demans deme ❌
Tek neden arama ❌
Doğru yaklaşım:
“Yaşlı = multifaktöriyel düşün”
TEK SATIRLIK EZBER
Geriatrik sendrom = çoklu neden + fonksiyon kaybı + atipik klinik